Móng Cái: Lãng phí từ các công trình nước sinh hoạt nông thôn

Hiện nay, trên địa bàn TX Móng Cái có rất nhiều công trình được đầu tư với giá trị hàng tỷ đồng nhưng hiệu quả sử dụng lại chưa được là bao, gây nên sự lãng phí lớn. Điển hình là công trình dự án cấp nước sạch tại thôn Đông, xã Vạn Ninh; được khởi công, xây dựng từ năm 2003 với tổng vốn đầu tư khoảng 200 triệu đồng. Đây là dự án được đầu tư theo chương trình nước sinh hoạt nông thôn.

Móng Cái: Lãng phí từ các công trình nước sinh hoạt nông thôn ảnh 1

Trạm cấp nước thôn 2, xã Vĩnh Trung, công trình đầu tư tiền tỷ nhưng không phát huy tác dụng.

Mục đích nhằm cung cấp nước sinh hoạt cho 181 hộ dân với hơn 1.000 nhân khẩu trong khu vực thôn Đông. Cuối năm 2004, đầu năm 2005 dự án được hoàn thành và bàn giao cho địa phương khai thác sử dụng. Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện nay (tháng 7-2007), công trình vẫn “án binh bất động”. Các hạng mục công trình đang ngày một hao mòn theo thời gian, còn người dân thì vẫn khắc khoải chờ đợi từng giọt nước mưa do trời ban tặng. Nguyên nhân dẫn đến trạm cấp nước thôn Đông (xã Vạn Ninh) không hoạt động được trước tiên là do hệ thống ống dẫn nước tới các hộ dân chưa có (mới chỉ có đường ống dẫn chính C1); không có tiền trả nhân công vận hành quản lý trạm và tiền điện. Bên cạnh đó, cũng cần thấy rõ trách nhiệm của chính quyền sở tại. Mặc dù được giao quản lý công trình nhưng chính quyền địa phương lúng túng trong việc khai thác, vận hành, thậm chí bàng quan, thờ ơ không quan tâm tới mục đích và hiệu quả của công trình. Hiện tại, người dân vẫn trông chờ vào sự quan tâm đầu tư  tiếp của Nhà nước, còn nhà đầu tư thì lại phải chờ... ngân sách cấp. Và cứ như vậy sự việc giống như một trái bóng bị đẩy qua đẩy lại...

Cũng nằm trong chương trình mục tiêu, một công trình cấp nước sinh hoạt khác được xây dựng tại thôn 2, xã Vĩnh Trung với số vốn đầu tư 1,2 tỷ đồng, công suất sử dụng tối đa 40 m3/h. Mặc dù hoàn thành cách đây hơn 5 năm nhưng số lần sử dụng chỉ dừng lại ở thử nghiệm. Từ đó đến nay, hệ thống cấp nước này chưa một lần chính thức hoạt động theo đúng chức năng của một trạm cấp nước. Tìm hiểu về vấn đề này, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Trung cho biết: Hầu hết các hộ dân trên địa bàn xã đảo đều có giếng để phục vụ sinh hoạt. Vì vậy, mặc dù đã có thời gian xã huy động toàn bộ lực lượng các ban, ngành đi vận động bà con dùng nguồn nước từ trạm cấp nước nhưng nhân dân đều không có nhu cầu sử dụng. Ông Chủ tịch xã Vĩnh Trung thẳng thắn bày tỏ quan điểm: Tôi nghĩ rằng việc đầu tư cho các địa phương vùng sâu, vùng xa như xã đảo Vĩnh Trung là rất cần thiết nhưng việc đầu tư cần có trọng tâm, trọng điểm. Nhà nước cần đầu tư cái gì mà người dân cần hoặc đó là những lợi ích phục vụ sát sườn đối với người dân thì mới hiệu quả. Việc đầu tư theo kiểu “đánh trống bỏ dùi” như thế này là lãng phí tiền của.

