Từ cầu cảng Vân Đồn, mất khoảng hơn 2 tiếng đồng hồ tàu chạy, chúng tôi đặt chân lên xã đảo Minh Châu (Vân đồn). Xã đảo bây giờ thay đổi nhiều, nhà cửa của người dân được xây dựng khang trang, những ngôi nhà xây theo kiểu biệt thự ngày càng xuất hiện nhiều trên đảo.
Thấy tôi ngạc nhiên, Chủ tịch UBND xã Minh Châu Nguyễn Thành Sang nói: ''-Toàn là nhà do bà con tích cóp tiền xây dựng lên đấy...''.
Rừng trâm trên đảo Minh Châu.
Minh Châu là 1 trong 5 xã thuộc tuyến đảo Vân Hải của huyện Vân Đồn. Cả xã có khoảng 200 hộ dân, với 1.000 nhân khẩu, trên 80% người dân nơi đây sống bằng nghề khai thác hải sản. Kể từ ngày xoá bỏ chế độ bao cấp, người dân đã chủ động tìm mọi nguồn vốn, lại có thêm sự hỗ trợ của nhà nước, phong trào khai thác đánh bắt thuỷ sản phát triển mạnh. Cả xã có 16 tàu đánh cá xa bờ và trên 100 phương tiện đánh bắt ven bờ và vớt sứa. Tổng sản lượng khai thác hằng năm ước đạt 750-800 tấn/năm. Nghề khai thác thuỷ sản tập trung chủ yếu là chài chụp mực và lưới ghẹ. Riêng nghề khai thác sá sùng, một nghề truyền thống của người dân nơi đây, hộ nào cũng có lao động tham gia. Với diện tích bãi sá sùng gần 100 ha, mỗi năm sản lượng khai thác đạt khoảng 20 tấn. Đây là mặt hàng xuất khẩu có giá trị kinh tế cao, tạo việc làm cho các hộ nghèo, lao động nữ và trẻ em, những người không có điều kiện về vốn và phương tiện khai thác trên biển. Nhờ có bãi sá sùng nên đời sống của người dân tương đối ổn định. Tuy nhiên, mấy năm gần đây do việc khai thác quá mức nên lượng sá sùng giảm hẳn so với những năm trước đây. Thường vào chính vụ, từ tháng 2 đến tháng 8, trung bình mỗi lao động thu hoạch được từ 0,8-1,2kg sá sùng tươi/ngày. Với giá bán sá sùng tươi 120 nghìn/kg, sá sùng khô từ 1,4 triệu đến 1,6 triệu đồng/kg, thu nhập bình quân mỗi lao động khoảng 50-150 nghìn đồng/ngày. Đây là một nguồn thu không nhỏ so với mức sống của người dân ở đây.
Cùng với khai thác thuỷ sản tự nhiên, nghề nuôi trồng nhuyễn thể cũng được đưa vào xã Minh Châu từ năm 2005. Đầu tiên là mô hình nuôi nghêu, sau đó là nuôi tu hài. Đến nay cả xã đã có 27 hộ nuôi tu hài, với tổng diện tích 50 ha.
Bên cạnh việc khai thác và nuôi trồng thuỷ sản, phong trào trồng rừng cũng được phát triển. Kể từ khi các hộ dân được giao đất, giao rừng để sản xuất và được nhà nước đầu tư thông qua các chương trình dự án, đến nay toàn xã Minh Châu đã trồng được 500 ha rừng chủ yếu là keo và bạch đàn. Nhiều gia đình có thu nhập cao từ nghề trồng rừng; như gia đình ông Phạm Văn Hảo (thôn Ninh Hải), năm 2008 đã thu nhập được trên 100 triệu đồng từ trồng rừng. Từ đó, nhiều hộ trong xã đã vươn lên thoát nghèo, có kinh tế khá giả.
Không chỉ phát triển nông, lâm, ngư nghiệp, trong mấy năm trở lại đây, một số hộ trong xã còn chuyển sang một số nghề kinh doanh dịch vụ du lịch. Minh Châu có bãi biển đẹp nổi tiếng, cát trắng mịn, trải dài gần 2km. Thêm vào đó là rừng trâm tự nhiên, xanh ngút ngàn, với diện tích khoảng 140 ha, chạy dài 4-5km. Theo các chuyên gia, đây là rừng trâm quý và độc đáo nhất Việt Nam. Suốt mấy trăm năm tồn tại, rừng trâm Minh Châu đã tạo nên bức tường chắn gió, cát, giữ bình yên cho đảo. Rừng trâm luôn gắn bó thân thiết với người dân và là tài sản vô giá. Những năm gần đây, lượng khách du lịch đến Minh Châu nghỉ dưỡng ngày càng tăng. Mặc dù cơ sở dịch vụ còn thiếu thốn, du lịch vẫn mang tính chất mùa vụ, nhưng vào những ngày cuối tuần, lượng khách từ nhiều nơi đến Minh Châu vẫn rất đông. Ông Hoàng Đình Anh, Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tư Trái tim Việt, doanh nghiệp đang kinh doanh du lịch tại đây, cho biết: Vào những ngày nghỉ cuối tuần trong dịp hè này, khách sạn của Công ty gần như quá tải, không đủ đáp ứng yêu cầu của khách. Được biết, tháng 6-2008, Công ty CP Đầu tư Trái Tim Việt đã đầu tư vào khu du lịch bãi tắm Minh Châu tổng số vốn 120 tỷ đồng với nhiều hạng mục như nhà hàng, khách sạn phục vụ nhu cầu nghỉ dưỡng của du khách. Hiện Công ty đã đưa 1 khách sạn với 30 phòng nghỉ vào hoạt động. Công ty cũng đang tiếp tục tiến hành xây dựng nhiều hạng mục khác như hệ thống dịch vụ du lịch bên bãi tắm, xây dựng bờ kè chắn sóng bảo vệ hàng thông bên bờ biển... Ông Nguyễn Thành Sang, Chủ tịch xã Minh Châu, nói: Hy vọng trong tương lai, du lịch sẽ trở thành một ngành nghề kinh tế mang lại thu nhập khá cho người dân xã đảo!
Phát huy thế mạnh mà thiên nhiên ưu đãi, xã đảo Minh Châu đang ngày càng thay da đổi thịt, số hộ nghèo trong xã ngày một giảm, đến nay cả xã chỉ còn 5% hộ nghèo.
