Theo báo cáo của ngành GD-ĐT, việc giáo dục an toàn giao thông (ATGT) trong các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh năm nào cũng được triển khai theo đúng quy định tại Chỉ thị 52/2007/CT BGD-ĐT của Bộ GD-ĐT, ngày 31-8-2007. Cùng với đó, các cấp, các ngành có sự phối hợp để tuyên truyền, giáo dục cho các đối tượng là thanh, thiếu niên, nhưng tình trạng vi phạm Luật Giao thông trong nhóm đối tượng này vẫn khá phổ biến. Nhiều người cho rằng, những việc ngành GD làm chỉ mới giải quyết được “phần ngọn”. Bởi để giải quyết tận gốc, chỉ có nhà trường là chưa đủ...
Tăng cường, nhưng vẫn vướng
Thực hiện các văn bản chỉ đạo của Bộ GD-ĐT, của tỉnh, từ nhiều năm nay, ngành GD-ĐT tỉnh đã chỉ đạo các cơ sở giáo dục đưa nội dung giáo dục trật tự ATGT cho học sinh, sinh viên vào giảng dạy trong chương trình chính khoá. Với mỗi cấp học, ngành đều có những chương trình, nội dung giáo dục phù hợp với nhận thức của từng độ tuổi. ở cấp mầm non, vấn đề ATGT được giảng dạy thông qua các bài hát với ngôn từ giản dị, dễ nhớ, dễ thuộc. Trẻ cũng được làm quen với các mô hình, biển báo, đèn báo đơn giản. ở cấp tiểu học, THCS, THPT, vấn đề này tuy chưa thành một môn học riêng, nhưng cũng được triển khai tuyên truyền trong giờ chào cờ, sinh hoạt ngoại khoá, một số tiết học của môn giáo dục công dân. Học sinh các cấp cũng rất hào hứng được tham gia các cuộc thi tìm hiểu Luật Giao thông thông qua hình thức sân khấu hoá giữa các lớp, các trường với nhau.
Bên cạnh đó, vào dịp khai giảng năm học mới, các trường còn tổ chức cho học sinh, giáo viên ký cam kết. Mỗi học sinh, sinh viên cam kết gương mẫu và vận động gia đình chấp hành các quy định về trật tự ATGT. Trong “Tháng ATGT” năm nay, ngành đã chỉ đạo các trường tập trung quán triệt và tuyên truyền về “Văn hoá giao thông” theo lứa tuổi, cấp học; phát động phong trào “Năm biết, Ba kiên quyết” (các quy định của pháp luật về ATGT; tình hình tai nạn giao thông hiện nay đang diễn ra như thế nào; những việc bản thân cần làm khi tham gia giao thông để bảo vệ bản thân mình và giúp đỡ người bị nạn; cư xử văn minh, lịch sự khi xảy ra va chạm giao thông; chấp hành quy định xử phạt khi vi phạm hành chính về giao thông; đã uống rượu, bia thì không lái xe; đi đúng phần đường, làn đường quy định khi tham gia giao thông; đội mũ bảo hiểm khi đi mô tô, xe gắn máy).
Mặc dù triển khai khá bài bản, đúng quy định của ngành, nhưng học sinh ở hầu hết các trường học vẫn vi phạm Luật Giao thông. Nặng là đi xe máy đến trường khi chưa đủ tuổi hoặc không thực hiện đúng các quy định như: Có giấy phép lái xe, đội mũ bảo hiểm, chở đúng số người quy định…; nhẹ là dàn hàng ngang hoặc cầm ô khi điều khiển các phương tiện tham gia giao thông. Có rất nhiều nguyên nhân khiến học sinh vi phạm Luật Giao thông, nhưng chủ yếu là việc học sinh chưa hình thành được ý thức tự giác chấp hành Luật Giao thông khi tham gia giao thông. Một học sinh nữ Trường THPT Cẩm Phả (TX Cẩm Phả) cho biết: “Những buổi học về ATGT đều khô cứng và nhàm chán. Trong khi đó chúng em còn bao nhiêu áp lực của những môn học khác, rồi còn các cuộc thi cử khác nữa. Vẫn biết là phải chấp hành Luật Giao thông khi tham gia giao thông, nhưng nhiều khi ra đường mải vui bạn bè nên không ít bạn đã vi phạm”. Chúng tôi đã đi thực tế một số trường THCS, THPT trên địa bàn tỉnh. Thực trạng dạy và học ATGT của các trường hiện còn nhiều điều đáng bàn. Tháng đầu tiên của năm học cũng là “Tháng ATGT”, nên nhiều trường chỉ tập trung cao điểm cho việc tuyên truyền, giáo dục ATGT cho học sinh trong tháng này. Hình thức tuyên truyền chủ yếu là thuyết giảng (chỉ một số ít trường mầm non, tiểu học tổ chức được các cuộc thi “Bé với Luật Giao thông”, “ATGT là không tai nạn”…). Lý giải cho sự “thưa thớt” này, các trường đều cho rằng “không có thời gian”. Trung bình mỗi năm học, có khoảng vài chục buổi ngoại khoá, chào cờ, nhưng ngoài chủ đề ATGT còn có rất nhiều chủ đề khác cần phải tuyên truyền, thực hiện. Thêm nữa, thiếu kinh phí, nên hình thức tuyên truyền đơn điệu, nhàm chán cũng là dễ hiểu.
