Những năm qua trên địa bàn tỉnh nói chung, TP Móng Cái nói riêng đã có hàng nghìn trường hợp phụ nữ trẻ em bị buôn bán ra nước ngoài trở về, trong đó một số được giải cứu, và một số tự tìm cách trở về qua các cửa khẩu. Mặc dù các nạn nhân đã được giúp đỡ, cảm thông, nhưng thực tế con đường hòa nhập cộng đồng của họ còn rất gian nan.
Từ thực tế đó, với mục đích trợ giúp ban đầu cho các đối tượng khi trở về, Văn phòng tham vấn bảo vệ phụ nữ trẻ em Móng Cái đã ra đời. Đây là mô hình thí điểm được tổ chức đầu tiên ở tỉnh do Quỹ nhi đồng Liên hiệp quốc (Unicef) tài trợ. Từ khi đi vào hoạt động đến nay, Văn phòng đã có nhiều hoạt động tích cực tham vấn, giúp đỡ hàng trăm trường hợp phụ nữ và trẻ em bị buôn bán qua biên giới, giúp họ có thêm kiến thức và tự tin khi trở về hòa nhập với cộng đồng, gia đình. Đồng thời, cũng góp phần ngăn chặn nhiều trường hợp có nguy cơ cao rơi vào tình trạng nói trên.
Chị Trần Thị Tuất, Chủ nhiệm Văn phòng cho biết: Thực tế sau khi may mắn thoát khỏi những cạm bẫy nơi xứ người, hầu hết các nạn nhân trở về địa phương đều được cộng đồng đối xử bình đẳng, sức khoẻ bình thường, nhưng việc tái hoà nhập cộng đồng vẫn gặp rất nhiều khó khăn. Điều này xuất phát từ chính tâm lý mặc cảm tự ti của đối tượng. Do vậy, làm thế nào để giúp họ xóa đi những mặc cảm tự ti ngay từ khi mới được giải thoát là điều rất quan trọng. Nắm bắt được điều đó, các cán bộ Văn phòng đã phối hợp với một số đơn vị liên quan như Công an, Biên phòng, Hội LHPN thành phố... tiến hành nhiều hoạt động tích cực như tiếp nhận, hỗ trợ và tư vấn cho các đối tượng ngay sau khi họ trở về. Qua đó, tạo điều kiện cho họ bước đầu có sự lựa chọn giải pháp và hướng đi đúng đắn trong việc giải quyết những khó khăn mà họ đang phải trải qua; giảm bớt mặc cảm, ổn định tâm lý để hòa nhập với cuộc sống cộng đồng và phòng ngừa không bị buôn bán trở lại. Văn phòng cũng chủ động tiếp cận, nắm bắt những tâm tư, suy nghĩ, tình cảm và nhu cầu công việc của phụ nữ bị buôn bán để có hướng giúp đỡ lâu dài và bền vững. Đối với trẻ em bị buôn bán thì Văn phòng tìm cách giúp các em sớm được trở về gia đình hoặc tìm một tổ ấm an toàn cho các em... Từ khi được thành lập vào cuối năm 2006 đến nay, nhiều nạn nhân đã được Văn phòng giới thiệu đến các chuyên gia tâm lý tư vấn, giúp tháo gỡ những rào cản về tâm lý để chị em tự tin, vươn lên trong cuộc sống. Nhiều người đã trở thành những tuyên truyền viên nhiệt tình của Hội như chị T ở phường Ninh Dương, chị H ở xã Hải Yên...). Các chị đem chính những câu chuyện của mình, những khó khăn thực tế, những cảm xúc đã trải qua để tiếp cận với những chị em nạn nhân khác, chia sẻ, cảm thông, nâng đỡ để vượt qua những thời điểm khó khăn. Với cách làm như vậy nên Văn phòng tham vấn đã thu hút được nhiều đối tượng có nhu cầu đến xin tư vấn, nhờ đó đã thu thập được nhiều thông tin cần thiết giúp cho các ngành chức năng nhanh chóng phát hiện, điều tra các vụ việc vi phạm đối với phụ nữ và trẻ em trên địa bàn thành phố và các đối tượng từ địa bàn khác tới, giúp cho việc phòng ngừa được hiệu quả hơn.
Có thể nói, hoạt động tham vấn và bảo vệ cho phụ nữ, trẻ em bị buôn bán do Văn phòng tham vấn thực hiện đã bước đầu phát huy hiệu quả, đạt được mục tiêu đề ra. Mặc dù vậy, trong quá trình triển khai thực hiện, văn phòng cũng còn gặp rất nhiều khó khăn như hoạt động của mô hình còn mới nên nhiều nạn nhân bị buôn bán chưa biết đến để đề nghị giúp đỡ; kinh phí để thực hiện việc thông tin truyền thông về vấn đề này còn gặp nhiều khó khăn. Hơn nữa, lực lượng cán bộ của Văn phòng còn mỏng và hầu hết đều là kiêm nhiệm nên thời gian và kinh nghiệm thực hiện hoạt động này còn hạn chế. Ngoài ra, do phần lớn đối tượng bị buôn bán ở tỉnh ngoài nên việc tiếp cận với họ cũng còn gặp nhiều trở ngại, có khi không liên lạc được vì họ không có nhà ở, không tìm được địa chỉ hoặc bản thân họ từ chối được tham vấn vì tâm lý e ngại, không muốn người khác biết chuyện mình bị buôn bán; nhiều nạn nhân lại ở xa nên hoạt động này cũng tốn kém về thời gian, công sức và kinh phí đi lại...
Đây là một mô hình thiết thực và có ý nghĩa xã hội lớn cần được đầu tư nhân rộng trên địa bàn, vì vậy rất cần sự quan tâm tạo điều kiện từ nhiều phía để mô hình hoạt động ngày càng đạt hiệu quả.
