Ngày 19-12, Hội nghị toàn quốc về tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân và ủy ban nhân dân (HĐND và UBND) đã khai mạc tại Hội trường Thống Nhất (TP Hồ Chí Minh) dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng.
“Chính quyền là công bộc của dân chứ không phải là nơi hành dân. Những đề nghị giám sát của cơ quan dân cử là để cùng nhau làm tốt hơn mục tiêu phục vụ dân chứ không phải làm khó cho dân. Chúng ta đã gia nhập WTO, điều đó đòi hỏi hệ thống chính trị phải đổi mới để đáp ứng những vấn đề thực tiễn cuộc sống đặt ra” - Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng phát biểu nhấn mạnh tại Hội nghị toàn quốc về tổ chức, hoạt động của HĐND và UBND (diễn ra vào ngày 18-12 tại TPHCM).
Cùng dự có Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Sinh Hùng và Chủ tịch HĐND, Chủ tịch UBND của 64 tỉnh, TP trong cả nước.
Nội bộ làm phiền nhau!
Các đại biểu trao đổi tại hội nghị.
“Chất lượng kỳ họp chưa thật sự đồng đều ở 3 cấp, việc chuẩn bị kỳ họp có nơi chưa đúng thời hạn luật định. Thời gian tổ chức kỳ họp của HĐND ở một số xã còn ít, khoảng một ngày, thậm chí nửa ngày thì bàn bạc cái gì cho sâu được!” - Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Bùi Ngọc Thanh bức xúc. Việc điều hành kỳ họp ở cấp huyện và đặc biệt là cấp xã ở một số địa phương chưa thật sự phát huy dân chủ và trí tuệ tập thể. Cá biệt, một số đồng chí Chủ tịch HĐND cấp xã còn đứng trên cương vị Bí thư cấp ủy để áp đặt ý kiến chỉ đạo, điều hành kỳ họp.
Theo ý kiến của đại biểu các tỉnh, thành phố, ở HĐND các cấp, một bộ phận đại biểu hoạt động kiêm nhiệm chưa dành thời gian thích đáng cho việc nghiên cứu tài liệu, không tham gia, thậm chí không phát biểu trong cả nhiệm kỳ. “Do sợ đụng chạm thôi!” - đại biểu Tráng A Pao giải thích. Trong khi đó, số lượng kỳ họp chuyên đề còn ít, chiếm tỷ lệ thấp (cấp tỉnh: 7,8%, huyện: 6,4% và xã: 4,5%) trong số các kỳ họp của từng cấp.
Chủ tịch UBND TPHCM Lê Hoàng Quân nhìn nhận: bộ máy hành chính hiện nay vừa cồng kềnh vừa chồng chéo, kém hiệu quả. Do vậy, ở nhiều nơi, nội bộ luôn làm phiền nhau. Xã làm phiền quận, quận làm phiền sở, sở này làm phiền sở kia. Ông Quân đề xuất: Nên bỏ HĐND cấp quận và cấp phường, chỉ giữ HĐND ở huyện và ở xã! Cả hội trường xôn xao bàn tán về ý kiến đề xuất táo bạo này của TPHCM.
Gần 3 năm “họp hội đồng” chỉ có 10 chất vấn
Hoạt động chất vấn - một hoạt động giám sát của HĐND các cấp cũng có chuyện để bàn. Trong khi HĐND TPHCM có 454 câu hỏi chất vấn từ đầu nhiệm kỳ đến nay, có đại biểu, một kỳ họp có từ 20 - 39 câu hỏi chất vấn thì trung bình cấp tỉnh có 10 chất vấn/kỳ họp, huyện có 5 chất vấn/kỳ họp, xã có 4 chất vấn/kỳ họp! Trong gần 3 năm qua, HĐND tỉnh Tuyên Quang chỉ có 24 ý kiến chất vấn, Gia Lai: 23, Lào Cai: 21, Hà Nam: 14.
