Lười vận động sẽ mắc vô số bệnh

Những người lười vận động có nguy cơ mắc các chứng bệnh đau tim, đột quỵ, ung thư, tiểu đường và bệnh mãn tính về hô hấp cao gấp nhiều lần so với người thường xuyên hoạt động thể lực.

Gia tăng các bệnh không lây nhiễm

Trong khi các bệnh truyền nhiễm từng bước được đẩy lùi thì số lượng bệnh nhân mắc các bệnh không lây nhiễm (BKLN) ngày càng gia tăng. Các BKLN thường gặp chủ yếu là các bệnh tim mạch, ung thư, tiểu đường, bệnh phổi mãn tính....

ThS. Lại Đức Trường, Văn phòng Tổ chức Y tế thế giới cho biết, theo thống kê năm 2005 thế giới có khoảng 35 triệu người chết vì các BKLN. Trong đó có 60% số người tử vong do các chứng bệnh mãn tính. Con số này hiện đã tăng lên rất nhiều lần. Tại Việt Nam, trong số trên 5.000 người chết hàng năm thì có tới 2/3 trường hợp liên quan đến BKLN.

Số người mắc chứng tăng huyết áp, tiểu đường... ngày càng nhiều, đặc biệt là ung thư, hay gặp nhất là ung thư phổi, dạ dày, gan, vú, tử cung, vòm họng, đại trực tràng.... Mỗi năm nước ta có khoảng 150.000 người mắc mới và khoảng 80.000 người trong số đó chết vì căn bệnh này. Theo tính toán, cứ 10 người mắc ung thư thì có đến 7-8 người chết sớm. Di chứng các BKLN để lại thường là tàn tật, mù lòa, liệt nửa người, suy thận... Chính vì vậy các chuyên gia nhận định, các BKLN chính là “thủ phạm” gây nên vòng luẩn quẩn của sự đói nghèo, bệnh tật, chi phí điều trị tốn kém suốt đời.

Các nhà nghiên cứu cho rằng, nguyên nhân chủ yếu dẫn đến gia tăng BKLN là do môi trường ô nhiễm, sự thay đổi về lối sống chủ yếu theo chiều hướng có hại (hút thuốc lá, rượu bia, phụ thuộc quá nhiều vào sự tiện lợi...) và chế độ dinh dưỡng không hợp lý....
GS.TS Nguyễn Văn Tuấn, Viện Garvan, Australia chỉ ra những ví dụ hết sức “hóm hỉnh” về sự thay đổi này: Trong khi thang máy chật ních người thì cầu thang chạy bộ lại vô cùng thông thoáng; người dân càng ngày càng lười đi bộ, đi xe đạp thay vào đó là chạy xe gắn máy và ngồi xe hơi.... Hoạt động thể lực ngày càng ít đi, con người càng trở nên “lười nhác” hơn. Bệnh tật là nguy cơ nhãn tiền.

ThS.Trần Quốc Bảo, Trung tâm truyền thông giáo dục sức khỏe T.Ư cho biết, các BKLN phổ biến có chung yếu tố nguy cơ là do ít hoạt động thể chất (HĐTC). Ít HĐTC là yếu tố nguy cơ đứng thứ 4 dẫn đến tử vong trên toàn cầu (chiếm 6% số tử vong). Đây cũng là nguyên nhân chính của 21-25% gánh nặng do bệnh ung thư đại tràng, ung thư vú; 27% đái tháo đường và 30% bệnh mạch vành.

Một trong những bệnh thường gặp hiện nay là chứng gãy cổ xương đùi. 20% số người mắc bệnh này sẽ chết trong vòng 12 tháng nếu không chịu HĐTC. Người ít vận động có nguy cơ gãy cổ xương đùi cao hơn người bình thường.

Lối sống tĩnh ít vận động, dành thời gian nhiều cho xem tivi, đọc báo, làm việc bằng máy vi tính, nói chuyện qua điện thoại, lái xe, ăn uống..., cùng với khẩu phần ăn không hợp lý, dư thừa năng lượng sẽ dẫn tới béo phì, tăng huyết áp, đái tháo đường... Cùng khẩu phần năng lượng như nhau, nhóm người ít vận động sẽ có nguy cơ bị béo phì và một số BKLN khác cao hơn so với nhóm người vận động nhiều.

Các nhà khoa học khuyến cáo nên hoạt động thể lực với cường độ vừa phải tối thiểu 30 phút mỗi ngày. Thực hiện HĐTC có thể giúp phòng ngừa các BKLN, phát triển sức khỏe tốt cho mỗi người. Cùng với đó là một chế độ dinh dưỡng hợp lý nhằm kiểm soát sức khỏe và bệnh tật bằng thành phần thực phẩm.

Năm 2004, WHO đã xây dựng chiến lược toàn cầu về dinh dưỡng, hoạt động thể chất và sức khỏe. Tuy nhiên, tại Việt Nam vẫn chưa xây dựng được chiến lược hay chương trình nào về tăng cường HĐTC phòng chống các BKLN. Vì vậy bản thân mỗi cá nhân, tập thể nên có nhiều chương trình, hoạt động mang tính cộng đồng để mọi người cùng tham gia nâng cao sức đề kháng của cơ thể.