Móng Cái: Lãng phí từ các công trình nước sinh hoạt nông thôn ảnh 2

Trạm cấp nước trung gian đường đi Trà Cổ, công trình đầu tư nửa vời

Thêm một công trình chúng tôi đề cập tới để minh hoạ sự lãng phí trong việc đầu tư xây dựng cơ bản hiện nay đó là công trình trạm cấp nước trung gian tại khu vực đường đi Trà Cổ. Đây là công trình được đầu tư với mục đích chuyển tải hệ thống cấp nước ra khu du lịch Trà Cổ và một phần xã Bình Ngọc với số vốn đầu tư trên 4 tỷ đồng. Kể từ năm 2001 trạm cấp nước trung gian này đã được hoàn thành nhưng do quy mô dự án chỉ đầu tư đến hệ thống ống cấp nước cấp I (tức là đường ống chính dẫn từ trạm trung chuyển về khu vực phường Trà Cổ) nên người dân và các hộ kinh doanh du lịch ở đây muốn sử dụng phải tiếp tục đầu tư hệ thống ống cấp II, III nữa. Trao đổi với Giám đốc Công ty Môi trường Đô thị Móng Cái chúng tôi được biết thêm về sự đầu tư thiếu đồng bộ của dự án. Trong khi công suất tăng áp của trạm là rất lớn (đạt 200 m3/h) thì ngược lại hệ thống ống dẫn lại rất nhỏ, chịu áp lực kém. Để đạt tới công suất nhất định đủ khả năng đẩy nước từ nội thị Móng Cái ra khu du lịch Trà Cổ rất có thể sẽ dẫn đến nguy cơ vỡ ống dẫn. Khi phân tích về sự lãng phí nhìn từ công trình trạm cấp nước trung gian của TX Móng Cái, nhiều người cho rằng sự lãng phí ở đây đã được diễn ra dưới nhiều cung bậc. Thứ nhất đó là giá trị các tài sản bị hao mòn trong thời gian chưa sử dụng. Thứ hai, là giá trị kinh tế thu lợi từ nguồn nước cung cấp cho khu du lịch Trà Cổ và một phần xã Bình Ngọc. Thứ ba, là giá trị đầu tư và cuối cùng là một giá trị vô hình của công trình với một lời ngỏ “sẽ không biết đến khi nào công trình mới thực sự hoạt động được”.

Có thể thấy, dự án cấp nước sinh hoạt nằm trong chương trình mục tiêu, giúp đồng bào các xã khó khăn được hưởng quyền lợi về nước sinh hoạt. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra ở đây là công trình đã được đầu tư và hoàn thiện nhưng nhân dân lại không có nhu cầu sử dụng hoặc dân có nhu cầu thì sự đầu tư lại nửa vời, thiếu đồng bộ. Điều này cho thấy một phần trách nhiệm của những người khảo sát trước khi phân bổ dự án đã gây ra sự lãng phí lớn về tiền của, công sức. Trong khi rất nhiều địa phương ngay trên địa bàn Móng Cái đang thiếu nước sinh hoạt và nhiều nơi đang phải chờ kinh phí đầu tư cho các chương trình công ích thiết thực khác thì một trạm cấp nước giá trị hàng tỷ đồng đang bị bỏ phí. Cũng đã đến lúc cần đặt vấn đề ngược lại ở phía các nhà đầu tư. Dường như các nhà đầu tư chỉ chạy theo thành tích, hoàn thành số lượng công trình là chính. Công trình, dự án càng nhiều, càng hoàn thành nhanh tiến độ thì các nhà đầu tư càng có lợi. Và, như vậy, dù dự án hay công trình được đầu tư mà không được sử dụng đến cũng không sao. Bởi lẽ, tất cả những thiệt hại nhà đầu tư không phải chịu mà người gánh chịu không ai khác chính là Nhà nước và những người dân.

Cùng chuyên mục