Để có thể tham gia kinh doanh vàng trên sàn giao dịch của ACB, nhà đầu tư cá nhân phải ký một loạt các hợp đồng với ngân hàng này, trong đó có rất nhiều những ràng buộc bất lợi cho nhà đầu tư.
Cụ thể, các nhà đầu tư cá nhân phải ký là Hợp đồng giao dịch vàng kiêm Hợp đồng cung cấp tín dụng hạn mức, kiêm Hợp đồng cầm cố số dư tài khoản VND/vàng và Hợp đồng nguyên tắc giao dịch vàng.
Ngoài ra, nhà đầu tư còn phải xác nhận chấp nhận những rủi ro có thể xảy ra khi kinh doanh vàng qua sàn giao dịch.
Nhà đầu tư "tự trói mình"!
Trả lời về những khiếu nại của chị Kim T., ACB cho rằng chị T. đã thông tin không đúng sự thật. Cụ thể, ACB khẳng định trong ngày 19/3/2008 không có thời điểm nào giá vàng tham chiếu chạm mức 18,85 triệu đồng/lượng như chị T. phản ánh.
Vì thế, trong đơn khiếu nại chị T. cho rằng ACB không xử lý tài sản đảm bảo của chị vào ngày 19/3 khi giá vàng là 18,85 triệu đồng/lượng mà đợi đến sáng 20/3 khi giá vàng tham chiếu giảm mạnh mới xử lý, gây thiệt hại cho chị T. là không có căn cứ...
Thế nhưng ngay cả khi chị T. thông tin đúng về giá vàng đi chăng nữa thì cũng chẳng giúp gì được cho việc đi khiếu nại.
Bởi vì chị T. đã "tự trói mình" khi ký vào hợp đồng với ACB mà trong đó có các điều khoản quy định khi tỷ lệ ký quỹ xuống dưới 4% thì ACB có quyền xử lý một phần hoặc toàn bộ tài sản bảo đảm của nhà đầu tư để thu hồi nợ; thời điểm xử lý do ACB quyết định, ACB không có nghĩa vụ phải xử lý tài sản bảo đảm ngay khi thay đổi giá vàng tham chiếu dẫn đến tỷ lệ ký quỹ thực tế bằng tỷ lệ xử lý; trong trường hợp này, nhà đầu tư không có quyền khiếu nại ACB về thời điểm xử lý tài sản bảo đảm.
Ngoài ra, ACB còn "có quyền xử lý tài sản bảo đảm trong và/hoặc ngoài giờ giao dịch của ACB (bao gồm cả ngày nghỉ hằng tuần, nghỉ lễ, tết)". Với những quy định như thế, việc khiếu nại của chị T. xem như đã vi phạm hợp đồng.
Tương tự, việc ACB xử lý tài sản bảo đảm của anh Võ Đăng K. vào lúc hơn 12 giờ ngày 2/5 (ngoài giờ giao dịch) cũng nằm trong quy định của hợp đồng đã được hai bên ký kết.
Nhưng nếu đọc kỹ hợp đồng thì không chỉ có các quy định trên bất lợi cho các nhà đầu tư. Chẳng hạn, ACB là người mở sàn, xây dựng phần mềm chạy sàn, quản lý và thu phí của nhà đầu tư, nhưng lại "phủi tay" với tất cả các lỗi:
"trục trặc của mạng điện tử, của thiết bị, lỗi phần cứng, phần mềm của hệ thống trong quá trình vận hành vì bất cứ lý do gì dẫn đến lệnh giao dịch của nhà đầu tư không thể nhập được vào hệ thống và/hoặc lệnh giao dịch đã nhập vào hệ thống nhưng bị ngưng không thể xử lý, không thể khớp lệnh".
Hoặc việc nhập lệnh của nhà đầu tư là do nhân viên của ACB thực hiện, nhưng ACB cũng không chịu trách nhiệm về các trường hợp "Lệnh giao dịch của nhà đầu tư không được nhập vào hệ thống và/hoặc được nhập vào hệ thống không đúng thời điểm mong đợi của nhà đầu tư vì bất cứ lý do gì".
