Những năm gần đây, du lịch Quảng Ninh đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Năm 2006, ngành du lịch Quảng Ninh đón 3,1 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế đạt gần 1,2 triệu lượt, thì 8 tháng đầu năm nay, Quảng Ninh đã đón 3,5 triệu lượt khách, trong đó 1,7 triệu lượt khách quốc tế, tổng doanh thu từ du lịch trong 8 tháng năm 2008 đã đạt 1.700 tỷ đồng.
Với tốc độ tăng trưởng như hiện nay, có thể nói doanh thu từ ngành du lịch đã đóng góp một phần không nhỏ vào sự phát triển kinh tế chung của cả tỉnh. Tuy nhiên hiện nay, việc bảo vệ cảnh quan môi trường ở một số nơi chưa được quan tâm đúng mức. Sự gia tăng ngày càng nhanh lượng khách du lịch kéo theo việc xuất hiện tràn lan các cơ sở dịch vụ du lịch nhằm đáp ứng đòi hỏi của du khách đã dẫn đến việc sử dụng quá mức tài nguyên, năng lượng, gây tác động xấu đến môi trường xung quanh. Làm thế nào để gìn giữ môi trường và cảnh quan thiên nhiên? Đây là vấn đề đặt ra cho ngành du lịch trước thực tế hiện nay. Bởi môi trường tự nhiên có ý nghĩa quyết định tới chất lượng và khả năng thu hút khách và đảm bảo sự phát triển bền vững của du lịch.
Một điều rất dễ nhận thấy hiện nay, ở một số khu du lịch trên địa bàn tỉnh, rác và nước thải vẫn là một vấn đề nóng. Hệ thống cống, rãnh thoát nước ở một số nhà hàng, khách sạn vẫn để xảy ra tình trạng ô nhiễm môi trường. Mặc dù, để thúc đẩy việc bảo vệ môi trường du lịch, những năm qua, các cơ quan chức năng đã có nhiều giải pháp như: tổ chức các buổi tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân, xây dựng nếp sống văn minh, lịch sự tại các điểm du lịch. Cùng với đó ngành Du lịch cũng tiến hành phát động các tuần lễ bảo vệ môi trường một cách sâu rộng trong quần chúng nhân dân, các cơ quan, doanh nghiệp trên địa bàn... Tuy nhiên, việc bảo vệ môi trường du lịch ở một số nơi vẫn chưa đi vào nền nếp. Điều này được bộc lộ rất rõ vào những ngày cao điểm, mùa lễ hội tại một số khu du lịch, danh thắng như Yên Tử, đền Cửa Ông v.v... Mặc dù, ở các điểm du lịch đều có đặt thùng đựng rác thải nhưng do sự vô trách nhiệm của một số hộ kinh doanh hàng quán, bán hàng rong cũng như việc thiếu ý thức của không ít khách du lịch, nên rác được xả bừa bãi ngay cả lối đi, gây mất mỹ quan tại các khu du lịch. Bên cạnh đó, hẳn ai cũng biết trong các danh lam, thắng cảnh của Quảng Ninh, Vịnh Hạ Long - Di sản thiên nhiên thế giới là một trong những địa danh thu hút nhiều khách du lịch nhất hiện nay. Hơn 10 năm qua, kể từ khi được tổ chức UNESCO công nhận, Vịnh Hạ Long ngày càng hấp dẫn du khách. Tuy nhiên, cùng với nhiều cơ hội, khu Di sản thiên nhiên thế giới này cũng phải đối mặt với không ít những thách thức; đó là nạn ô nhiễm đất và nước. Sức ép lớn nhất hiện nay chính là việc mở rộng xây dựng các khu đô thị lấn biển, xây dựng các nhà máy, cơ sở sản xuất, dịch vụ ngay gần bờ biển tại TP Hạ Long. Việc tăng dân số một cách tập trung ở các khu đô thị cũng là một nguy cơ tiềm ẩn. Thêm nữa là hoạt động kinh tế trên vùng biển Hạ Long như giao thông cảng biển, môi trường đánh bắt, chế biến hải sản, với các phương tiện tàu thuyền đi lại, neo đậu dày đặc v.v. Hầu hết các phương tiện đều sử dụng dầu, mỡ và khả năng gây ô nhiễm môi trường rất dễ xảy ra. Ngoài ra, việc xây dựng các nhà bè, nhà hàng nổi dọc theo bờ Vịnh và khu vực gần hang động cũng tác động làm ô nhiễm mặt nước. Mặc dù, các cơ quan chức năng đã có những biện pháp quy định áp dụng đối với việc bảo vệ môi trường nhưng trên thực tế, ý thức chấp hành những quy định này của người dân còn rất tùy tiện…
