... Bất cứ hoạt động nào của con người nếu không được kiểm soát đều có thể tác động xấu đến Vịnh Hạ Long, làm giảm các giá trị của di sản cả về cảnh quan thiên nhiên, địa chất địa mạo và nhất là sự đa dạng sinh học...
Trong những năm qua, các nhà khoa học cả trong và ngoài nước đã nghiên cứu và chứng minh rằng môi trường mang tính chất vô cùng quan trọng đối với di sản thế giới Vịnh Hạ Long; rằng bất cứ hoạt động nào của con người nếu không được kiểm soát đều có thể tác động xấu đến Vịnh Hạ Long, làm giảm các giá trị của di sản cả về cảnh quan thiên nhiên, địa chất địa mạo và nhất là sự đa dạng sinh học...
Thu gom rác thải trôi nổi trên Vịnh là công việc thường ngày của cán bộ, nhân viên BQL Vịnh Hạ Long.
Các nghiên cứu của những nhà khoa học đã khẳng định sự tác động của hoạt động khai thác, chế biến than; các dự án lấn biển, quy hoạch đô thị; nước thải, rác thải ven bờ; sinh hoạt của dân cư trên Vịnh; hoạt động tàu thuyền du lịch và các hoạt động kinh tế khác v.v... đều có thể làm ô nhiễm môi trường nước, làm tăng độ đục, bồi lắng đáy vịnh dẫn tới sự suy giảm cả về số lượng và diện tích của san hô cũng như các loài sinh vật khác. Điều đáng lo ngại là những năm qua, các dự án lấn biển mở rộng đô thị, nuôi trồng thuỷ sản đã làm diện tích rừng ngập mặn ven bờ Vịnh Hạ Long từ Yên Hưng ra tới Móng Cái ngày càng thu hẹp. Nhất là khu vực TP Hạ Long, rừng ngập mặn ở Tuần Châu, Việt Hưng, khu vực Cột 3 đến Cột 8... đã bị suy giảm nghiêm trọng chỉ trong mấy năm gần đây. Chúng ta biết rằng rừng ngập mặn không chỉ là tấm lưới lọc ngăn chất thải từ bờ xuống vịnh, làm giảm sự tác động của sóng biển mà còn được ví như ''ngôi nhà” của rất nhiều loài cá, tôm, nhuyễn thể, giáp xác, chim, thú... Khi ''ngôi nhà'' không còn, hàng loạt sinh vật sẽ mất đi nơi trú ngụ và nguồn cung cấp thức ăn dồi dào.
Bên cạnh những tác động từ trên và ven bờ, Vịnh Hạ Long hiện còn đã và đang chịu sức ép lớn từ các hoạt động kinh tế - xã hội trên mặt nước, đó là sự tập trung với số lượng lớn các tàu thuyền du lịch, kinh doanh xăng dầu, vận tải, đánh bắt thuỷ sản; các nhà bè, làng chài thuỷ cư trên Vịnh... Trong khi đó, việc kiểm soát về môi trường của các hoạt động này còn nhiều hạn chế, chưa theo kịp với sự phát triển, đơn cử như việc thu gom, xử lý nước ma-la-canh thải ra từ máy tàu, nhất là các phương tiện đánh bắt công suất nhỏ (nhưng chiếm số lượng chủ yếu trong số các phương tiện) vẫn chỉ dừng lại ở... nghiên cứu. Rồi vấn đề nước thải, rác thải từ các làng chài. Hiện nay Vịnh Hạ Long có trên 600 hộ dân chài sinh sống, chưa kể các nhà bè của các tổ chức, cá nhân kinh doanh các dịch vụ khác. Tuy nhiên, việc thu gom, kiểm soát nguồn rác thải này mới chỉ ở một phần chưa đáng kể. Có người nhẩm tính rằng, nếu mỗi ngày một gia đình dân chài sử dụng hết 3 viên than tổ ong (loại chất đốt các hộ dân chài dùng chủ yếu), thì mỗi ngày sẽ có khoảng 1.800 viên xỉ than, mỗi tháng sẽ là hơn 50.000 viên... Thử hỏi sẽ có bao nhiêu trong số xỉ than ấy được thu gom hay tất cả đều... thả xuống biển?
Từ nhận thức về ý nghĩa của môi trường đối với sự sống còn của Vịnh Hạ Long nên những năm qua các cơ quan chức năng, tổ chức, doanh nghiệp đã có các hoạt động nhằm kêu gọi cộng đồng cùng chung tay bảo vệ môi trường di sản. Vào các dịp kỷ niệm Ngày môi trường thế giới (5-6), các hoạt động quảng bá Vịnh Hạ Long, Ban Quản lý Vịnh Hạ Long đều tổ chức ra quân dọn vệ sinh trên Vịnh; trồng rừng ngập mặn, bảo tồn thực vật đặc hữu; tuyên truyền để người dân, doanh nghiệp, du khách hiểu và có trách nhiệm hơn trong bảo vệ môi trường. Điều đáng mừng là một số doanh nghiệp đã cùng vào cuộc như Công ty CP Du thuyền Đông Dương phối hợp với Công ty TNHH Cánh Buồm Nhiệt Đới và Công ty Dấu chân Việt Nam đã tổ chức các hoạt động tuyên truyền, phát dụng cụ vớt rác cho các hộ dân làng chài Ba Hang, Vông Viêng và đang có những kế hoạch lâu dài cho bảo vệ môi trường di sản. Một số doanh nghiệp lữ hành khác cũng có ý tưởng xây dựng các ''tua'' để khách đến tham quan Vịnh Hạ Long tham gia vớt rác, coi đây như sự đóng góp thiết thực nhất vào bảo vệ di sản.
Vịnh Hạ Long là di sản vô giá mà thiên nhiên đã ban tặng cho Việt Nam mà Quảng Ninh có vinh dự được quản lý, bảo tồn và phát huy. Bao năm qua, chúng ta đã thừa hưởng những giá trị của Vịnh Hạ Long mang lại như nguồn lợi thuỷ sản, du lịch... Vậy thì trách nhiệm của mỗi chúng ta là hãy chung tay bảo tồn, giữ gìn tốt môi trường di sản, bằng những việc làm cụ thể, thiết thực. Hãy coi bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long cũng là bảo vệ chính cuộc sống của mình và các thế hệ mai sau.
