Là người từng có thời gian dài gắn bó với Hạ Long và là Bí thư Thành ủy đầu tiên của thành phố, xin đồng chí cho biết cảm nhận của mình những ngày đầu thành lập thành phố? Theo đồng chí, sau 15 năm, TP Hạ Long đã đạt được những thành tựu nổi bật gì?
(Đồng chí Hà Văn Hiền, Uỷ viên T.Ư Đảng, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội, nguyên Bí thư Thành ủy Hạ Long, trò chuyện cùng phóng viên Báo Quảng Ninh)
Đồng chí Hà Văn Hiền, Uỷ viên T.Ư Đảng, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội, nguyên Bí thư Thành ủy Hạ Long
+ Đầu những năm chín mươi, tuy quy mô đô thị và nền kinh tế còn mức độ, nhưng Hồng Gai khi ấy đã bắt đầu bước vào thời kỳ phát triển. Năm 1990, tôi được phân công về làm Bí thư Thị ủy Hồng Gai. Khi được phân công công tác mới, làm lãnh đạo một Đảng bộ lớn, địa phương trung tâm, tỉnh lỵ của tỉnh, nhận thức được đây là nhiệm vụ nặng nề nhưng tôi thấy rất phấn khởi, vinh dự và rất hào hứng vì muốn thực hiện các công việc sao cho thật hiệu quả. Đến ngày 27-12-1993, Chính phủ ban hành Nghị định thành lập TP Hạ Long.
15 năm đối với sự phát triển của một địa phương chưa phải là dài nhưng cũng đủ để khẳng định được thành tựu phát triển, những bước trưởng thành những sự đổi thay tích cực, những hướng đi, triển vọng, tương lai tươi sáng của vùng đất đó. Và TP Hạ Long là một trường hợp như vậy. Tôi đã gắn bó với Hạ Long từ năm 1973, tính đến nay đã 35 năm. Trong thời gian đó, chỉ có 4 năm gần đây tôi không thường xuyên ở Hạ Long. Thế nhưng từ khi là một công dân của TP Hạ Long, sau đó là Bí thư Thành ủy, một số năm sau này làm công tác lãnh đạo tỉnh, tôi được chứng kiến sự đổi thay rất nhiều và thường xuyên của TP Hạ Long.
Điều dễ thấy nhất là đô thị phát triển khá nhanh, cùng với sự mở rộng không gian đô thị thì diện mạo TP Hạ Long đã có những đổi thay rất căn bản, một đô thị mang trong mình đầy đủ những tính chất của một thành phố tỉnh lỵ, thành phố du lịch, dịch vụ, công nghiệp, một trung tâm kinh tế lớn của tỉnh Quảng Ninh và vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc của đất nước. Nếu ai đi xa Hạ Long từ 15 năm trước, nay quay lại sẽ không khỏi ngỡ ngàng bởi sự ra đời, xuất hiện của một loạt các khu đô thị mới, khu dân cư mới với kết cấu hạ tầng đô thị hiện đại, mang chất lượng mới trong cuộc sống đô thị. Ngay cả những khu đô thị cũ cũng đã được cải tạo, chỉnh trang một cách cơ bản.
Thứ hai là hạ tầng cơ sở, hạ tầng kinh tế kỹ thuật của TP Hạ Long những năm qua đã được đầu tư khá tập trung, tạo nền tảng cho sự phát triển, làm cho Hạ Long phát huy được những tiềm năng to lớn của mình. Đó là hệ thống giao thông nội thị đã có những thay đổi rất căn bản. Rồi cầu Bãi Cháy - ước mơ ngàn đời của người dân Hạ Long, Quảng Ninh đã được xây dựng; đường 18A nối Hạ Long với khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái, thủ đô Hà Nội và các vùng kinh tế khác của cả nước đã và đang được xây dựng, nâng cấp. Cùng với đó, cảng Cái Lân, cảng nước sâu đầu tiên của phía Bắc được xây dựng đã và sẽ làm động lực thúc đẩy kinh tế cảng biển của Hạ Long và tỉnh. Hay trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ kinh tế du lịch, ngành kinh tế mũi nhọn của Hạ Long và tỉnh. Nếu ai đến Bãi Cháy cách đây 15 năm có thể thấy khu du lịch này rất ít các dịch vụ và chất lượng dịch vụ chưa cao. Nhưng đến nay, ta thấy cơ sở hạ tầng ngành du lịch Hạ Long đã phát triển nhanh chóng, ngang tầm với khu vực với những khách sạn cao cấp, hệ thống tàu đưa khách thăm vịnh sang trọng. Đảo Tuần Châu bây giờ đã là khu du lịch sôi động với quy mô lớn và nhiều dịch vụ phong phú, bến tàu du lịch được nâng cấp rộng rãi và rất nhiều công trình hạ tầng khác. Việc xây dựng hạ tầng cho kinh tế thương mại cũng vậy, các cơ cở thương mại nhỏ bé trước kia nay được thay bằng các trung tâm thương mại lớn như chợ Hạ Long 1, chợ Hạ Long 2, chợ Vườn Đào, chợ Cái Dăm. Cả Hạ Long giờ thành một trung tâm thương mại lớn. Hạ tầng cho các ngành y tế, giáo dục cũng được phát triển cả về quy mô và chất lượng.