Quảng Ninh được xác định là vùng kinh tế trọng điểm của phía Bắc; những năm gần đây Quảng Ninh có tốc độ phát triển kinh tế khá nhanh. Theo đó, là các dự án đầu tư triển khai khá rầm rộ, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp. Chỉ trong vòng vài năm trở lại đây, Chính phủ đã quyết định đầu tư xây dựng 3 nhà máy xi măng hiện đại tại TP Hạ Long, TX Cẩm phả, huyện Hoành Bồ. Các dự án xây dựng nhà máy xi măng này đều nằm sát biển và cách trung tâm du lịch không xa. Chính vì thế, khi các nhà máy này đi vào vận hành, sản xuất, nếu yếu tố môi trường không được quan tâm coi trọng sẽ làm ảnh hưởng không ít tới cảnh quan thiên nhiên cũng như môi trường sinh thái của một vùng biển. Thực tế cho thấy, hiện nay, khách du lịch phần lớn là những người đang làm việc, sinh sống ở những thành phố, những khu dân cư đông đúc, trong điều kiện luôn tiếp xúc với tiếng ồn. Vì thế khi đi du lịch họ luôn hướng tới những nơi gắn với thiên nhiên, với không khí trong lành, khung cảnh yên tĩnh. Do đó, việc giữ gìn môi trường, cảnh quan thiên nhiên ở những khu du lịch là rất quan trọng. Môi trường được xem là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, tính hấp dẫn của các sản phẩm du lịch, qua đó ảnh hưởng đến khả năng thu hút khách, đến sự tồn tại của hoạt động du lịch. Sự suy giảm của môi trường ở một khu du lịch đồng nghĩa với sự đi xuống của hoạt động du lịch ở khu vực đó. Việc khai thác hợp lý, giữ gìn, phục hồi. cải tạo và tái tạo các tài nguyên du lịch sẽ nâng cao chất lượng môi trường du lịch, làm tăng sự hấp dẫn của các điểm du lịch.
Hiện nay, các cơ sở kinh doanh du lịch trên địa bàn tỉnh ta chủ yếu kinh doanh dựa trên những nguồn lợi tự nhiên sẵn có từ thiên nhiên. Vì vậy việc giữ gìn, bảo vệ cảnh quan, môi trường là việc làm rất cần thiết cần có sự chung tay góp sức của các ngành, các cấp và mỗi người dân. Bảo vệ môi trường trong kinh doanh du lịch là yếu tố quan trọng, nó quyết định đến sự phát triển bền vững của du lịch…
* Ông Nguyễn Thế Huệ, Giám đốc Công ty Du lịch Dịch vụ Hữu Nghị:
Môi trường kinh doanh du lịch lành mạnh, thuận lợi, góp phần quan trọng để du lịch phát triển bền vững
Làm trong ngành du lịch, chúng tôi được đi khá nhiều nước và thấy rằng, có những thắng cảnh họ không đẹp bằng mình nhưng cái cách làm du lịch của họ lại hơn mình. Cái hơn ấy thể hiện không chỉ ở việc tạo ra nhiều sản phẩm du lịch hấp dẫn hay cách thức phục vụ chuyên nghiệp, đồng bộ, mà theo tôi, còn ở ý thức làm du lịch của họ nữa. Nhiều khi tôi suy nghĩ tại sao ở ta cũng cùng một điểm du lịch nhưng chỗ giá cao, chỗ giá thấp hơn, chỗ thì tranh thủ “chém” du khách, khiến mình có cảm giác hình như cái cách làm du lịch như vậy vẫn chưa ổn. Cho nên việc sinh ra hiệp hội du lịch của Quảng Ninh cũng là nhằm phấn đấu giữ được hài hoà chung về lợi ích của các doanh nghiệp du lịch trong hiệp hội cũng như du khách.