| TNGT là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn tật ở trẻ em Đó là nhận định của các chuyên gia về giao thông, y tế khi đánh giá về thực trạng ATGT tại Việt Nam. Các báo cáo nghiên cứu, thống kê của các ban, ngành đã đưa ra những con số thật rùng mình về số trẻ em tử vong do tai nạn giao thông (TNGT) đường bộ. Theo Uỷ ban ATGT Quốc gia năm 2008, số vụ TNGT là 11.243, làm 7.771 người chết, bị thương; trong đó, 21% là trẻ em và thanh thiếu niên. Còn theo nghiên cứu của Cục Cảnh sát giao thông đường bộ, đường sắt (Bộ Công an) thực hiện từ năm 2006 đến nay, có hơn 2.902 trường hợp tuổi từ 0-15 tử vong do TNGT đường bộ, tương đương gần 8 trẻ em tử vong/ngày. Ngoài ra, cuộc điều tra trấn thương liên trường tại Việt Nam trên 128.000 cá nhân (bao gồm 53.000 trẻ em) cho thấy gần 4.100 trẻ em bị tử vong do TNGT đường bộ ở Việt Nam, chiếm vị trí thứ 2 trong số các nguyên nhân gây tử vong hàng đầu. Tỷ lệ tàn tật do các chấn thương giao thông đường bộ được ước tính ở mức hơn 900/100.000 dân. |
Một thực tế dễ nhận thấy hiện nay là nhà trường phải chạy đua với thời gian sao cho việc giảng dạy hoàn thành đúng với quy định của Bộ GD-ĐT về khung chương trình học. Học sinh do gánh nặng thi cử, nên phần nhiều chỉ chăm chú học các môn văn hoá, nhất là các khối thi đại học. Vì vậy, việc giáo dục Luật Giao thông ở nhiều trường học chỉ “làm lấy lệ”.
Chỉ nhà trường thôi chưa đủ
Đến một số cơ sở giáo dục trên địa bàn Hạ Long, Đông Triều, Cẩm Phả, chúng tôi thấy Ban chỉ đạo các trường đều thực hiện rất bài bản và đúng quy định của ngành trong việc lập hồ sơ theo dõi về ATGT của đơn vị. Các trường đều xây dựng quy chế, quy định cụ thể đối với những trường hợp vi phạm Luật Giao thông đường bộ. Với trường hợp học sinh vi phạm trật tự ATGT có thể bị hạ hạnh kiểm, ghi học bạ, thậm chí là đình chỉ học, thông báo về gia đình, địa phương. Với cán bộ, giáo viên vi phạm bị trừ điểm thi đua hoặc không xếp loại thi đua và báo cáo ngành. Các trường THPT còn nghiêm cấm triệt để học sinh đi xe máy đến trường. Để thực hiện tốt công tác giáo dục Luật Giao thông, Sở GD-ĐT còn yêu cầu các đơn vị thường xuyên duy trì chế độ báo cáo, quy định rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân lãnh đạo đơn vị nếu để xảy ra tình trạng cán bộ, giáo viên, học sinh vi phạm Luật Giao thông. Nhưng theo ý kiến một chuyên viên Sở GD-ĐT, thì không phải đơn vị nào cũng chấp hành nghiêm yêu cầu này của ngành. Có rất nhiều trường hợp giáo viên, học sinh vi phạm Luật Giao thông, nhưng không báo cáo vì sợ ảnh hưởng đến kết quả thi đua.
