Thầy Tử Cống hỏi Đức Khổng Tử:- Tử nay mệt về học, khốn về đạo; bây giờ muốn nghỉ để thờ vua, có nên không?
Đức Khổng Tử nói:
- Phàm làm tôi thờ vua, sớm tối kính cẩn mà trọn được chức trách, cũng là việc khó; nghỉ thế nào được!
Vậy xin nghỉ để thờ song thân?
Lòng con hiếu thờ cha mẹ thật là vô cùng, cũng là việc khó; nghỉ thế nào được!
- Vậy xin nghỉ để vui chơi với vợ con?
- Đạo làm chồng phải làm gương cho vợ, cũng là việc khó; nghỉ thế nào được!
- Vậy xin nghỉ để chơi với bầu bạn?
- Nghĩa bầu bạn phải giúp nhau, cũng là việc khó; nghỉ thế nào được!
- Vậy chẳng lẽ chỉ khi nhắm mắt xuôi tay thì mới được nghỉ ư?- Thầy Tử Cống hỏi. Đức Khổng Tử gật đầu:
- Đúng thế! - Chỉ khi nào ngắm thấy cái huyệt đào nhẵn nhụi, trông thấy cái mồ đắp chắc chắn, ngó thấy người đi đưa cách biệt hẳn mình; ấy mới là lúc người quân tử được nghỉ đó!
Cậu học trò của Thầy Tử Cống đứng hầu bên cạnh lẩm bẩm:
- Thế mà có những người chỉ vì không muốn nghỉ hưu nên đã khai bớt đi vài ba tuổi mà thiên hạ cứ làm ầm ĩ cả lên! Thực ra họ là những quân tử thứ thiệt đấy chứ!
Thầy Tử Cống nghe thấy, quay lại hỏi:
- Con vừa nói ai là những quân tử thứ thiệt?
- Dạ, là con nói tới một số công chức hiện nay, tuy tuổi đã cao, sức đã mỏi, nhưng vẫn cố tìm mọi cách để kéo dài thời gian công tác... Chẳng phải, như Đức Khổng Tử vừa nói, họ mới là những bậc quân tử sao?
Thầy Tử Cống lắc đầu thất vọng:
- Con ơi, là ta và Đức Khổng Tử đang nói đến chuyện đạo lý càng đi thấy càng dài, càng lên càng thấy cao siêu, nên không bao giờ được ngừng nghỉ; sao con lại hiểu thiển cận thế?
Cậu học trò nghe thầy giảng giải, có vẻ hiểu ra, liền đáp:
- Ồ nếu tinh thông như vậy mà muốn “tinh giản” thì họ phải nghỉ lâu rồi, ngay từ khi còn chưa đủ tuổi hưu kia!