Riêng về Vịnh Hạ Long, công ty tôi cũng như hơn 15 doanh nghiệp trong Chi hội Lữ hành (Hiệp hội Du lịch Quảng Ninh) bao giờ cũng thống nhất trong quảng bá du lịch, lời chào đầu tiên tới du khách phải có Vịnh Hạ Long. Ví dụ như : “Mời bạn đến Việt Nam - Hãy đến Vịnh Hạ Long”, hay “Vịnh Hạ Long - di sản thiên nhiên thế giới đón chào bạn”... Những lần sang nước ngoài làm việc, trong hành trang của chúng tôi bao giờ cũng có tranh, ảnh, đĩa VCD, tờ rơi... quảng bá cho Vịnh Hạ Long, để chào mời người dân nơi mình đến. Tuy nhiên, quảng bá cho Vịnh Hạ Long thôi cũng chưa đủ, mà vấn đề là chúng ta phải giữ gìn được môi trường Vịnh ngày càng tốt đẹp, ngày càng đảm bảo, để tự du khách quảng bá với nhau về thắng cảnh này, đó mới là sự bền vững. Bên cạnh đó, việc tạo ra môi trường kinh doanh trong sáng, để các doanh nghiệp, đơn vị hoạt động trong lĩnh vực du lịch cạnh tranh lành mạnh, cùng tôn vinh và làm giàu thêm cho tỉnh là yếu tố hết sức quan trọng. Như mọi người đều biết, từ năm 2005, số khách đến từ Trung Quốc tới Quảng Ninh giảm khá nhiều, sau việc này không ít doanh nghiệp của tỉnh làm ăn rất khó khăn, thậm chí phải bỏ dở chừng sự nghiệp. Các doanh nghiệp lữ hành như chúng tôi phải đẩy mạnh việc quảng bá và tìm thị trường khách mới từ một số nước ASEAN, tuy nhiên kết quả mới dừng lại ở bước đầu. Bởi vậy, chúng tôi rất mong sự hỗ trợ về cơ chế, chính sách từ phía tỉnh, để các doanh nghiệp có cơ hội thuận lợi, có môi trường lành mạnh, góp phần phát triển du lịch Quảng Ninh ngày càng tốt đẹp hơn…
* Ông Nguyễn Duy Phú, Giám đốc Công ty TNHH phát triển Du lịch Hải Long:
Nên tổ chức phát động mỗi tuần một “ngày du lịch xanh” đã cùng tham gia bảo vệ môi trường
Theo tôi, hiện nay môi trường Vịnh Hạ Long của chúng ta đang phải gánh chịu nhiều tác động xấu như việc ủi đồi, san lấp mặt bằng xây dựng v.v. Cứ mỗi trận mưa to, các chất thải lại theo dòng nước cuốn trôi xuống biển. Bên cạnh đó, là sự vô ý thức của không ít khách du lịch cũng như cư dân sống trên Vịnh đã xả rác xuống biển làm ảnh hưởng đến môi trường Vịnh Hạ Long… Đây thực sự là mối nguy hại, không chỉ cho thế hệ chúng ta mà còn ảnh hưởng lâu dài cho thế hệ con cháu chúng ta.
