Luật BHYT mới: Cẩn thận "một tiền gà ba tiền thóc"

* Từ 1/10, trẻ dưới 6 tuổi được cấp thẻ BHYT."Không thể phủ nhận Luật BHYT mới đã có những bước tiến đáng mừng nhưng trong Luật mới, chưa nhìn thấy sự đổi mới trong cách thức quản lý, giám sát thu chi.

Tuy nhiên, giải pháp mà luật đưa ra thì chưa ổn. Không phải vụ tai nạn giao thông nào cũng xác minh được người bị nạn có vi phạm luật hay không. Hay nhiều vụ việc không đáng để xác minh. Thậm chí, việc xác minh còn tốn kém hơn là chi phí BHYT chi trả cho người bị nạn.

- Vậy còn quy định người bệnh và Quỹ BHYT cùng chi trả thì sao, thưa ông?

Điều này sẽ dẫn tới trước mắt là sự “phình to” của Bộ máy quản lý tại bệnh viện. Xét trên phương diện xã hội, các nhà quản lí phải cân nhắc xem sự “phình to” như thế có thực sự hiệu quả hơn hay không?

Theo tôi, việc người dân cùng bỏ tiền ra chi trả viện phí không quan trọng bằng việc liệu chất lượng khám chữa bệnh bằng BHYT có được cải thiện hay không.

- Cũng có người nói rằng, Luật mới chỉ là hình thức chống vỡ Quỹ, tình trạng đã xảy ra cuối năm 2007?

Nhưng không thể phủ nhận, văn bản hướng dẫn Luật mới này, theo tôi, là một bước tiến đáng mừng. Cách chống vỡ Quỹ tốt nhất là chúng ta phải biết cách quản lý bền vững. Luật và các chế tài phải chặt chẽ.

- Điều đó đã được thể hiện trong Luật BHYT mới chưa, thưa ông?

Dường như, trong Luật BHYT mới, người ta chưa nhìn thấy sự đổi mới cách thức quản lý mà mới chỉ là tổ chức lại cách thu chi. Hệ thống giám sát chưa được đề cập đến. Chính điều này đã khiến cho dư luận băn khoăn về chuyện Luật mới chỉ là hình thức chống vỡ quỹ như vừa nói.

Ví dụ, Quỹ BHYT đang bị lạm dụng do cách thanh toán viện phí là khoán theo định suất. Vào bệnh viện bệnh nhân nào cũng làm đủ các xét nghiệm đắt tiền như chuẩn đoán hình ảnh cao cấp, cộng hưởng từ... dù không cần thiết. Ở các nước tiên tiến, họ khoán bảo hiểm theo ca bệnh, mỗi bác sĩ phải tính toán cách để điều trị hiệu quả nhất mà vẫn tiết kiệm quỹ nhất.

Hay tại Việt Nam, nhiều người dân mặc dù khỏe mạnh nhưng vẫn lạm dụng có thẻ BHYT để đi khám lấy thuốc (về nhà họ có thể không dùng). Bác sĩ cứ khám bệnh là cấp và kê đơn thuốc. Không có bệnh thì kê thuốc bổ. Tình trạng này còn xảy ra phổ biến hơn ở tuyến xã, huyện. Để cả thầy thuốc và người dân cùng thay đổi hành vi thì chúng ta phải có chế tài nhất định chứ không chỉ dừng ở việc khuyên ngăn.

Một tình trạng khác là, ngoài việc mua Bảo hiểm bắt buộc theo luật lao động, chỉ những người người ốm đau, bệnh tật, ung thư… mới mua Bảo hiểm tự nguyện. Sự lựa chọn ngược này làm cho Quỹ Bảo hiểm càng bị quá tải, làm cho BHYT mất đi ý nghĩa nhân đạo trong khi chúng ta chưa có biện pháp quản lý.

- Ở nước ngoài, họ khắc phục tình trạng đó như thế nào thưa ông?

Ở Thái Lan, mỗi lần tiếp cận dịch vụ Y tế bằng BHYT, người dân phải đóng 3 đồng bạt (tiền Thái). Nếu bệnh không đáng phải điều trị, bác sĩ chỉ cho lời khuyên và tư vấn mà không cấp phát thuốc. Như vậy, họ sẽ phải cân nhắc có nên bỏ 3 bạt để nhận tư vấn không nếu bệnh tình không có gì nghiêm trọng.

Hay tại một số nước, người ta chia ra những mức BHYT khác nhau, người cao tuổi, người có bệnh mãn tính, những người có nguy cơ mắc bệnh cao… thì phải đóng Bảo hiểm cao hơn những người bình thường.

Tại những nước phát triển, BHYT còn được chia ra thành các gói khác nhau. Gói cơ bản thiết yếu là gói bắt buộc ai cũng phải mua, phải tuân thủ chặt chẽ mọi quy định của gói đó. Gói trên cơ bản thiết yếu là gói dành cho người có tiền. Gói này sẽ có phí đắt hơn nhưng bù lại, người bệnh được hưởng những dịch vụ cao cấp hơn.

Sở dĩ Việt Nam không làm được điều này vì chúng ta chưa phân loại được bệnh tật, chưa phân loại được cơ bản, thiết yếu.

Cần phải thấy rằng, dịch vụ Y tế là một thứ hàng hóa công cộng, đặc điểm của nó khác hàng hóa tiêu dùng cá nhân. Trong khi thuốc hay cách điều trị cho mọi người là như nhau thì với hàng hóa tiêu dùng, người có tiền có thể lựa chọn những thứ đắt tiền hơn.