Theo thống kê chưa đầy đủ của Sở GD-ĐT, năm 2008 và 6 tháng đầu năm 2009 có 11 học sinh bị tai nạn giao thông do điều khiển xe gắn máy. Trong Tháng ATGT năm 2009, có 1 học sinh Trường THPT Hồng Đức (TX Uông Bí) bị tử nạn do tai nạn giao thông. Chỉ tính riêng trên địa bàn TP Hạ Long từ 1-9-2009 đến nay đã có 19 trường hợp học sinh vi phạm Luật Giao thông, chủ yếu mắc các lỗi: Không có giấy phép lái xe, không có đăng ký xe, không có bảo hiểm trách nhiệm dân sự, không đội mũ bảo hiểm khi điều khiển phương tiện, chở quá số người quy định. “Mục sở thị”, thấy việc chấp hành Luật Giao thông của học sinh chỉ được biểu hiện ở trong trường, còn khi tan học, ra đường mạnh ai nấy đi. Vẫn còn khá phổ biến tình trạng học sinh đi xe máy đến trường. Số học sinh này đối phó với các quy định của nhà trường bằng cách gửi xe ở các điểm trông giữ xe, nhà dân, nhà người quen ở gần trường. Thầy giáo Nguyễn Tuấn Nghĩa, Phó hiệu trưởng Trường THPT Hòn Gai cho biết: “Nhà trường cũng có nhiều biện pháp tuyên truyền, cho học sinh ký cam kết…
Khi phát hiện trường hợp học sinh gửi xe máy bên ngoài trường, nhà trường đã mời phụ huynh lên gặp để trao đổi và đề nghị ký cam kết không tái phạm. Quả thực, nhà trường chỉ có thể quản lý học sinh trong phạm vi nhà trường. Còn đã ra khỏi trường, thì phải trông cậy vào các lực lượng chức năng”. Ông Nguyễn Thành Lâm, Chuyên viên Văn phòng Sở GD-ĐT nêu ý kiến: “Học sinh không thể có xe máy đi nếu như phụ huynh không mua cho con. Nhiều phụ huynh nghĩ rằng cho con đi xe máy đến trường là thương con đỡ vất vả, nhưng họ không hiểu được rằng việc làm của mình vô hình chung đã đẩy con, em mình vi phạm Luật Giao thông. Tất cả các giải pháp như tăng số tiết giảng dạy Luật Giao thông cũng sẽ không thật sự hiệu quả nếu như không có sự kết hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và các đơn vị chức năng khác trong việc quản lý, giáo dục học sinh chấp hành nghiêm Luật Giao thông”.
Rõ ràng, tình trạng học sinh vi phạm Luật Giao thông không chỉ do việc giáo dục chưa đầy đủ của các đơn vị trường học mà còn thuộc trách nhiệm của gia đình và cộng đồng. Không ít bậc phụ huynh còn có tư tưởng khoán trắng việc giáo dục cho nhà trường. Hàng ngày, sau mỗi giờ tan tầm, trước cổng các trường học, phụ huynh thường tụ tập rất đông để chờ đưa, đón con, tràn cả xuống lòng đường, vỉa hè, gây cản trở, ách tắc giao thông. Rất nhiều phụ huynh chở 2, 3 học sinh trên xe mà không có học sinh nào đội mũ bảo hiểm… Điều này đã vô tình hình thành cho lớp trẻ sự tuỳ tiện khi tham gia giao thông, và những gì các em được học, được giáo dục về ATGT cũng chỉ dừng lại trong phạm vi nhà trường.
Để giáo dục Luật Giao thông cho học sinh không gì hiệu quả bằng công tác tuyên truyền. Nhưng làm việc này chỉ có nhà trường thôi chưa đủ. Các em cần được giáo dục ngay trong mỗi gia đình. Giáo dục ATGT phải thường xuyên, mọi lúc, mọi nơi Theo đánh giá của Hội Cựu giáo chức thì chương trình giáo dục Luật Giao thông hiện nay đang được đưa vào giảng dạy trong các trường học là phù hợp, thiết thực. Chương trình cung cấp được kiến thức, kỹ năng cơ bản cho học sinh khi tham gia giao thông. Tuy nhiên, chương trình nên bổ sung thêm những kiến thức, yêu cầu trong ứng xử có văn hoá đối với các vấn đề ATGT cho học sinh. Hiện nay, mặc dù đã được giáo dục trong nhà trường rất bài bản, nhưng một bộ phận không nhỏ học sinh vẫn vi phạm Luật Giao thông. Đây là do ý thức và thói quen khi tham gia giao thông của các em vốn được hình thành từ chính những thói quen của người lớn. Nhược điểm này hoàn toàn có thể thay đổi, nếu như chúng ta phối hợp làm tốt công tác giáo dục cho học sinh ở cả nhà trường và gia đình. Công tác giáo dục đó phải được triển khai đồng bộ. Nói cách khác, đối với mỗi nhà trường, việc giáo dục Luật Giao thông cho học sinh phải được thực hiện thường xuyên, mọi lúc, mọi nơi; không