"Quy định như thế, nếu nhân viên của ACB vì lý do gì đó không nhập lệnh cho chúng tôi, gây thiệt hại tiền tỉ thì chúng tôi cũng cắn răng mà chịu" - một nhà đầu tư bức xúc.
| Trao đổi với PV về khiếu nại của anh Trần Trọng N., ông Nguyễn Thanh Toại khẳng định có việc nhầm lẫn của nhân viên ACB dẫn đến tài khoản của nhà đầu tư này bị âm 2.700 lượng vàng; nhưng sau đó ACB đã tìm mọi biện pháp khắc phục song thái độ của anh N. không có thiện chí để giải quyết. "Chúng tôi cũng đã nhiều lần trả lời khiếu nại của anh N., mọi việc làm của ACB đều đúng theo hợp đồng, nhưng anh N. vẫn tiếp tục khiếu nại. Trường hợp này, anh N. có thể nhờ tòa án giải quyết nếu thấy cần" - ông Toại nói. |
Hợp đồng còn cho phép ACB có quyền thay đổi, bổ sung ngày làm việc, giờ giao dịch, tỷ lệ ký quỹ, tỷ lệ cảnh báo, tỷ lệ xử lý; khối lượng giao dịch tối thiểu, bước nhảy về khối lượng, bước nhảy về giá, ngày giờ giao dịch, phí giao dịch, các loại phí khác (nếu có) mà không cần có sự chấp thuận của nhà đầu tư.
Thời điểm có hiệu lực của nội dung thay đổi là ngày làm việc thứ 2 kể từ ngày ACB công bố trên website và/hoặc thông báo bằng văn bản tại các điểm nhận lệnh.
Chưa hết, việc kinh doanh vàng qua sàn với số tiền có thể lên đến hàng chục tỉ đồng, nhưng ACB quy định tất cả các thông báo, tài liệu giao dịch trong quá trình thực hiện hợp đồng được ACB gửi tới nhà đầu tư thông qua điện tín, điện báo, fax, thư điện tử, bưu điện hoặc gửi trực tiếp tới bất kỳ nhân viên/người thân trong gia đình của nhà đầu tư; mọi thông báo, tài liệu giao dịch được coi là đã nhận sau khi được gửi đi bằng điện tín, điện báo, fax, bưu điện hoàn thành việc gửi thư.
Do quy định không nói rõ thư gửi theo đường bảo đảm hay thư thường, nên việc nhà đầu tư có thể không nhận được thông báo khi bưu điện đã hoàn thành việc gửi thư là hoàn toàn có thể xảy ra và mọi thiệt hại nhà đầu tư cũng chỉ còn biết cắn răng mà chịu...
Bình luận về những điều khoản trong hợp đồng, ông Nguyễn Thanh Toại, Phó tổng giám đốc ACB, cho rằng: "Hợp đồng được lập trên nguyên tắc cùng thỏa thuận. Nếu thấy bất bình đẳng thì nhà đầu tư có thể không tham gia"(!?).
"Nhà cái" luôn đúng và... thắng!
Không chỉ mỗi việc các hợp đồng có quá nhiều bất lợi cho các nhà đầu tư, mà nếu xem kỹ thì việc kinh doanh vàng qua sàn cần có sự chấn chỉnh kịp thời.
Nhiều nhà đầu tư cho rằng việc họ bị thua lỗ còn có nguyên nhân ACB "vừa đá bóng, vừa thổi còi", nghĩa là vừa là nhà quản lý sàn lại vừa tham gia kinh doanh cạnh tranh trực tiếp với các nhà đầu tư.
Theo ACB, việc giao dịch, đặt lệnh, đưa ra giá mua - bán là công bằng, nhưng nhà đầu tư vẫn có quyền nghi ngờ vì từ việc viết phần mềm, quản lý phần mềm, quy định giá vàng tham chiếu, nhập lệnh, khớp lệnh... đều do ACB chủ động thực hiện.