Thứ ba, ta có thể thấy rất rõ là các ngành kinh tế phát triển khá đồng bộ với tốc độ nhanh làm cho Hạ Long càng xứng đáng hơn là một trung tâm kinh tế, vùng động lực thúc đẩy kinh tế của tỉnh. Ví dụ, trong công nghiệp, cùng với công nghiệp khai thác than, đã xuất hiện ngành công nghiệp mới là đóng tàu. Trước đây chúng ta đóng tàu nhỏ, hiện nay chúng ta đã đóng được tàu từ 5 đến 7 vạn tấn. Nhiều khu công nghiệp, nhà máy chế biến lớn đã và đang hình thành, phát triển nhanh chóng trên địa bàn thành phố. Kinh tế du lịch, cảng biển và các dịch vụ về thương mại, tài chính, ngân hàng… đều phát triển nhanh.
Thứ tư phải kể đến là Hạ Long thực hiện khá hiệu quả việc xã hội hóa trong huy động các nguồn lực từ nhiều thành phần kinh tế và toàn xã hội để đầu tư cho phát triển. Đây là yếu tố quan trọng, là tiêu chí để so sánh sự phát triển giữa địa phương này với địa phương khác. Trong một điều kiện gần như nhau nhưng ở đâu huy động được các nguồn lực để tập trung cho phát triển thì ở đấy sẽ có những thành công. Ngược lại, nếu thụ động chờ đợi sẽ làm chậm lại sự phát triển. Mọi kết quả tự nó không thể có được.
Những kết quả nổi bật khác nữa của Hạ Long là công tác quản lý đô thị của thành phố đã có nhiều cố gắng và tiến bộ. Là địa bàn trung tâm của tỉnh, là đầu mối giao thông thủy, bộ, nhưng an ninh trật tự của thành phố luôn được đảm bảo. Những điều này đã và đang góp phần tạo môi trường tốt cho sự phát triển KT-XH của thành phố.
Điều cuối cùng tôi muốn nói là sự phát triển của TP Hạ Long luôn gắn liền với sự phát triển của tỉnh Quảng Ninh, gắn liền với sự lãnh đạo của tỉnh. Mấy năm trước, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã có nghị quyết riêng về phát triển TP Hạ Long. Đây là điều kiện rất quan trọng để Hạ Long thực hiện được các mục tiêu phát triển của mình trong thời gian qua. Trên đây là những thành tựu rất cơ bản, ngoài ra, TP Hạ Long còn đạt được nhiều thành tựu khác trong 15 năm qua, chẳng hạn như việc xây dựng hệ thống chính trị, tổ chức bộ máy từ thành phố đến cấp cơ sở…
- Để Hạ Long phát triển ngày càng nhanh, bền vững và toàn diện, thời gian tới thành phố sẽ phải tập trung vào những công việc gì thưa đồng chí?
