Tháng 8-2009, Hoàng Thị Vĩnh (SN 1962), cùng chồng là Bùi Đình Toàn, (SN 1966), đều trú tại khu 3, phường Bãi Cháy, TP Hạ Long góp tiền mua chung với vợ chồng anh Vũ Minh Châu, chị Nguyễn Thị Huyền một mảnh đất trồng cây lâu năm, diện tích 101m2, tại tổ 9, khu 7, phường Bãi Cháy. Lúc đó, anh Châu, chị Huyền đứng tên nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Sau đó, vợ chồng anh Châu bán lại phần đất của mình cho vợ chồng Vĩnh, Toàn nhưng không làm thủ tục sang tên.
Ngày 27-10-2010, do nợ tiền của chị Đỗ Thanh Thuý (trú tại tổ 8, khu 4, phường Bãi Cháy) nên Vĩnh gán nợ mảnh đất trên cho chị Thuý với giá 380 triệu đồng. Vì thửa đất vẫn còn mang tên anh Châu, chị Huyền, nên Vĩnh đã nhờ anh Châu, chị Huyền đứng tên ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất (QSDĐ) với chị Thuý tại phòng công chứng. Sau đó, chị Thuý đưa hợp đồng chuyển nhượng và giấy chứng nhận QSDĐ để nhờ Vĩnh làm thủ tục sang tên và chuyển mục đích sử dụng. Thế nhưng khi làm xong thủ tục, Vĩnh không giao lại giấy tờ mà giữ lại.
Do làm ăn thua lỗ, đến ngày 5-4-2011, Vĩnh lại gán nợ thửa đất trên cho anh Vũ Xuân Trường (trú tại khu 5, phường Hà Tu, TP Hạ Long) với giá 400 triệu đồng. Vĩnh giao giấy chứng nhận QSDĐ cho anh Trường. Sau đó, Vĩnh bảo anh Châu, chị Huyền là: “Lần ký hợp đồng với chị Thuý không thực hiện được, nên bán lại cho anh Trường. Nay nhờ anh chị ký hợp đồng chuyển nhượng QSDĐ với anh Trường giúp”. Anh Châu, chị Huyền không ngần ngại đứng tên ký hợp đồng chuyển nhượng QSDĐ cho anh Trường tại phòng công chứng. Ngày 5-7-2011, anh Trường đã làm xong thủ tục chuyển QSD thửa đất nói trên sang tên anh Trường.
Trước đó, vào đầu tháng 3-2011, do không có tiền thanh toán nợ, nên Vĩnh và Toàn đã gán nợ ngôi nhà xây trên thửa đất có diện tích 86,1m2 tại tổ 8, khu 3, phường Bãi Cháy, TP Hạ Long với giá 920 triệu đồng cho anh Nguyễn Quang Hùng (trú tại tổ 77, khu 5, phường Bạch Đằng, TP Hạ Long). Ngày 15-3-2011, anh Hùng dọn đến ngôi nhà trên ở. Sau đó, hai bên đến phòng công chứng làm thủ tục chuyển nhượng QSDĐ. Do chưa làm thủ tục xoá thế chấp (trước đó Vĩnh thế chấp ngôi nhà trên để vay tiền từ Ngân hàng) tại Văn phòng đăng ký QSDĐ TP Hạ Long, nên hai bên không chuyển nhượng được. Tin tưởng vợ chồng Vĩnh, anh Hùng nhờ Vĩnh làm thủ tục sang tên giúp mình. Sau khi làm thủ tục xoá thế chấp, Vĩnh ra ngân hàng nhận lại giấy chứng nhận QSD mảnh đất tại tổ 8, khu 3, phường Bãi Cháy.
Sau đó, Vĩnh và Toàn không mang giấy chứng nhận QSDĐ trả cho anh Hùng mà tiếp tục mang đến chỗ anh Nguyễn Văn Vinh (trú tại tổ 30B, phường Cẩm Trung, TP Cẩm Phả) để cầm cố, lấy 2 tỷ đồng.
Theo yêu cầu của anh Vinh, ngày 15-8-2011, Vĩnh, Toàn đến phòng công chứng ký hợp đồng chuyển nhượng QSDĐ cho anh Vinh. Khi hợp đồng chuyển nhượng QSDĐ hoàn tất, anh Vinh dọn đến ở ngôi nhà của Vĩnh, Toàn tại tổ 8, khu 3, phường Bãi Cháy. Ở được 1 tuần, anh Vinh mới ngã ngửa vì biết ngôi nhà này trước đó Vĩnh và Toàn đã mang cầm cố cho chị Phạm Thị Kim Cương (trú tại phường Hà Khẩu, TP Hạ Long). Lúc đó, Vĩnh và Toàn đã “cao chạy, xa bay”.
