Tháng 12-2004, mô hình trung tâm học tập cộng đồng (TTHTCĐ) được triển khai thí điểm tại Yên Hưng, Cẩm Phả, Tiên Yên. Và đến nay mô hình này đã được nhân rộng ở hầu khắp các địa phương. Trong đó một số đã và đang hoạt động khá hiệu quả, bước đầu đáp ứng nhu cầu học tập của đông đảo các tầng lớp nhân dân.
Yên Hưng là đơn vị tiến hành thành lập các TTHTCĐ sớm nhất. Đến hết năm 2006, 19/19 xã, thị trấn của huyện đã có TTHTCĐ. Các trung tâm này được đánh giá là hoạt động khá đồng đều, thường xuyên; trong đó có 2 đơn vị tiêu biểu nhất tỉnh là TTHTCĐ Hà An, TTHTCĐ Nam Hoà. Trong vòng 2 năm qua Yên Hưng đã tổ chức được gần 400 lớp học, với trên 20.000 học viên tham dự. Xác định là địa bàn vùng nông thôn với gần 90% dân số làm ruộng nên nội dung chương trình học tập của các TTHTCĐ ở Yên Hưng chủ yếu đi sâu vào những lĩnh vực thiết thực với đời sống sản xuất nông nghiệp. Như các nội dung về chuyển giao khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông, ngư nghiệp, nâng cao chất lượng, sản lượng sản phẩm. Tiêu biểu là các lớp trồng trọt chăn nuôi thuỷ sản, gia súc, gia cầm, bảo vệ thực vật. Thời giangần đây, để bà con nắm bắt được những kiến thức sản xuất sát thực nhất, một sốtrung tâm còn mời các chuyên gia của Nhà máy phốt phát Lâm Thao, Công ty Cám con còv.v... về giảng dạy. Nhờ vậy mà các lớp học này ngày càng được bà con nông dân tin tưởng, hào hứng tham gia. Ngoài ra, các TTHTCĐ còn tổ chức dạy nghề ngắn hạn cho lao động nông thôn. Năm 2006 các khu công nghiệp đóng mới, sửa tàu thuỷ trên địa bàn xã Hà An có nhu cầu cần tuyển thêm lao động có tay nghề. Nắm bắt được điều đó, nhiều TTHTCĐ đã đẩy mạnh hoạt động dạy các nghề về tàu biển ngắn hạn cho lao động trẻ. Chỉ tính riêng TTHTCĐ Hà An đã phối hợp với Trường Giao thông - Cơ điện Quảng Ninh liên tục mở 9 lớp dạy nghề thuyền máy, sửa chữa máy thuỷ, cơ khí đóng tàu, thu hút trên 1.000 học viên trong xã và cả các vùng lân cận. TTHTCĐ này còn phối hợp với Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Trung tâm Khuyến nông tỉnh, mở các lớp đào tạo nghề du nhập cho lao động nông nhàn như mây tre đan, thêu ren v.v... góp phần cung cấp trên 300 lao động cho các cơ sở sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ trên địa bàn. Anh Nguyễn Văn Mỹ, Chủ nhiệm TTHTCĐ Hà An cho biết: Từcác lớp học của trung tâm rất nhiều thanh niên trong xã được học nghề, xin được việc làm, tạo ra thu nhập cho bản thân và xã hội. Bởi vậy mô hình này thật sự thiết thực và có ý nghĩa... Cũng theo anh Mỹ, sắp tới trung tâm sẽ tập trung đa dạng hoá các loại hình nghề đào tạo để người lao động có cơ hội lựa chọn phù hợp với bản thân... Không riêng TTHTCĐ Hà An, nhiều TTHTCĐ trên địa bàn đã liên kết với các trường dạy nghề chuyên nghiệp để mở các lớp lái xe, vệ sĩv.v... Từ đầu năm đến nay, nhu cầu học các nghề liên quan đến tàu biển giảm nhưng các nghề dân dụng thì lại phát triển. Hiện các lớp học về điện dân dụng, xây dựng, hàn điện của các TTHTCĐ đang được nhiều học viên tham gia. Chị Lê Thị Rụt, Phó Chủ nhiệmTTHTCĐ xã Nam Hoà, nói:
- Khác với các lớp khác học viên được miễn phí, lớp Hàn điện do trung tâm phối hợp với Trường Trung cấp xây dựng Uông Bí mở cuối tháng 9 vừa qua, học viên phải đóng học phí 120.000đ/tháng. Cứ tưởng rằng sẽ ít người đăng ký, song sau khi thông báo tuyển sinh đã có rất nhiều đơn xin nộp học. Thế mới biết nhu cầu học nghề của lao động nông thôn rất lớn...