Về phía chúng tôi, hiện nay Hải Long có một đội tàu gồm 25 chiếc tham gia hoạt động đưa đón khách trên Vịnh Hạ Long. Trong kinh doanh du lịch, chúng tôi xác định việc bảo vệ môi trường là yếu tố rất cần thiết nên luôn quan tâm nâng cao ý thức về môi trường cho mỗi nhân viên, thuỷ thủ của công ty. Chúng tôi rất đồng tình với các quy định của cơ quan chức năng về việc xử phạt đối với nhân viên, thuỷ thủ làm việc trên tàu vi phạm vứt rác thải xuống biển. Mặt khác, để góp phần bảo vệ môi trường, trong thời gian gần đây, chúng tôi cũng đã tổ chức được một số hoạt động như phối hợp với Ban Quản lý Vịnh Hạ Long tổ chức cho một đoàn khách nước ngoài tham gia vớt rác trên biển; tổ chức cho 200 sinh viên Xinh-ga-po dọn vệ sinh bãi Soi Sim để tổ chức các hoạt động giải trí v.v.
Theo tôi để làm tốt công tác bảo vệ môi trường Vịnh thì cần phải có sự phối hợp giữa các doanh nghiệp kinh doanh du lịch và cơ quan quản lý nhà nước; chẳng hạn như có thể tổ chức những “ngày du lịch xanh”, huy động khách du lịch trên tàu cùng tham gia vớt rác trên biển. Và thêm nữa nên xã hội hoá công tác thu gom rác thải bảo vệ môi trường. Theo tôi đánh giá, trong các tác nhân làm ảnh hưởng đến môi trường Vịnh Hạ Long thì hoạt động du lịch chỉ ảnh hưởng khoảng 30%, còn lại là ngành công nghiệp và các ngành kinh doanh khác. Vì thế, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các ngành thì mới đảm bảo môi trường không bị ô nhiễm…
* Bà Nguyễn Thị Hằng, Chủ đội tàu Du lịch Hoàng Phương:
Cần tổ chức nhiều lớp tập huấn về bảo vệ môi trường cho đội ngũ nhân viên và thủy thủ trên tàu du lịch
Theo tôi, những năm gần đây, các tàu du lịch tham quan trên Vịnh ngày càng được nâng cấp, lắp đặt các trang thiết bị hiện đại, chú trọng đến công tác bảo vệ môi trường hơn trước. Tất cả các tàu đều có đặt thùng đựng rác thải. Mỗi chuyến tàu cập bến rác thải trên tàu đều được mang lên bờ, tập trung tại điểm thu gom rác. Những nội dung, quy định quản lý chặt chẽ về công tác bảo vệ môi trường đã dần nâng cao được ý thức của người dân…Thế nhưng, bên cạnh đó cũng có một thực tế là mặc dù hiện nay tất cả các tàu đưa đón khách tham quan trên Vịnh đều đã lắp đặt bể phốt tại các nhà vệ sinh. Tuy nhiên, việc xử lý chất thải này lại là một điều đáng bàn. Chúng ta chưa có tàu chuyên dụng làm dịch vụ hút bể phốt, điều này gây khó khăn cho các chủ tàu du lịch mỗi khi thùng chứa đầy chất thải…
Bên cạnh đó, tôi thấy vấn đề nhận thức về môi trường của đội ngũ thuỷ thủ, nhân viên trên nhiều tàu còn chưa cao. Và vì thế, thiết nghĩ các cơ quan chức năng nên tổ chức các lớp tập huấn miễn phí để trang bị những kiến thức về công tác bảo vệ môi trường cho họ. Bởi lẽ, đây là đội ngũ hàng ngày thường xuyên tiếp xúc với khách du lịch. Khi có kiến thức, họ sẽ dễ dàng nhắc nhở, giải thích với du khách vi phạm những quy định về môi trường. Cùng với đó, việc giáo dục, phổ biến kiến thức về môi trường cho những cư dân đang sinh sống tập trung tại các làng chài trên Vịnh cũng như các hộ kinh doanh dọc bờ biển là rất quan trọng…
