Cơ chế phát triển khu vực kinh tế cửa khẩu đã làm cho cơ cấu kinh tế của TX thay đổi hẳn từ nông-lâm-ngư nghiệp là chính (chiếm trên 90%) sang thương mại, du lịch, dịch vụ làm chủ đạo. Thế nhưng, kinh tế lại chỉ phát triển tập trung chiếm khu vực đô thị, còn nông thôn Móng Cái vẫn chậm phát triển và số hộ nghèo vẫn ở tỷ lệ cao.
Kiểm tra tôm nuôi tại xã Vạn Ninh, TX Móng Cái.
Trước thực trạng đó, Đảng bộ, chính quyền TX đã đề ra nhiều giải pháp phát triển KT-XH để xoá đói, giảm nghèo khu vực nông thôn, làm cho sự chênh lệch giàu nghèo giữa nông thôn và thành thị ngày càng dần thu hẹp. Trong đó giải pháp xuyên suốt, chủ đạo của TX là hỗ trợ nông dân về vốn, kiến thức để chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi. ở các xã khu vực nông thôn của TX những năm trước đây, nhân dân chủ yếu làm nông nghiệp độc canh cây lúa, ngư nghiệp chỉ đánh bắt gần bờ. Những năm gần đây, thị xã đã quy hoạch các vùng nuôi trồng thuỷ hải sản ở các xã, phường với diện tích hàng ngàn hecta. Đến nay, diện tích nuôi trồng thuỷ hải sản của Móng Cái đạt 1.600 ha, trong đó diện tích chuyên nuôi tôm 950 ha với tỷ lệ các ao đầm nuôi theo hướng công nghiệp và bán công nghiệp khá cao. Con tôm đã thực sự làm thay đổi đời sống của nhiều hộ gia đình từ chỗ nghèo khó thành khá giả; nhiều triệu phú, tỷ phú nông dân xuất hiện. Công tác quy hoạch các vùng nuôi trồng thuỷ hải sản cùng với việc hỗ trợ về vốn, kiến thức cho nông dân đã tạo ra những vùng nuôi trồng thuỷ, hải sản cho giá trị kinh tế cao, làm thay đổi bộ mặt nông thôn nhiều địa phương. Đối với những khu vực nông thôn không có điều kiện nuôi trồng thuỷ hải sản, TX đã vận động, tạo điều kiện và hướng dẫn nhân dân chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi theo đặc thù từng vùng. Như các xã sơn khu Bắc Sơn, Hải Sơn thì giao đất, giao rừng cho nhân dân trồng, chăm sóc, bảo vệ; các xã hải đảo Vĩnh Trung, Vĩnh Thực thì hỗ trợ nhân dân khai thác, đánh bắt xa bờ… Hằng năm, TX phối hợp mở nhiều lớp đào tạo nghề và tập huấn kỹ thuật nuôi trồng, sản xuất, kinh doanh cho các đối tượng lao động. Chi nhánh Ngân hàng Chính sách thị xã giải quyết cho các hộ nghèo vay hàng chục tỷ đồng để tạo việc làm, nâng cao thu nhập… Nhờ đó, đến năm 2006, TX chỉ còn 698 hộ nghèo (3,94%). Theo các đồng chí trong Ban chỉ đạo giảm nghèo của TX, số hộ nghèo này thường rơi vào các trường hợp gia đình neo đơn, người tàn tật hoặc không chí thú làm ăn… Năm 2006, UBND TX Móng Cái đã xây dựng chương trình giảm nghèo, giải quyết việc làm giai đoạn 2006-2010. Chương trình này đề ra mục tiêu giảm nghèo, thu hẹp khoảng cách về thu nhập, đời sống giữa thành thị và nông thôn, phấn đấu đến năm 2010, toàn thị xã chỉ còn dưới 2% hộ nghèo. Theo đó, hằng năm các cấp chính quyền TX cụ thể hoá trong chương trình công tác và giao nhiệm vụ cụ thể cho từng tập thể, cá nhân. Đầu mỗi năm, các xã, phường thực hiện tốt công tác điều tra khảo sát, lập danh sách các hộ nghèo, xác định rõ nguyên nhân nghèo để đảm bảo các chương trình hỗ trợ giảm nghèo được thực hiện đúng địa chỉ, hiệu quả và công bằng. Từ đó, các phường, xã, các ngành, đoàn thể của thị xã huy động và giải ngân hiệu quả các nguồn vốn hỗ trợ người nghèo tạo việc làm, phát triển sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, mùa vụ. TX đã tranh thủ được các nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu, các dự án hỗ trợ của các tổ chức phi chính phủ phục vụ việc giảm nghèo; khuyến khích các dự án đầu tư tạo việc làm cho các xã miền núi, hải đảo. Năm 2006 và 6 tháng đầu năm 2007, các chi nhánh ngân hàng ở Móng Cái đã giải ngân cho 2.734 lượt hộ nghèo vay vốn giải quyết việc làm với tổng số tiền 23. 545 triệu đồng. TX đã chia các cụm gồm các ngành, đoàn thể và doanh nghiệp để giúp các xã khó khăn trong việc giảm nghèo. Mỗi năm, các cụm đều có hình thức hỗ trợ phù hợp đối với các hộ nghèo, như cung cấp giống cây trồng, vật nuôi và tập huấn kỹ thuật sản xuất cho các hộ nghèo.
Nhờ huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc và có cách làm phù hợp, nên tỷ lệ hộ nghèo của TX Móng Cái đến nay chỉ còn 2,95% (522 hộ); 7/17 phường, xã cơ bản không còn hộ nghèo.