Một điều đáng lưu ý khác, việc thành lập sàn giao dịch vàng không có bất cứ văn bản quy phạm pháp luật nào điều chỉnh, mà theo ông Nguyễn Thanh Toại, chỉ có quyết định thành lập sàn giao dịch do ACB ký.
Ông Toại cũng cho biết mô hình sàn vàng ACB học theo cách làm của nước ngoài, chủ yếu là sàn vàng Thượng Hải, còn "luật chơi" trên sàn dựa vào sự thỏa thuận giữa ACB và nhà đầu tư.
Gọi là thỏa thuận, nhưng nhiều nhà đầu tư cho biết thực chất mọi điều do ACB đưa ra và trong bối cảnh cả nước chỉ có duy nhất sàn giao dịch này thì nhà đầu tư không có quyền lựa chọn sàn để từ chối, dù có thể biết các quy định đó là bất lợi cho họ khi tham gia kinh doanh. Phần mình, ACB cũng thừa hiểu điều này để đưa ra những điều khoản hoàn toàn có lợi cho mình.
Vì thế, sau hàng loạt sự thua lỗ của các nhà đầu tư, người không bao giờ thua chính là ACB. Chỉ tính riêng việc thu phí giao dịch 2.000 đồng/lượng vàng bất kể mua hay bán, ngày cao điểm lượng vàng giao dịch lên đến trên 400.000 lượng và ACB thu cả tỉ đồng.
Đó là chưa kể những khoản lãi suất khi ACB cho nhà đầu tư vay tham gia kinh doanh vàng trên sàn, rồi phí kiểm đếm... Nhưng đó chỉ mới là phần nổi, còn lợi nhuận thực chất từ việc lập sàn, quản lý và kinh doanh trên sàn giao dịch vàng ra sao chỉ có ACB mới biết.
Chỉ biết một lãnh đạo của ngân hàng này thừa nhận giữa bối cảnh chứng khoán, địa ốc và cả tín dụng đều gặp khó trong kinh doanh như hiện nay, thì nguồn thu từ sàn giao dịch vàng góp phần ổn định đáng kể về lợi nhuận cho ACB.
Thực tế, cũng cần nhìn nhận không phải ngân hàng nào cũng có thể lập được sàn giao dịch vàng như ACB, vì nó còn phụ thuộc rất nhiều vào tính thanh khoản của ngân hàng. Mặt khác, về nguyên tắc khi nhà đầu tư đã ký vào hợp đồng với ACB là đương nhiên chấp nhận "luật chơi".
Nhưng "luật chơi" được xây dựng trên những nền tảng quá bất lợi cho các nhà đầu tư như đã nói ở trên thì cũng cần phải xem lại nhằm đảm bảo lợi ích một cách tương xứng cho cả hai bên.
Đặc biệt, cách làm hiện nay của ACB là vừa quản lý sàn, vừa tham gia kinh doanh như một nhà đầu tư là khó có thể chấp nhận, cho dù ACB có thể hiện sự minh bạch đến đâu thì các nhà đầu tư khác vẫn có quyền để nghi ngờ về tính công bằng.
Cũng chính vì điều này, theo tìm hiểu của chúng tôi, các cơ quan quản lý nhà nước đang xem xét, nghiên cứu thành lập các sàn giao dịch vàng khác, trong đó pháp nhân quản lý sàn sẽ không được tham gia kinh doanh.
Ngoài ra, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cũng vừa quyết định thành lập Tổ công tác liên ngành, nhằm khảo sát, tìm hiểu hoạt động của Trung tâm giao dịch vàng ACB để đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động kinh doanh vàng theo đúng khuôn khổ pháp luật, góp phần ổn định thị trường vàng và hạn chế rủi ro cho xã hội.
Còn trong bối cảnh hiện nay, nhà đầu tư chỉ còn cách tự cứu mình thông qua sự sáng suốt lựa chọn giải pháp kinh doanh để không lâm vào cảnh trắng tay.
