Là huyện miền núi, có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số, Ba Chẽ giáp ranh với nhiều địa bàn trong tỉnh (Tiên Yên, Hoành Bồ, TX Cẩm Phả) và tỉnh ngoài như Đình Lập (Lạng Sơn), Sơn Động (Bắc Giang).
Địa hình ở đây phức tạp, giao thông đi lại khó khăn, thông tin liên lạc hạn chế, nhất là vào mùa mưa lũ... Vài năm trở lại đây, tuy đời sống của nhân dân các dân tộc trên địa bàn huyện đã được cải thiện đáng kể; cơ sở hạ tầng từng bước đã được nâng lên; an ninh quốc phòng được giữ vững... song bên cạnh đó cũng còn tiềm ẩn nhiều phức tạp, nhất là về ANTT ở địa bàn, khu vực giáp ranh. Theo thống kê của cơ quan chức năng huyện, trung bình hàng năm trên địa bàn xảy ra hơn 700 vụ việc liên quan đến TTXH.
Nhằm giữ vững ANTT, tạo môi trường an toàn, lành mạnh cho phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, những năm qua cấp ủy, chính quyền huyện Ba Chẽ đã chỉ đạo các ban, ngành, đoàn thể, UBND các xã, thị trấn và nhân dân các dân tộc trong huyện thực hiện nhiều biện pháp đấu tranh phòng, chống tội phạm. Đặc biệt, việc triển khai 2 mô hình trong phong trào bảo vệ ANTQ là “5 không” trong trường học (Không để kẻ địch và các phần tử xấu lợi dụng kích động gây chia rẽ mất đoàn kết dân tộc; không để tôn giáo trái phép, tà đạo, tạp đạo, mê tín, dị đoan xâm nhập vào học đường; không tham gia hoạt động cờ bạc, trộm cắp, đánh nhau gây rối trật tự công cộng; không sử dụng ma túy và lưu hành các loại văn hóa phẩm có nội dung xấu; không vi phạm luật lệ ATGT và trật tự công cộng) và mô hình “Đảm bảo ANTT khu vực giáp ranh giữa 3 huyện (Ba Chẽ - Đình Lập - Sơn Động)” đã mang lại hiệu quả rõ nét. Trọng tâm của mô hình phối hợp đảm bảo ANTT khu vực giáp ranh là: Phối hợp trong công tác phòng chống truyền đạo trái phép; phòng, chống tội phạm, tệ nạn xã hội; quản lý vũ khí vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ; giải quyết các vấn đề liên quan đến mâu thuẫn, tranh chấp trong nội bộ nhân dân; tình trạng xâm canh, khai thác, vận chuyển, mua bán lâm sản trái phép... Để 2 mô hình này phát huy tác dụng, huyện đã tiến hành từng bước điều tra, khảo sát, thống kê số liệu, phân tích những thuận lợi, khó khăn và tính khả thi khi thực hiện mô hình; xây dựng các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn các ban, ngành, đoàn thể, UBND xã, thị trấn trên địa bàn thực hiện mô hình những việc làm cụ thể; ký kết giao ước thi đua thực hiện mô hình giữa các địa phương, đơn vị; định kỳ sơ, tổng kết, kiểm điểm đánh giá kết quả, hạn chế trong việc thực hiện mô hình. Qua đó kịp thời bổ sung các biện pháp phù hợp với từng giai đoạn, điều kiện, đặc thù của mỗi địa bàn, đơn vị để thực hiện mô hình đạt hiệu quả.
Bằng các biện pháp trên, sau 4 năm thực hiện mô hình cho thấy: Số vụ việc vi phạm pháp luật do lứa tuổi thanh thiếu niên, học sinh gây ra trên địa bàn huyện từng bước giảm rõ rệt, góp phần quan trọng vào việc ngăn chặn, hạn chế các nguyên nhân và điều kiện làm phát sinh tội phạm trên địa bàn. Trong thời gian này, chính quyền, đoàn thể, cơ quan chức năng và nhà trường đã xử lý 126 vụ, 186 đối tượng học sinh vi phạm; quản lý, giáo dục 135 lượt học sinh cá biệt tiến bộ, không có trường hợp học sinh nào phải xử lý bằng hình sự, không có truyền đạo trái phép và tệ nạn ma túy xâm nhập vào học đường; số học sinh vi phạm TTATGT giảm cơ bản... Các đơn vị trong cụm ANTT ở khu vực giáp ranh 3 huyện: Ba Chẽ -Đình Lập - Sơn Động thường xuyên hỗ trợ, phối hợp thông tin, giúp nhau giải quyết kịp thời các vụ việc liên quan đến ANTT ngay tại cơ sở. Từ đó không để xảy ra điểm nóng, bất ngờ, vụ việc kéo dài; không có truyền đạo trái phép xâm nhập vào địa bàn. Đặc biệt, từ năm 2008 đến nay, do phối hợp chặt chẽ và thực hiện quyết liệt các biện pháp nghiệp vụ, nên tình trạng khai thác, vận chuyển lâm sản trái phép tại khu vực giáp ranh 3 huyện đã được ngăn chặn. Các vụ việc liên quan đến ANTT cũng giảm rõ rệt. Riêng năm 2009, các lực lượng chức năng trên địa bàn 3 huyện đã xử lý 148 vụ. Trong đó có một số vụ điển hình như: Đối tượng Lương Văn Bảy, trú tại thị trấn Ba Chẽ, vận chuyển gỗ trái phép, khi bị phát hiện đã có hành vi chống đối quyết liệt, cho xe chạy sang huyện Đình Lập ẩn náu. Song lực lượng chức năng của huyện Ba Chẽ và Đình Lập đã tổ chức vây bắt, thu hồi toàn bộ tang vật, xử lý theo quy định của pháp luật. Công an các huyện còn đấu tranh hiệu quả 2 chuyên án tội phạm trộm cắp tài sản (trộm xe máy và trộm trâu); điều tra làm rõ vụ La Văn Bình, trú tại Sơn Động, cố ý gây thương tích cho anh Phạm Văn Hiệp, trú tại thị trấn Ba Chẽ...
Lực lượng chức năng của 3 huyện còn vận động nhân dân thực hiện tốt công tác quản lý, thu hồi vũ khí vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ; đã thu hồi được 115 súng tự chế, 5 kíp mìn, thuốc nổ và nhiều công cụ hỗ trợ khác...
Phó Chủ tịch UBND huyện Ba Chẽ Lê Minh Hải khẳng định: Việc thực hiện các mô hình trên là hướng đi đúng, phù hợp với điều kiện đặc thù của huyện. Mô hình đã thúc đẩy phong trào Toàn dân bảo vệ ANTQ trên địa bàn ngày càng phát triển, ANTT ở địa phương và các địa bàn giáp ranh luôn ổn định. Thời gian tới, huyện sẽ tiếp tục triển khai, nhân rộng và tiếp tục xây dựng các mô hình phong trào quần chúng bảo vệ ANTQ ở địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số của huyện, nhằm tạo chuyển biến mạnh trong phong trào Toàn dân bảo vệ ANTQ.