Môi trường bị ảnh hưởng nghiêm trọng (1)

Những năm qua, ngành Than có sự tăng trưởng nhanh trong khai thác, kinh doanh. Tuy vậy, những tác động gây hậu quả về môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống hằng ngày của nhân dân nhiều địa phương đã trở thành vấn đề bức xúc, gay gắt.

LTS: Kiểm tra việc lãnh đạo và thực hiện các chủ trương, giải pháp bảo đảm môi trường trong sản xuất than là chương trình kiểm tra lớn của Tỉnh uỷ. Trong năm 2007 Đoàn Kiểm tra của Tỉnh uỷ đã trực tiếp kiểm tra 5 đảng bộ cấp trên cơ sở, 18 đảng bộ cơ sở, trong đó có 6 doanh nghiệp ngành Than, 11 xã, phường, khảo sát thực địa 4 cụm cảng và chỉ đạo 1 địa phương tự kiểm tra. Kết quả cho thấy, các cấp uỷ Đảng đã  quan tâm ban hành nghị quyết chỉ đạo việc khai thác than phải gắn với bảo vệ môi trường, phát triển bền vững; các DN sản xuất, kinh doanh than cùng chính quyền, ban, ngành liên quan đã có nhiều hoạt động, đạt hiệu quả nhất định. Tuy nhiên, cũng còn nhiều bất cập, tồn tại trong sản xuất, kinh doanh than ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường, đời sống của người dân...

Những năm qua, ngành Than có sự tăng trưởng nhanh trong khai thác, kinh doanh. Tuy vậy, những tác động gây hậu quả về môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống hằng ngày của nhân dân nhiều địa phương đã trở thành vấn đề bức xúc, gay gắt. Để tăng cường đảm bảo môi trường, giảm thiểu tác hại, từ năm 2003 đến 2006, đặc biệt là từ 2006 đến nay, TKV và tỉnh đã hết sức quan tâm đến lĩnh vực này. Về phía tỉnh, hằng năm Ban Thường vụ Tỉnh uỷ đều có cuộc làm việc với ngành Than về tình hình sản xuất, kinh doanh gắn với phát triển KT-XH và bảo vệ môi trường. Đã có nghị quyết chuyên đề về bảo vệ môi trường trong lĩnh vực này được Tỉnh uỷ ban hành. HĐND tỉnh cũng đã ban hành nghị quyết chuyên đề về bảo vệ môi trường trong sản xuất kinh doanh than. UBND tỉnh có không ít văn bản chỉ đạo, thực hiện. Các cấp uỷ đảng, nhất là cấp huyện, và Đảng bộ Than Quảng Ninh đã có không ít nghị quyết, chỉ thị, kế hoạch, tổ chức khá nhiều cuộc kiểm tra về việc khai thác than phải gắn với bảo vệ môi trường... Thực hiện các nghị quyết, kế hoạch đó, ngành Than cũng đã có nhiều cố gắng nhằm giảm thiểu tác hại do ô nhiễm môi trường gây ra, nhưtrích 1% tổng doanh thu để xây dựng các công trình khắc phục ô nhiễm môi trường, cải tạo cảnh quan bằng trồng rừng, tập trung đổi mới công nghệ trong khai thác, sàng tuyển, kiện toàn bộ máy chuyên trách công tác môi trường từ các công ty đến Tập đoàn...

...Nhưng chưa theo kịp tốc độ khai thác

3 năm qua (từ 2003-2006), sản lượng than nguyên khai do các DN ngành Than trên địa bàn tỉnh khai thác tăng 1,9 lần, trong đó than lộ thiên chiếm hơn 60%; than tiêu thụ tăng 2 lần, trong đó xuất khẩu tăng 3 lần và chiếm hơn 50% lượng than tiêu thụ. Lượng đất đá thải tăng 2,2 lần (năm 2007 khoảng 190 triệu m3), nước thải mỏ khoảng 30 triệu m3/năm; vận chuyển than từ nơi khai thác đến nơi chế biến, tiêu thụ bằng ô tô chiếm khoảng 70%, còn lại là đường sắt; vận chuyển đất đá hoàn toàn bằng ô tô. Xe tải trọng lớn chở than từ khai trường ra nơi sản xuất tiêu thụ đi qua các khu dân cư với mật độ lớn khiến các khu dân cư ngày đêm bị tiếng ồn, bụi than phủ đầy nhà cửa, cây cối, làm tăng nguy cơ mất an toàn giao thông, ảnh hưởng lớn đến cảnh quan môi trường. Tại Cẩm Phả đã có nhiều vụ tai nạn gây chết người do xe chở than gây ra. Nồng độ bụi trong không khí đậmđặc do các bãi thải trên cao phát tán xuống khu dân cư. Nhiều suối, sông bị bồi lấp, nước thải khai trường sau nổ mìn có lẫn một số hoá chất độc hại... Nhìn trên bình diện chung, hoạt động khai thác than và đổ thải làm thay đổi bề mặt địa hình. Các bãi thải đổ cao và dốc, nằm gần đường giao thông, khu dân cư, ở thượng nguồn nhiều con sông, hồ nước nên không chỉ gây bụi, mà còn tạo ra các đợt lũ quét (ở suối Lộ Phong, đập Khe Rè, Lép Mỹ của Cẩm Phả). Tại Đông Triều, hoạt động khai thác than lộ vỉa và đổ thải tại sườn phía Nam dãy núi phía Bắc quốc lộ 18 đã làm suy giảm nghiêm trọng nguồn nước sinh thuỷ, dung tích chứa và đặc biệt là làm nước bị nhiễm một số loại hoá chất độc hại, khiến sản xuất nông nghiệp của nhân dân trong khu vực bị ảnh hưởng (hồ Cầu Cuốn, hồ Nội Hoàng...). Đồng chí Nguyễn Văn Thắng, Bí thư Huyện uỷ Đông Triều, trong cuộc họp BCH Đảng bộ tỉnh lần thứ 14 và HĐND tỉnh kỳ họp thứ XI (tháng 12-2007), phản ảnh: Nhiều người dân trong huyện phản ứng rất gay gắt do khai thác than. Nước hồ cung cấp cho sản xuất nông nghiệp bị ô nhiễm nghiêm trọng khiến năng suất, sản lượng từ nông nghiệp ở nhiều nơi bị ảnh hưởng. Nếu khai thác than tăng gấp 4 lần, thì năng suất lúa của huyện giảm tới 15 lần. Huyện không còn đủ sức để đi theo các DN khai thác than mà phản ảnh nữa.