Trước năm 1989, Móng Cái là vùng biên giới nghèo, thuần nông; số hộ nghèo chiếm trên 70%. Nhưng từ khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 675/1996/QĐ-TTg về chính sách phát triển đối với các khu vực kinh tế cửa khẩu, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thị xã đã biết phát huy tiềm năng, thế mạnh của địa phương để xoá đói, giảm nghèo, vươn lên làm giàu.
Người dân địa phương bán cá tại chợ hải sản Móng Cái
Năm 2006, Móng Cái đề ra kế hoạch giảm nghèo, giải quyết việc làm giai đoạn 2006-2010, phấn đấu đến năm 2010, giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 1% (cơ bản không còn hộ nghèo). Để thực hiện mục tiêu này, thị xã thực hiện nhiều giải pháp như: Hỗ trợ nông dân vốn, kiến thức để chuyển dịch cơ cấu kinh tế; giao chỉ tiêu giảm nghèo cụ thể cho các phường, xã; phân công các cơ quan, đơn vị giúp hộ nghèo; đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tạo điều kiện để các doanh nghiệp đến đầu tư giải quyết việc làm cho lao động địa phương… Phương châm thực hiện là gắn giảm nghèo với giải quyết việc làm. Ban chỉ đạo giảm nghèo của Móng Cái được kiện toàn từ cấp thị xã đến cấp cơ sở. Thị xã thường xuyên đánh giá, kiểm điểm việc thực hiện các nhiệm vụ giảm nghèo và đề ra phương hướng cho giai đoạn tiếp theo.
Sự đổi thay ở các vùng nông thôn những năm qua cho thấy giải pháp xuyên suốt của thị xã trong giảm nghèo là ưu tiên đầu tư các nguồn lực cho các địa bàn khó khăn, quy hoạch các vùng chuyên canh, hỗ trợ nông dân về vốn, kiến thức để chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi. Những năm gần đây, thị xã đã quy hoạch các vùng nuôi trồng thuỷ hải sản ở các xã, phường với diện tích hàng ngàn ha. Đến nay diện tích nuôi trồng thuỷ hải sản của Móng Cái đạt 1.600ha, trong đó diện tích chuyên nuôi tôm lên tới 950ha với tỷ lệ các ao đầm nuôi theo hướng công nghiệp và bán công nghiệp khá cao. Con tôm đã thực sự làm thay đổi đời sống của nhiều hộ dân; nhiều triệu phú, tỷ phú nông dân đã xuất hiện. Công tác quy hoạch các vùng nuôi trồng thuỷ, hải sản, cùng với việc hỗ trợ về vốn, kiến thức cho nông dân đã tạo ra những vùng nuôi trồng thuỷ, hải sản cho giá trị kinh tế cao, làm thay đổi bộ mặt nông thôn nhiều địa phương. ở những khu vực không có điều kiện nuôi thuỷ sản, chính quyền vận động, tạo điều kiện, hướng dẫn nhân dân chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo đặc thù từng vùng. Như ở các xã miền núi Bắc Sơn, Hải Sơn thì giao đất, giao rừng cho nhân dân trồng, chăm sóc, bảo vệ; ở các xã đảo Vĩnh Trung, Vĩnh Thực thì hỗ trợ nhân dân khai thác, đánh bắt xa bờ…
Bên cạnh đó, TX Móng Cái mở nhiều lớp đào tạo nghề, tập huấn kỹ thuật nuôi trồng, sản xuất, kinh doanh cho các đối tượng lao động; có chính sách thông thoáng, tạo điều kiện để các doanh nghiệp vào đầu tư nhằm giải quyết việc làm cho lao động tại chỗ. Chi nhánh Ngân hàng Chính sách thị xã giải quyết cho các hộ nghèo vay hàng chục tỷ đồng để tạo việc làm, nâng cao thu nhập… Một giải pháp khá hiệu quả nữa của TX Móng Cái trong giảm nghèo là vận động, phân công các cơ quan, doanh nghiệp giúp đỡ các hộ nghèo trên địa bàn theo từng địa chỉ cụ thể (năm 2007 hỗ trợ trị giá trên 156 triệu đồng); làm tốt công tác tuyên truyền, vận động bà con thay đổi cách thức làm ăn, kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi để đạt hiệu quả kinh tế cao.
Nhờ có những giải pháp phù hợp nên kết quả xoá đói, giảm nghèo của Móng Cái đến nay rất đáng khích lệ. Năm 2006 và 2007, thị xã đã giảm được 683/1.131 hộ nghèo còn lại từ đầu năm 2006. Đến nay tỷ lệ hộ nghèo của thị xã chỉ còn 2,39% (448 hộ), giảm 5,2% so với đầu năm 2006. Xã nghèo Bắc Sơn giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 87% (đầu năm 2006) xuống còn 32,5%. Cùng với giảm nghèo, giải quyết việc làm cũng đạt kết quả khá. 2 năm qua, thị xã giải quyết việc làm cho 6.872 lao động mới; trong đó vào các ngành công nghiệp, xây dựng là 973, nông - lâm - ngư nghiệp 688, thương mại - dịch vụ 5.034 và 177 người đi xuất khẩu lao động. Tỷ lệ lao động không việc làm chỉ còn 1,9%, giảm 0,3% so với đầu năm 2006.
Móng Cái phấn đấu đến năm 2010 cơ bản không còn hộ nghèo theo tiêu chí mới và xây dựng chuẩn nghèo mới cho TP Móng Cái tương lai. Đến 2010, thị xã nâng tỷ lệ người nghèo được tiếp cận các dịch vụ xã hội từ trên 75% hiện nay lên 90%. Mỗi năm thị xã sẽ giải quyết việc làm cho từ 3.000-3.500 lao động, giảm tỷ lệ thất nghiệp ở thành thị xuống dưới 1,5% và tăng thời gian lao động ở nông thôn lên 89% vào năm 2010. Để thực hiện được các mục tiêu này, thị xã xác định phát huy tốt nội lực, các nguồn lực hiện có, ưu tiên cho các địa bàn khó khăn, xã hội hoá công tác giảm nghèo và nắm chắc tình hình các hộ nghèo trên địa bàn để giải quyết việc làm và giảm nghèo hiệu quả. Lồng ghép các chương trình phát triển kinh tế với giảm nghèo, giải quyết việc làm; thực hiện tốt các chỉ tiêu phát triển KT-XH để tạo nguồn lực cho công tác này. Thời gian tới, thị xã tiếp tục phát triển thương mại, du lịch, nuôi trồng và đánh bắt thuỷ hải sản, đầu tư cho các cơ sở chế biến nông, thuỷ sản để tạo việc làm, giảm nghèo. Đặc biệt, đẩy nhanh tiến độ thi công, các khu, cụm công nghiệp để thu hút lao động tại chỗ, nâng cao thu nhập cho người lao động, nhất là lao động thuộc diện hộ nghèo. Quan tâm đầu tư cơ sở hạ tầng, chú trọng đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người dân vùng khó khăn. Tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ trực tiếp cho người nghèo, tăng cường khuyến nông, khuyến ngư và hỗ trợ giống, vốn ban đầu cho các hộ đặc biệt khó khăn; tăng cường tuyên truyền về chính sách giảm nghèo, về thị trường lao động và tư vấn về lao động, việc làm cho người nghèo.
