Cách đây 57 năm, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt nhất, dưới chân dãy núi Hồng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, Vùng ATK Việt Bắc, đơn vị TNXP đầu tiên được thành lập. Nói về sự kiện này, Bác Hồ đã chỉ rõ: Nhằm phát huy sức mạnh dời non lấp biển tuổi trẻ, xung phong phục vụ cuộc kháng chiến cứu nước đến ngày toàn thắng và là trường đào tạo, rèn luyện đội ngũ cán bộ của Đảng, Nhà nước phục vụ công cuộc kiến quốc, xây dựng CNXH tương lai.
Ông Đặng Ngọc Kiểm, Cựu TNXP đoàn N29 tích cực tham gia công tác khám chữa bệnh tại Phòng cấp cứu y tế số 3, phường Bãi Cháy (TP Hạ Long). Ở Quảng Ninh, ngay từ cuối năm 1953, hàng trăm thanh niên khu Đông Triều- Hoành Bồ đã lên đường gia nhập đoàn TNXP tham gia làm đường Tây Bắc, Việt Bắc, Điện Biên Phủ và phục vụ bộ đội chiến đấu. Trong cuộc chiến tranh chống Mỹ, 10 vạn thanh niên Quảng Ninh đã lên đường trực tiếp đánh Mỹ. 5.216 đoàn viên thanh niên đã gia nhập lực lượng TNXP tham gia vào tuyến lửa Trường Sơn. Năm 1967, theo yêu cầu của Quân uỷ T.Ư, Đội TNXP tập trung đầu tiên của Quảng Ninh lấy phiên hiệu là N78 P32 được thành lập với trên 800 thanh niên do đồng chí Vương Minh Xương quê Hưng Yên làm Đội trưởng làm nhiệm vụ mở con đường mới dài hơn 80km từ Tràng Lương- Đông Triều xuyên chân núi Yên Tử đến Quảng La (Hoành Bồ) qua đường 18b ra biển Đông nhằm đảm bảo giao thông vận tải an toàn và khu huấn luyện bộ đội, cũng như việc di chuyển của bộ đội và hàng tiếp viện vào chiến trường. Bằng sức người là chính, Đội TNXP Quảng Ninh đã dũng cảm lao động quên mình, đào núi, san đường dưới tán rừng sâu, nước độc, vượt qua các khu vực trọng điểm đánh phá của giặc Mỹ. Qua 120 ngày đêm đã thông xe ra tiền tuyến hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Nhiều TNXP đã dũng cảm hy sinh khi đang làm nhiệm vụ, trong số đó có Đội trưởng Vương Minh Xương. Đến các cuộc chiến tranh biên giới Tây Nam, phía Bắc, hàng ngàn bộ đội, TNXP đã hy sinh để giữ từng tấc đất biên cương. Chiến tranh qua đi, hơn 3.000 cựu TNXP qua các thời kỳ, thuộc gần 200 đơn vị, hầu hết là các đơn vị tập trung của T.Ư Đoàn, Quân đội và ngành Giao thông Vận tải đã trụ lai Quảng Ninh. Phần đông cựu TNXP khi trở lại cuộc sống đời thường sống ở các vùng nông thôn, miền núi còn khó khăn của tỉnh, nhưng tình đồng đội vẫn không nhạt phai, phẩm chất TNXP năm xưa vẫn luôn được phát huy. Họ sát cánh giúp nhau phát triển kinh tế, vươn lêntrở thành những điển hình về sản xuất kinh doanh giỏi. Cũng có không ít cựu TNXP còn mang di chứng thương tật của chiến tranh để lại, bị nhiễm chất độc hoá học... Mặc dù, việc ban hành chính sách và giải quyết chế độ chính sách cho cựu TNXP đã được tỉnh quan tâm, nhưng đến nay số cựu TNXP chưa được giải quyết chính sách vẫn còn tồn đọng trên 1.000 trường hợp. Hiện tại, toàn tỉnh có gần nửa số cựu TNXP chưa được giải quyết trợ cấp một lần, những cựu TNXP bị di chứng của chiến tranh và tham gia chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc đều chưa được xét chế độ. Gần 20% số cựu TNXP và con em họ bị nhiễm chất độc da cam chưa được xét hưởng chế độ trợ cấp Bảo hiểm Y tế, mai táng phí. Những cựu TNXP không còn giấy tờ cũ tồn đọng 3 năm qua vẫn chưa có cơ chế khắc phục... Để đáp ứng mong mỏi của đông đảo cựu TNXP, năm 2006, tỉnh đã ban hành quyết định thành lập Hội cựu TNXP tỉnh Quảng Ninh. Sự ra đời của Hội với tư cách là một tổ chức xã hội thành viên của Hội cựu TNXP Việt Nam nhằm đoàn kết toàn thể cựu TNXP, hỗ trợ nhau trong cuộc sống, đoàn kết phấn đấu, tự lực tự cường, vượt lên hoàn cảnh, xoá đói giảm nghèo, cùng đồng đội, cộng đồng xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc, sống vui, sống khoẻ, sống có ích cho gia đình và xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của hội viên. Hội là thành viên của MTTQ tỉnh, có nhiệm vụ hỗ trợ cho chính quyền giải quyết các tồn đọng về chính sách đối với cựu TNXP qua các thời kỳ; phối hợp với Đoàn Thanh niên giáo dục truyền thống và động viên thế hệ trẻ tinh thần xung phong tình nguyện tham gia xây dựng, phát triển kinh tế- xã hội tại các vùng biên giới, hải đảo, vùng khó khăn của tỉnh. Sự ra đời của Hội cựu TNXP tỉnh còn có ý nghĩalà nơi để những TNXP năm xưa gặp gỡ giao lưu, phát huy truyền thống, hoàn thành tốt công việc của mình, góp phần xây dựng tỉnh ngày càng giàu đẹp. Sự ra đời của Hội thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với những người có công với cách mạng, phù hợp với đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc ta.
