Một cuộc hành hương đầy ý nghĩa

Năm 2008, "phát hiện Ngọa Vân" được coi là sự kiện khảo cổ học nổi bật. Lần đầu tiên các nhà khoa học đã xác định chính xác địa điểm Trần Nhân Tông viên tịch. Đó là tại am - chùa Ngọa Vân, xã Bình Khê, huyện Đông Triều (chứ không phải tại am Ngọa Vân, xã Thượng Yên Công, TX Uông Bí như nhiều người từ trước tới nay vẫn lầm tưởng). Như vậy am - chùa Ngọa Vân xã Bình Khê là điểm di tích quan trọng, chốn linh thiêng bậc nhất của khối di sản Thiền phái Trúc Lâm và những di tích liên quan đến Trần Nhân Tông. Trải qua mưa nắng, song đến nay Ngọa Vân vẫn còn lưu giữ nhiều dấu vết kiến trúc, văn hóa cũng như hiện vật mang dấu ấn thời Trần và các thời kỳ nối tiếp. Ngoài "Phật hoàng tháp", tháp mộ của Trần Nhân Tông và bài vị bằng đá xanh của ngài, những hiện vật được đánh giá vô cùng quý, Ngọa Vân còn có tháp mộ của thiền sư Đức Hưng, cũng là một vị thiền sư có tiếng. Ngoài ra còn có các dấu vết kê xếp nền móng, kè bó nền, gạch, ngói, tảng kê chân cột, đồ gốm sứ, bia trùng tu, 3 bệ tượng và hình các con giống bằng đá xanh...

Quãng đường gần 3km đường rừng từ chân núi lên đến chùa Ngọa Vân, tuy không dốc và gấp khúc như Yên Tử song cũng đủ làm cho các đại biểu ướt đầm mồ hôi giữa tiết lạnh trời đông. Thế nhưng trên khuôn mặt ai cũng đều thể hiện sự háo hức, dường như không thấy mệt mỏi. Có lẽ bởi sắp được đặt chân đến nơi vị vua vĩ đại của dân tộc, Đức Phật hoàng Trần Nhân Tông hoá Phật. Phần khác bởi khung cảnh 2 bên đường quá thơ mộng. Con đường mòn lưng chừng núi mới được hàng trăm thanh niên Bình Khê phát quang, sạch và rộng. Đứng ở một khúc quanh nào đó cũng có thể phóng tầm mắt nhìn thảm thực vật bao la và xanh mướt của núi rừng Bình Khê. Chốc chốc là những đồi cỏ nâu vàng mềm mượt như thảo nguyên nên thơ, rồi những con suối vắt vẻo chảy ngang đường và cả cánh rừng trúc bạt ngàn. Thảm trúc ở Ngọa Vân còn dày và to hơn trúc ở Yên Tử.

Sau hơn 1 giờ xuất phát, nhóm các đại biểu dẫn đầu, trong đó có đồng chí Nguyễn Đức Long, Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Lê Thị Bích Hường, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh, lãnh đạo Ban quản lý di tích trọng điểm tỉnh, lãnh đạo huyện Đông Triều... đã đến được khu núi Đá Chồng. Đây đã từng là nơi ở và làm việc của một số đơn vị, cơ quan tỉnh những ngày sơ tán trong kháng chiến chống Mỹ. Và cũng từ đây các nhà khảo cổ học đã tìm ra những dấu vết kiến trúc, có ý nghĩa, chứng tỏ trong lịch sử đã từng tồn tại những công trình xây dựng. Thật thú vị, giữa những sườn đồi thoai thoải lại có một nơi tập trung rất nhiều phiến đá to chồng xếp lên nhau. Phía dưới là những dải đá nối tiếp. Địa hình này cho thấy thời xa xưa nơi đây là một dòng chảy mạnh.

Đá Chồng cách chùa chính 1.500m nữa. Sau hơn 1 giờ hành hương tiếp theo, Ngọa Vân hiện ra cheo veo, xưa cũ như tạc vào thế núi. Dấu vết kiến trúc cũ rêu phong cùng thời gian, công trình kiến trúc mới còn tạm bợ, nhỏ bé. Thế nhưng tất cả vẫn toát lên nét uy nghiêm, cổ kính của một chốn thiêng. Dưới ngôi tháp cổ, đoàn đại biểu ngả mũ, long trọng làm lễ dâng hương, tưởng nhớ công đức người xưa...