Ông Bùi Ngọc Thanh thẳng thắn: “Hoạt động chất vấn giữa hai kỳ họp chưa được chú trọng, tình trạng đại biểu nể nang, né tránh, ngại va chạm trong hoạt động chất vấn vẫn còn phổ biến”. Có một nguyên nhân, ai cũng rõ, đó là quá đông đại biểu là cán bộ trong các cơ quan hành chính Nhà nước. Thêm vào đó, nhận thức của nhiều cấp ủy Đảng về vai trò vị trí, chức năng nhiệm vụ, quyền hạn HĐND chưa đầy đủ; bố trí nhân sự HĐND chưa phù hợp. Thành ra có chuyện không ít đại biểu do cơ cấu mà trúng cử, nhưng sau khi được bầu rồi thì “bay hết” tâm huyết, thậm chí khi phân công là đại biểu chuyên trách HĐND thì… tâm tư, cho rằng cấp trên không hiểu mình (!?).
Không xin tiền, chỉ xin cơ chế
“TPHCM đã đóng góp cho cả nước 21% GDP; 30% giá trị sản xuất công nghiệp và 40% giá trị kim ngạch xuất khẩu. Đó là những con số rất ấn tượng! TPHCM xứng đáng là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước” - Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Bùi Ngọc Thanh đánh giá.
Nhân chuyến làm việc tại TPHCM, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng đã trực tiếp đến thăm gia đình chị Nguyễn Thị Phụng tại chung cư Lò Gốm, quận 6.
Nhưng Chủ tịch UBND TPHCM Lê Hoàng Quân lại băn khoăn: “TPHCM vẫn chưa xứng tầm!”. Ông đề nghị các bộ, ngành Trung ương sớm tháo gỡ những vướng mắc cho TPHCM, trước hết là cơ chế về vốn đầu tư cho các công trình trọng điểm như Khu đô thị mới Thủ Thiêm, đường Nguyễn Văn Trỗi - Nam Kỳ Khởi Nghĩa, cầu Thủ Thiêm, cải thiện môi trường nước.
Chẳng hạn huy động vốn đầu tư thông qua phát hành trái phiếu và các hình thức huy động khác với tổng dư nợ các nguồn huy động không vượt quá 200% tổng mức vốn đầu tư xây dựng cơ bản. “Theo quy định hiện hành là chỉ được huy động vốn không vượt quá 100% tổng vốn đầu tư thì không tài nào đủ được” - Ông Quân khẳng định.
Một khúc mắc nữa là nhiều vấn đề trong Luật Đất đai, Luật Đầu tư, Luật Xây dựng không đi vào cuộc sống vì thiếu văn bản hướng dẫn dưới luật. Chẳng hạn xác định mối liên hệ giữa quy hoạch sử dụng đất với quy hoạch xây dựng và quy hoạch ngành như thế nào? Thống nhất hệ thống chỉ tiêu phân loại đất của quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng ra sao? Những trường hợp đã bồi thường, giải phóng mặt bằng được khoảng 80% tổng diện tích đất thì TPHCM có được phép ban hành quyết định thu hồi đất và giao cho nhà đầu tư không?
Ông Quân cho biết thêm, có nhiều việc, nếu không “tỉnh” dễ bị “thổi còi”, như thuê chuyên gia tư vấn nước ngoài, xây dựng khung giá đất nông nghiệp trong đô thị loại đặc biệt, xác định các ngành nghề thuộc lĩnh vực công nghệ cao… “TPHCM không xin thêm ngân sách của Trung ương hay đòi hỏi tỷ lệ phân chia “miếng bánh ngân sách” nhiều hơn nhưng hãy cho TPHCM cơ chế - điểm tựa của phát triển” - Chủ tịch UBND TPHCM Lê Hoàng Quân đề nghị.
| Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Tráng A Pao: |
| Trong gần 3 năm qua, hoạt động của HĐND và UBND các cấp có nhiều chuyển biến đổi mới trong hoạt động, theo hướng dân chủ hơn, hiệu quả hơn. Các cấp chính quyền đã có nhiều cách làm sáng tạo trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cư cho dân bị thu hồi đất. Tuy nhiên, các đại biểu tham dự hội nghị phải nhận thức sâu sắc về yêu cầu đổi mới hoạt động của HĐND và UBND các cấp theo hướng phát huy quyền làm chủ của nhân dân, làm sao có một cơ chế để vận hành bộ máy hành chính tương ứng với yêu cầu đòi hỏi của thực tiễn cuộc sống. HĐND và UBND các cấp phải có nhiều biện pháp sáng tạo để bộ máy nhà nước thực sự là của dân, chăm lo quyền lợi của dân. |
