Lộn xộn bến bãi kinh doanh than ở Đông Triều

Ngày 14-3-2007, UBND tỉnh đã ra Quyết định số 825/QĐ về việc phê duyệt đề án quy hoạch sắp xếp lại các cảng và bến thuỷ nội địa tiêu thụ than và lộ trình cho phép xe vận chuyển than hoạt động trên các tuyến đường giao thông. Theo quy hoạch này thì Đông Triều chỉ có 2 cụm cảng:  Bến Cân và Bến Đụn được phép xuất than trên cơ sở mở rộng nâng cấp theo hướng hiện đại. Tuy nhiên, hiện nay trên địa bàn huyện Đông Triều vẫn còn nhiều doanh nghiệp kinh doanh bến bãi sai mục đích, vi phạm nghiêm trọng quy hoạch của tỉnh, gây ô nhiễm về môi trường và bức xúc trong dư luận nhân dân.

Vi phạm quy hoạch nghiêm trọng...

Theo quy hoạch nói trên của tỉnh thì trên địa bàn huyện Đông Triều chỉ có 2 cụm cảng có chức năng tiêu thụ than, đó là Bến Cân và Bến Đụn. Đối với  cụm cảng Bến Đụn-Yên Đức được yêu cầu đầu tư xây dựng mới để tiêu thụ than cho các đơn vị: Xí nghiệp Than Hồng Thái và XN Than Đông Tràng Bạch (Công ty Than Uông Bí), công suất bến đạt 2 triệu tấn/năm. Riêng cụm cảng Bến Cân sẽ được mở rộng, nâng cấp theo hướng hiện đại, đảm bảo các tiêu chuẩn môi trường, cho phép xuất khẩu than đến năm 2010 (tiêu thụ than cho các mỏ:  Hồ Thiên, Khe Chuối của Tổng Công ty Đông Bắc;  Mạo Khê của Công ty TNHH một thành viên Than Mạo Khê;  Hồng Thái, Đông Tràng Bạch (thuộc Công ty Than Uông Bí). Sau năm 2010 chuyển thành cảng xuất than cục và hàng hoá sạch của khu vực. Lượng than sản xuất chủ yếu cấp cho nhiệt điện và vận chuyển than bằng đường chuyên dụng của ngành Than. Công suất cụm cảng đến năm  2010 đạt 3 triệu tấn/năm; sau năm 2010 công suất thông qua cảng là 5 triệu tấn/năm. Đồng thời, trên cơ sở quy hoạch của tỉnh giao cho “UBND các địa phương: Đông Triều, Hoành Bồ, Uông Bí, Hạ Long, Cẩm Phả có trách nhiệm lập và trình duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng các cụm cảng, cảng bến trên địa bàn; các doanh nghiệp có nhu cầu vận chuyển than lập quy hoạch đường chuyên dùng từ các mỏ ra các cụm cảng, cụm bến theo hướng giao khác mức với đường quốc lộ và tỉnh lộ, thống nhất với chính quyền cấp huyện trên địa bàn để trình duyệt và đầu tư đồng bộ với việc đầu tư xây dựng cảng, bến”.

Trung tuần tháng 9 vừa qua, chúng tôi đến Đông Triều, qua khảo sát cho thấy có rất nhiều cảng lẻ được các doanh nghiệp “tận dụng” làm bến bãi chứa, chế biến, kinh doanh than. Toàn huyện hiện có khoảng 20 đơn vị, doanh nghiệp có bến bãi chế biến kinh doanh than tại các cụm cảng không theo quy hoạch của tỉnh như cụm Kim Sơn, chân Cầu Hoàng Thạch, Yên Thọ... Để mục sở thị, phải vất vả lắm chúng tôi mới xuống được các cụm cảng này và anh bạn dẫn đường cho tôi đã trở thành “tay lái Trường Sơn” bất đắc dĩ bởi con đường có đoạn thì nhầy nhụa, bùn đất cao đến gần nửa bánh xe, nhưng có những đoạn lại bụi mù mịt, mỗi lần phải lạng lách tránh đoàn ô tô chở than chạy qua với từng đám bụi than đen dày đặc thổi thốc vào mặt.  Hầu hết các cụm cảng này đều được biến tướng thành các công trường chế biến than với các núi than cao ngồn ngộn. Tiếng máy xúc, máy nghiền, tiếng các máy sàng than rung ầm ầm với những đám bụi lớn bốc lên. Đến Kim Sơn, chúng tôi thấy có 17 doanh nghiệp đang hoạt động chế biến kinh doanh than tại các bến bãi dọc bờ sông, trong đó  11 doanh nghiệp có thuê, mua đất và 6 doanh nghiệp thuê lại bến bãi để hoạt động chế biến, xuất than. Tại khu vực chân cầu Hoàng Thạch có 3 đơn vị đang hoạt động chế biến kinh doanh than và khu vực xã Yên Thọ có 2 doanh nghiệp đang hoạt động.