Ở Yên Hưng thì như vậy, còn ở Tiên Yên, đến thời điểm này, 100% xã, thị trấn của huyện cũng đều đã thành lập TTHTCĐ. Trong đó nội dung học tập được đông đảo nhân dân hoan nghênh là việc mở một loạt các lớp xoá mù cho phụ nữ vùng dân tộc miền núi. Chị Vũ Thị Duyên, cán bộ Phòng Giáo dục huyện, cho biết: Chị em ở đây đều mong muốn được đi học, nhưng vì nhiều lý do nên đến nay ngành vẫn chưa có điều kiện mở lớp. Khi có mô hình TTHTCĐ với chức năng đáp ứng nhu cầu học tập của mọi người, chị em rất mừng, đã tự tập hợp nhau lại và xin đăng ký tổ chức lớp học tại TTHTCĐ.
Theo đánh giá của Sở Giáo dục - Đào tạo, không chỉ ở 3 địa phương làm điểm mà nhiều đơn vị triển khai sau như Uông Bí, Đông Triều, Đầm Hà, Móng Cái v.v... cũng xuất hiện những mô hình hoạt động hiệu quả. Tiêu biểu như TTHTCĐ phường Bắc Sơn (Uông Bí) đã xây dựng riêng hội trường phục vụ hoạt động học tập, trị giá trên 200 triệu đồng, TTHTCĐ phường Nam Khê (Uông Bí) phối hợp với các trường chuyên nghiệp trên địa bàn mở nhiều lớp phổ biến kiến thức chuyên sâu, đào tạo nghề...
Có thể nói TTHTCĐ đã thể hiện đúng mục tiêu là mô hình học tập tại chỗ, đáp ứng nhu cầu học tập, nâng cao kiến thức, cập nhật thông tin về nhiều lĩnhvực nội dung của đông đảo các tầng lớp nhân dân, nhất là ngườidân các vùng nông thôn, miền núi. Tuy nhiên, qua đây cũng thấy hiện mô hình họctập này đang gặpnhiều khó khăn. Về cơ sở vật chất, hiện các trung tâm vẫn phải học nhờ hội trường UBND xã, phường hay các Nhà văn hoá thôn. Thiếu các phương tiện giảng dạy, sách vở, hệthống tăng âm, loa đài, bàn ghế v.v... Về cơ chế quản lý, mới đây tỉnh đã cấp kinh phí hoạt động 15 triệu cho mỗi trung tâm, với tỷ lệ 50% dành cho mua sắm thiết bị, 30% dành cho công tác giảng dạy, 20% dành cho quản lý. Tuy nhiên, chưa có hướng dẫn chi tiêu cụ thể và số tiền trên cấp cho trung tâm trong thời gian bao lâu. Cũng vì lý do nàynên tháng 10-2007 vừa qua, tỉnh đã chuyển tiền về cho các cơ sở, song nhiều trung tâm vẫn chưa nhận về, hoặc nhận về mà không dám chi tiêu... Thiết nghĩ trong thời gian tới, các cơ quan chức năng cần nhanh chóng hoàn thiện quy chế hoạt động nhằm tạo điều kiện thúc đẩy hiệu quả các TTHTCĐ...