Không lâu sau, vợ chồng Vĩnh, Toàn bị bắt. Ngày 13-8-2012, TAND tỉnh mở phiên toà xét xử sơ thẩm đối với Vĩnh, Toàn. Vĩnh khai, những năm qua, vợ chồng thị đã vay tiền của người quen với lãi suất 99%/năm để kinh doanh bất động sản và các dịch vụ khác. Do không lường được rủi ro nên vợ chồng thị bị thua lỗ nặng. Không có tiền trả, vợ chồng thị đã gán nợ thửa đất 101m2 và ngôi nhà xây trên thửa đất 86,1m2 cho hết người nọ đến người kia. Còn Toàn lại khai rằng, tuy là chồng nhưng việc vay mượn tiền, mua bán bất động sản... đều do vợ “đạo diễn”. Khi có khách mua bán đất đai, vợ bảo ký vào hợp đồng thì Toàn ký, chứ bản thân không quan tâm đến nội dung giao kết(?).
Tại toà, các anh Vũ Xuân Trường, Nguyễn Văn Vinh cho rằng: Trực tiếp xem đất, nhà của Vĩnh và Toàn là có thật, kèm giấy chứng nhận QSDĐ chính chủ nên các anh mới mua. Sau đó, 2 bên ký hợp đồng chuyển nhượng tại phòng công chứng. Như vậy việc giao dịch chuyển nhượng QSDĐ giữa các anh và Vĩnh, Toàn là hợp pháp. Anh Trường, anh Vinh đề nghị toà xem xét bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.
Còn anh Nguyễn Quang Hùng và chị Đỗ Thanh Thuý khai do quen biết nhau nên khi biết Vĩnh, Toàn muốn bán nhà, đất đã được cấp giấy chứng nhận QSDĐ, chúng tôi đã mua, trả tiền sòng phẳng, đã được giao nhận nhà, đất và dọn đến ở.
Kiểm sát viên tại toà trong phần luận tội vẫn giữ nguyên quan điểm về hành vi của bị cáo Vĩnh, Toàn đã đủ yếu tố cấu thành tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.
Trong phần tranh tụng, luật sư Nguyễn Đăng Quang (Đoàn Luật sư Hà Nội) là người bảo vệ cho hai bị cáo lập luận: Thân chủ của tôi vay tiền người quen để kinh doanh. Vì thua lỗ nên thân chủ tôi chưa trả được, phải gán nợ nhà, đất mang tên mình cho một số chủ nợ, khi nào có tiền hoàn nợ thì hợp đồng chuyển nhượng QSDĐ nói trên mặc nhiên không còn giá trị. Đó là giao dịch dân sự, không thể hình sự hoá quan hệ dân sự như trong cáo trạng của Viện KSND tỉnh đã truy tố.
Luật sư Vũ Thị Nga (Đoàn Luật sư Quảng Ninh) người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho bị hại Nguyễn Văn Vinh trình bày, vợ chồng anh Vinh có mối quan hệ quen biết với vợ chồng bị cáo Vĩnh, Toàn. Biết rõ vợ chồng Vĩnh, Toàn có ngôi nhà xây trên thửa đất chính chủ cần bán với giá 2 tỷ đồng nên đã mua. Hai bên đã làm hợp đồng chuyển nhượng QSDĐ tại phòng công chứng. Giao dịch này là hợp pháp, do đó không thể coi anh Vinh là người bị lừa (bị hại), như kết luận của Viện Kiểm sát được...
Đáp lại ý kiến của các luật sư, kiểm sát viên chỉ rõ: Bị cáo Vĩnh, Toàn đã bán thửa đất diện tích 101m2 với giá 380 triệu đồng cho chị Thuý và bán ngôi nhà xây dựng trên thửa đất diện tích 86,1m2 với giá 920 triệu đồng cho anh Hùng. Sau khi bán, các bên liên quan đều đã ký hợp đồng và làm thủ tục tại phòng công chứng. Sau đó, chị Thuý, anh Hùng mới đưa giấy chứng nhận QSDĐ nhờ Vĩnh và Toàn làm thủ tục sang tên hộ mình. Nhưng Vĩnh và Toàn lại đem hai giấy chứng nhận QSDĐ lừa bán cho anh Vinh và anh Trường để lấy gần 2,4 tỷ đồng. Hành vi đó của Vĩnh và Toàn đã phạm tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, người bị lừa không ngoài ai khác là anh Vinh, anh Trường.
Căn cứ hồ sơ vụ án, lời khai của bị cáo, lời trình bày của bị hại, ý kiến của kiểm sát viên, của luật sư… HĐXX TAND tỉnh xử phạt Hoàng Thị Vĩnh 16 năm tù, Bùi Đình Toàn 12 năm tù. Buộc 2 bị cáo phải hoàn trả số tiền đã chiếm đoạt cho người bị hại.
Thanh - Thuận