Đến những sai phạm trong sử dụng đất...

Bên cạnh những vi phạm trong việc sử dụng tràn lan các cảng, cụm cảng để chế biến, kinh doanh than không tuân thủ theo đúng quy hoạch của tỉnh, gây ô nhiễm nghiêm trọng đến môi trường không khí và môi trường nước trên địa bàn huyện thì số đông các doanh nghiệp còn vi phạm về việc sử dụng đất sai mục đích. Trên địa bàn xã Kim Sơn, có 4 doanh nghiệp là: Công ty TNHH Xây dựng Đồng Tâm, Công ty TNHH Thắng Lợi, Công ty TNHH Xây dựng Hải Tân, Công ty CP Thương mại 27-7 đã được tỉnh cho thuê đất để làm bến bãi bốc xếp hàng hoá và trong Quyết định của UBND tỉnh cũng ghi rõ “không được dùng làm bến bãi chế biến, kinh doanh than”. Mặc dù vậy, các doanh nghiệp này vẫn ngang nhiên hoạt động, chế biến tiêu thụ than với tổng diện tích kho bãi lên tới gần 80.000 m2. Công ty Đóng tàu và Vận tải Kim Sơn được UBND tỉnh giao cho trên 21.000 m2 đất để xây dựng xưởng đóng tàu nhưng đơn vị này đã cho Công ty TNHH dịch vụ Thương mại 3-2 Đông Triều thuê lại để làm bến bãi chế biến, xuất than.

Nghiêm trọng hơn là tình trạng một số doanh nghiệp chưa làm thủ tục thuê đất nhưng đã kinh doanh bến bãi chế biến, tiêu thụ than như Công ty CP Hữu Nghị mua hơn 10.000m2 đất của một số hộ dân đang nuôi trồng thuỷ sản để làm bến bãi kinh doanh than; Công ty TNHH Minh Thành 27-7 đã sử dụng trên 10.000 m2 đất bãi ven sông để chế biến kinh doanh than. Cũng tại cụm bến bãi Kim Sơn còn có nhiều doanh nghiệp thuê lại bến bãi của các doanh nghiệp khác để chế biến kinh doanh than như: Công ty TNHH Thuý Vân, Công ty CP Thương mại và dịch vụ Hà Nội, Công ty TNHH Thương mại vận tải Thịnh An... Tại khu vực chân cầu Hoàng Thạch, một doanh nghiệp tư nhân có tên Minh Huệ đã sử dụng hơn 2.000 m2 đất ven sông để cho Công ty TNHH Thịnh Bình thuê làm bến bãi chế biến kinh doanh than trong khi chưa có các thủ tục thuê đất, giao đất. Công ty TNHH thương mại dịch vụ 3-2 Đông Triều đã sử dụng gần 15.000m2 đất trong khi Công ty này mới được UBND huyện giao cho sử dụng gần 12.000m2 còn hơn 3.000m2 là do doanh nghiệp tự mua thêm, chưa hoàn tất các thủ tục về thuê đất, giao đất.  Ngay cả các cụm cảng nằm trong quy hoạch về cảng và bến thuỷ nội địa tiêu thụ than của tỉnh cũng có những vi phạm trong việc sử dụng đất sai mục đích. Đơn cử như Công ty TNHH ánh Dương (cảng Bến Cân) được UBND tỉnh cho thuê 10.000m2 làm cảng cá nhưng Công ty đã dùng diện tích này và tự ý mở rộng thêm 18.000m2 vào đất hành lang bảo vệ đê để cho một số doanh nghiệp làm bến bãi chế biến, tiêu thụ than...

Chính việc các doanh nghiệp tự ý đổ thải lấn chiếm đất hành lang bảo vệ đê, đất bãi ven sông và tự do mua bán hoặc cho nhau thuê lại để làm bến bãi chế biến kinh doanh than đã làm thu hẹp dòng chảy của lòng sông và đang gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

(Còn nữa)