Trước năm 1989, Móng Cái là vùng biên giới nghèo, thuần nông; số hộ nghèo luôn chiếm tỷ lệ trên 70%. Nhưng từ khi có chính sách phát triển đối với khu kinh tế cửa khẩu, Móng Cái đã biết phát huy tiềm năng, thế mạnh để xoá đói, giảm nghèo, vươn lên làm giàu. Tỷ lệ hộ nghèo của Móng Cái giảm rõ rệt theo từng năm, đến năm 2006 còn 7,59%.
Năm 2006, Móng Cái đề ra kế hoạch giảm nghèo, giải quyết việc làm giai đoạn 2006-2010; mục tiêu phấn đấu đến năm 2010, giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 1% (cơ bản không còn hộ nghèo). Để đạt được mục tiêu này, thành phố thực hiện nhiều giải pháp như: Hỗ trợ nông dân vốn, kiến thức để chuyển dịch cơ cấu kinh tế; giao chỉ tiêu giảm nghèo cụ thể cho các phường, xã; phân công các cơ quan, đơn vị giúp hộ nghèo; đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tạo điều kiện để các doanh nghiệp đến đầu tư giải quyết việc làm cho lao động địa phương…
Mô hình trồng rau trên cánh đồng cho năng suất cao của nông dân phường Hải Hoà (TP Móng Cái).
Ảnh: N.H
Sự đổi thay ở các vùng nông thôn của Móng Cái những năm qua cho thấy thành phố đã ưu tiên đầu tư nhiều cho các xã miền núi, xã đảo và các vùng có nhiều khó khăn. Những năm gần đây, thành phố đã tích cực quy hoạch các vùng chuyên canh, hỗ trợ nông dân về vốn, kiến thức để chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi. Nhờ làm tốt việc quy hoạch các vùng nuôi trồng thuỷ sản trên địa bàn, nên đến nay, diện tích này của Móng Cái đạt 1.600ha; trong đó diện tích chuyên nuôi tôm lên tới 950ha, tỷ lệ các ao đầm nuôi thuỷ sản theo hướng công nghiệp và bán công nghiệp đạt khá cao. Cùng với đó, việc hỗ trợ về vốn, kiến thức cho nông dân đã tạo ra những vùng nuôi thuỷ sản cho giá trị kinh tế cao, làm thay đổi bộ mặt nông thôn nhiều địa phương của Móng Cái. Con tôm đã thực sự làm thay đổi đời sống của nhiều hộ dân ở các phường, xã như Vạn Ninh, Hải Hoà, Bình Ngọc… Nhiều triệu phú, tỷ phú nông dân đã xuất hiện. ở những khu vực không có điều kiện nuôi thuỷ sản, chính quyền vận động, tạo điều kiện và hướng dẫn nhân dân chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo đặc thù từng vùng. Như ở các xã miền núi Bắc Sơn, Hải Sơn thì giao đất, giao rừng cho nhân dân trồng, chăm sóc, bảo vệ; ở các xã đảo Vĩnh Trung, Vĩnh Thực thì hỗ trợ nhân dân khai thác, đánh bắt xa bờ…
Thành phố đã mở nhiều lớp đào tạo nghề, tập huấn kỹ thuật nuôi trồng, sản xuất, kinh doanh cho nhân dân các phường, xã; tạo điều kiện cho các doanh nghiệp vào đầu tư trên địa bàn để giải quyết việc làm đối với lao động tại chỗ. Chi nhánh Ngân hàng chính sách thành phố giải quyết cho các hộ nghèo vay hàng chục tỷ đồng để tạo việc làm, nâng cao thu nhập… Một giải pháp khá hiệu quả nữa của thành phố trong giảm nghèo là vận động, phân công các cơ quan, doanh nghiệp giúp đỡ các hộ nghèo trên địa bàn theo từng địa chỉ cụ thể. Các cơ quan, doanh nghiệp ngoài việc hỗ trợ hộ nghèo về vật tư, cây, con giống, còn làm tốt công tác tuyên truyền, vận động bà con thay đổi cách thức làm ăn, kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi để đạt hiệu quả kinh tế cao.
Từ năm 2006 đến cuối năm 2008, TP Móng Cái đã giảm thêm được 895 hộ nghèo, tỷ lệ hộ nghèo của địa phương đến nay chỉ còn 1,53% (298 hộ). Bắc Sơn là xã nghèo của TP Móng Cái cũng đã giảm được tỷ lệ hộ nghèo từ 87% (đầu năm 2006) xuống còn 15,69%. Cùng với giảm nghèo thì giải quyết việc làm cũng đạt kết quả khá. Từ 2006 đến 2008, thành phố đã tạo việc làm cho 9.972 lao động mới; riêng trong năm 2008 mặc dù có nhiều khó khăn do suy giảm kinh tế nhưng cũng giải quyết việc làm mới cho 3.100 người. Tỷ lệ lao động không việc làm của thành phố hiện chỉ còn 1,9%, giảm 0,3% so với đầu năm 2006.
Thành phố phấn đấu đến năm 2010 cơ bản không còn hộ nghèo theo tiêu chí hiện nay (còn dưới 1% hộ nghèo) và xây dựng chuẩn nghèo mới. Đến 2010, thành phố sẽ nâng tỷ lệ người nghèo được tiếp cận các dịch vụ xã hội lên 95%. Năm 2008 vừa qua, thành phố đã hoàn thành việc lắp đặt miễn phí máy điện thoại cố định cho toàn bộ số hộ nghèo trên địa bàn và trở thành địa phương đầu tiên trong tỉnh đạt tỷ lệ 100% hộ nghèo có điện thoại. Ngay trong năm 2009 này, thành phố phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống còn dưới 1% và không để hộ nào tái nghèo; giải quyết việc làm mới cho khoảng 3.000 lao động; giảm tỷ lệ lao động khu vực thành thị không có việc làm xuống dưới 3% và tăng thời gian lao động khu vực nông thôn lên 88%.
Để đạt được các chỉ tiêu này, thành phố xác định phát huy tốt các nguồn lực hiện có, ưu tiên cho các địa bàn khó khăn, xã hội hoá công tác giảm nghèo và nắm chắc tình hình các hộ nghèo trên địa bàn để giải quyết việc làm và giảm nghèo hiệu quả.
Đạt được những kết quả như trên là cố gắng lớn của thành phố. Tuy nhiên, phải thẳng thắn nhìn nhận rằng chuẩn nghèo hiện nay đã không còn phù hợp bởi giá cả thị trường những năm qua đã tăng rất cao. Vì thế, thành phố cần nắm chắc các hộ nghèo, cận nghèo để định hướng những mục tiêu cho giai đoạn tiếp theo. Thành phố cũng cần có chiến lược để thu hẹp khoảng cách giàu nghèo giữa thành thị và nông thôn, giữa đồng bằng với miền núi, hải đảo. Sự chênh lệch về thu nhập, đời sống giữa thành thị và nông thôn, đặc biệt là đối với các xã sơn khu, hải đảo của TP Móng Cái thời gian qua là rất lớn và đang có nguy cơ chênh lệch nhiều hơn. Có như vậy, công tác giảm nghèo của TP Móng Cái mới bền vững, đạt hiệu quả thực sự.