+ Với một đô thị đặc thù như Hạ Long, để đạt mục tiêu phát triển mạnh, bền vững, ổn định hơn nữa, xứng đáng là trung tâm kinh tế của tỉnh, thì thời gian tới còn rất nhiều việc phải làm, nhưng tôi muốn nói vài ba việc như sau:
Đó là cần tập trung làm tốt hơn nữa công tác quản lý đô thị. Nói quy hoạch đô thị ở đây bao gồm các nội dung từ công tác quy hoạch, kế hoạch đến việc tổ chức thực hiện quy hoạch, đầu tư phát triển thành phố, đảm bảo an ninh trật tự, vệ sinh môi trường và phát triển bền vững. TP Hạ Long đã có quy hoạch rồi, thế nhưng trong quá trình phát triển cần phải có sự điều chỉnh. Sự phát triển Hạ Long phải dựa trên một quy hoạch phù hợp với tính chất, đặc điểm và yêu cầu phát triển ngày càng cao của thành phố, của tỉnh Quảng Ninh và cần phải đặt trong quan hệ với cả vùng, trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng. Vì thế, cần tránh tình trạng phát triển không tuân thủ theo một quy hoạch hay việc rất dễ dàng thay đổi quy hoạch. Quy hoạch TP Hạ Long cần phải xác định được khu này làm những gì, khu kia để làm gì, tức là phải có phân khu chức năng cụ thể và phải tuân thủ sự phân chia đó trong quá trình thực hiện. Nếu không làm được vậy thì đô thị có thể vẫn phát triển đấy nhưng nó sẽ không hội tụ được các yếu tố thuận lợi, không phát huy được sức mạnh của nó và đến một lúc nào đó nó sẽ bị phá vỡ.
Hạ Long cũng cần tạo ra môi trường thuận lợi cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Cùng với đó phải tiếp tục huy động được nhiều nguồn lực đầu tư cho hạ tầng cơ sở, đầu tư cho các ngành, lĩnh vực để kinh tế thành phố phát triển. Muốn vậy, cần đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tạo cơ chế thông thoáng, tạo điều kiện cho các nhà đầu tư, các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế.
Một việc nữa, Hạ Long cần chuẩn bị thật tốt nguồn nhân lực cho sự phát triển của thành phố ngay cả trước mắt, trong trung hạn và dài hạn, trong đó chuẩn bị đội ngũ cán bộ với tư duy phát triển mới, phong cách làm việc mới là vấn đề rất quan trọng. Và điểm cuối cùng không thể thiếu được là sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, đầu tư của tỉnh cho Hạ Long.
- Có ý kiến cho rằng, từ lợi thế của mình, Hạ Long có nhiều ngành kinh tế mũi nhọn và đôi khi các mũi nhọn này lại chĩa vào nhau. Đồng chí nghĩ sao về vấn đề này?
+ Khái niệm mũi nhọn là nhấn mạnh về vị trí và tiềm năng phát triển của một ngành, sự ưu tiên lãnh đạo của một địa phương. Hạ Long có thế mạnh về các ngành dịch vụ và công nghiệp. Cái đó hoàn toàn thuộc về lợi thế mà Hạ Long cần khai thác. Vấn đề là cần cân đối để bố trí cơ cấu kinh tế sao cho hợp lý. Ví dụ, giữa phát triển kinh tế công nghiệp và kinh tế dịch vụ thì cần ưu tiên lựa chọn cái gì. TP Hạ Long có lợi thế không đâu có được là có Vịnh Hạ Long. Vịnh Hạ Long là điều kiện rất quyết định đến việc thúc đẩy phát triển du lịch của thành phố và tỉnh. Hiện nay, việc khai thác Vịnh Hạ Long còn mức độ, tiềm năng để phát triển ở tầm cao hơn là rất lớn. Tôi cho rằng việc cân đối cơ cấu các ngành kinh tế để khai thác các lợi thế liên vùng là rất quan trọng đối với TP Hạ Long. Vì thế nên trước đây, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã đề ra chủ trương thu hẹp và chuyển dần khai thác than tập trung về khu vực Cẩm Phả, Mông Dương, còn Hạ Long thì tập trung ưu tiên cho phát triển kinh tế du lịch và các dịch vụ khác.
- Nhân dịp kỷ niệm 15 năm thành lập thành phố, đồng chí có điều gì tâm sự với cán bộ, đảng viên và nhân dân TP Hạ Long?
+ Tôi gắn bó với Hạ Long đến nay đã mấy chục năm. Nay tuy không thường xuyên sống ở đây nhưng tình cảm thì luôn hướng về Hạ Long vì ở đây tôi đã trưởng thành, tôi còn có nhiều bạn bè, đồng chí và những người thân quen. Tôi mong TP Hạ Long tới đây sẽ phát triển mạnh mẽ hơn nữa để xứng đáng với thành phố trung tâm, tỉnh lỵ Quảng Ninh, một tỉnh rất giàu và đẹp, có vị trí địa quan trọng của cả nước. Cuối cùng, rất cảm ơn Báo Quảng Ninh đã có cuộc trò chuyện hôm nay để tôi nói lên cảm nghĩ của mình về thành phố mà tôi đã gắn bó trong nhiều năm.
- Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!