chỉ có Ban chỉ đạo thực hiện mà phải có sự tham gia của các tổ chức chính trị, đoàn thể nhà trường. Giáo dục không phải chỉ là thuyết giảng suông, mà phải bằng nhiều hình thức, đa dạng, phong phú. Gia đình cũng phải có trách nhiệm quản lý, nhắc nhở con em mình, từ thái độ, hành vi đến lời nói của người lớn phải là gương cho lớp trẻ học tập. Theo tôi, ngành GD-ĐT nên phát động phong trào thi đua giữa các cơ sở giáo dục trong việc giáo dục ý thức chấp hành Luật Giao thông và thực hiện văn hoá giao thông trong học sinh. Phong trào này sẽ có những tiêu chí cụ thể để bình chọn trong từng giai đoạn với các danh hiệu trường đạt văn hoá giao thông. Từ mô hình trường đạt văn hoá giao thông xây dựng điển hình lớp đạt văn hoá giao thông. Bởi trong mỗi tập thể điển hình sẽ có những cá nhân điển hình. * Thượng tá Đỗ Thế Khuynh, Trưởng phòng CSGT đường bộ tỉnh: “Mỗi người cần đề cao ý thức tự giác và cần có văn hoá khi tham gia giao thông” Theo đánh giá của Uỷ ban ATGT Quốc gia, Quảng Ninh là một trong những địa phương có tình trạng ùn tắc giao thông lớn nhất nước. Do vậy, trong thời gian tới tỉnh cần có lộ trình giảm phương tiện tham gia giao thông. Và để triển khai Nghị quyết 32/CP đạt hiệu quả, điều quan trọng là mỗi người dân tham gia giao thông cần đề cao ý thức tự giác, ý thức chấp hành Luật Giao thông; cần có văn hoá khi tham gia giao thông. Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền ATGT trong trường học kết hợp với phụ huynh để quản lý tốt học sinh, kiên quyết không cho các em không đủ tuổi, không có giấy phép lái xe điều khiển xe máy… Có như vậy, tình trạng mất ATGT, TNGT sẽ giảm đáng kể. Riêng về lực lượng CSGT, sẽ kiên quyết xử lý những trường hợp vi phạm ATGT theo đúng pháp luật; đồng thời phối hợp với ngành GD, các địa phương thường xuyên tuyên truyền về ý thức tham gia giao thông tới các em học sinh, tới từng khu phố để mọi người cùng hưởng ứng, chấp hành. * Bà Hoàng Thị Dung, phường Hồng Hà, TP Hạ Long: “Các hình thức tuyên truyền cần sinh động hơn” Để hạn chế TNGT, theo tôi, điều quan trọng nhất là ý thức những người tham gia giao thông và trách nhiệm của mỗi phụ huynh trong việc giáo dục con em mình ngay từ những ngày đầu khi cho chúng tham gia giao thông. Để làm chuyển biến nhận thức của học sinh về ATGT, vai trò của nhà trường và ngành GD hết sức quan trọng, phải vào cuộc tích cực, quyết liệt hơn nữa. Bởi đây là môi trường thuận lợi để học sinh có thể thu nhận được những kiến thức cần thiết về pháp luật nói chung và ATGT nói riêng. Các hình thức tuyên truyền cần sinh động hơn. Như tổ chức các cuộc thi dưới hình thức sân khấu hoá, kết hợp tuyên truyền miệng; tổ chức cho học sinh xem những hình ảnh về các lỗi vi phạm, về hậu quả của các vụ TNGT, sẽ có tác động hơn nhiều buổi tuyên truyền kêu gọi khô khan, đơn điệu. Các phương tiện thông tin đại chúng cần có nhiều hơn nữa những chuyên trang, chuyên mục tuyên truyền về ATGT cho đối tượng học sinh. * Ông Nguyễn Huy Hạnh, khu 3A, phường Quang Hanh, TX Cẩm Phả: “Cần giáo dục cho cả người lớn” Trong Luật Giao thông quy định rõ mức xử phạt đối với từng hành vi vi phạm Luật của các đối tượng tham gia giao thông, nhưng nhiều khi còn quá nhẹ, chưa kịp thời, chưa nói đến xử lý còn chưa nghiêm. Vì thế, mà các sai phạm trong tham gia giao thông luôn lặp lại, nhiều người có thái độ coi thường tính mạng, tài sản của mình và những người xung quanh khi tham gia giao thông. Giáo dục Luật Giao thông là phải giáo dục cho trẻ ngay từ khi còn rất nhỏ. Để giáo dục có hiệu quả thì người lớn phải làm gương. Người lớn muốn làm gương cho lớp trẻ thì phải biết và hiểu rõ Luật thì mới làm đúng, hành xử đúng. Do vậy, bên cạnh giáo dục cho lớp trẻ, cũng cần phải giáo dục cho cả người lớn nữa.
* Ông Trần Trọng Lan, Chủ tịch Hội Cựu Giáo chức tỉnh: “Giáo dục Luật Giao thông phải được triển khai đồng bộ”
