Với mong muốn đóng góp vào chương trình chăm sóc sức khoẻ sinh sản - kế hoạch hoá gia đình (CSSKSS - KHHGĐ) cho phụ nữ thiệt thòi, nâng cao chất lượng cuộc sống, góp phần đẩy mạnh việc phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương, Hội Kế hoạch hoá gia đình (KHHGĐ) tỉnh đã xây dựng dự án: “Đưa dịch vụ CSSKSS có chất lượng đến vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn”.
Dự án được UBND tỉnh phê duyệt triển khai tại 6 xã của ba huyện miền núi Tiên Yên, Ba Chẽ và Đầm Hà từ tháng 3 đến hết tháng 12 năm 2007. Chỉ sau chưa đầy 10 tháng triển khai, dự án đã giúp phụ nữ các xã được tiếp cận dịch vụ CSSKSS có chất lượng, giảm đáng kể tỉ lệ chị em bị nhiễm khuẩn đường sinh sản, góp phần thay đổi những quan niệm chưa đúng của chị em về CSSKSS.
Cán bộ Hội KHHGĐ phát thuốc cho chị em phụ nữ trong đợt khám lần 1 của Dự án tại xã Thanh Sơn (Ba Chẽ).
Các xã được triển khai dự án là Đông Ngũ, Yên Than (Tiên Yên), Đồn Đạc, Thanh Sơn (Ba Chẽ), Đầm Hà, Dực Yên (Đầm Hà). Đây đều là những xã vùng sâu, vùng xa, có đông đồng bào dân tộc sinh sống và đời sống còn nhiều khó khăn. Tỉ lệ chị em bị viêm nhiễm đường sinh sản ở những xã này rất cao, có nơi lên tới trên 80%. Mặt khác, mạng lưới y tế ở những vùng này còn hạn chế, cơ sở vật chất, trang thiết bị chưa đáp ứng được nhu cầu, cán bộ y tế chưa tiếp nhận thường xuyên những thông tin mới trong lĩnh vực CSSKSS - KHHGĐ.
Khi dự án được triển khai, 6 trạm y tế của 6 xã trên được trang bị thêm nhiều dụng cụ y tế cần thiết như mỏ vịt, panh, kéo v.v... để đủ dụng cụ điều trị tại trạm theo chuẩn Quốc gia về chăm sóc sức khoẻ và vô khuẩn. Cán bộ y tế huyện và xã tham gia thực hiện dự án cũng được tập huấn chuẩn Quốc gia về CSSKSS. Hội KHHGĐ tổ chức 12 chuyến khám lưu động tại 6 xã, chia làm hai đợt: đợt 1 tổ chức khám, chẩn đoán và điều trị; đợt 2 kiểm tra lại kết quả khám và điều trị của đợt 1, những trường hợp chưa khỏi bệnh thì tiếp tục được điều trị. Sau hai đợt khám và điều trị, đã có gần 1.000 phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ dân tộc thiểu số, được CSSKSS - KHHGĐ. Không những thế, chị em còn được lập hồ sơ theo dõi, quản lý nhiễm khuẩn đường sinh sản tại trạm y tế. Những chị em bị viêm nhiễm nặng được chuyển đến Trung tâm tư vấn dịch vụ CSSKSS của Hội để điều trị. Đặc biệt, mỗi lần đến khám bệnh, các chị em đều được tư vấn, tuyên truyền, phát tờ rơi về CSSKSS - KHHGĐ, cách làm mẹ an toàn, vệ sinh thân thể đúng cách. Chị em nào không bị viêm nhiễm đều được phát thuốc bổ, phương tiện tránh thai.
Đi cùng đoàn cán bộ Hội KHHGĐ tỉnh trong đợt thăm khám lần 2, chúng tôi thấy rõ hơn những nỗ lực của Hội cũng như niềm vui của chị em phụ nữ ở các xã được CSSKSS. Vượt qua những khó khăn, thiếu thốn về người, phương tiện đi lại, Hội KHHGĐ đã tổ chức tốt các chuyến thăm khám: đi sớm, về muộn, hết lòng vì công việc. Mỗi chuyến đi, Hội chỉ có từ 4 đến 5 cán bộ nhưng đầu việc phải làm lại rất nhiều: chuẩn bị dụng cụ, thuốc men, thăm khám, phát thuốc, tuyên truyền... Tuy có sự giúp đỡ nhiệt tình của các ban, ngành ở địa phương, nhưng các chị vẫn rất bận rộn. ở xã Dực Yên, một xã khó khăn của huyện Đầm Hà, chỉ trong một buổi sáng đã có gần 100 lượt chị em đến khám. Các chị đa phần là người dân tộc Dao, vượt qua quãng đường xa, mất mấy giờ đi bộ để đến khámchữa bệnh. Hay như ở Đồn Đạc (Ba Chẽ), chị em cũng từ những thôn bản rất xa như Lang Cang, Làng Cổng... đến. Việc chị em phụ nữ ở các vùng cao tự giác đến khám bệnh cho thấy sự thay đổi nhận thức đã tăng đáng kể, chị em đã tự biết quan tâm, chăm sóc sức khoẻ, nhất là SKSS cho chính mình.
Có một thực tế đáng buồn là, tuy hàng năm có nhiều đợt chăm sóc SKSS đến với chị em vùng sâu, vùng xa nhưng số phụ nữ bị viêm nhiễm đường sinh sản vẫn chiếm tỉ lệ khá cao. Nhiều người còn ở tuổi vị thành niên đã bị viêm nhiễm, có người viêm nhiễm nặng ở cấp độ 2, cấp độ 3... Điều này có thể do nhiều nguyên nhân như: chị em vệ sinh chưa đúng cách, sử dụng nguồn nước chưa hợp vệ sinh hay lao động trong môi trường không đảm bảo. Qua đợt khám, chữa bệnh của dự án, cho thấy một số xã có tỉ lệ chị em viêm nhiễm rất cao như: Dực Yên, Đầm Hà trên 80%; 4 xã còn lại của dự án cũng đều có trên 60% số chị em viêm nhiễm. Sau một đợt khám và điều trị, các chị em đến khám lại vào đợt 2 của dự án. Kết quả cho thấy, số người bị viêm nhiễm giảm đi đáng kể: xã Đông Ngũ từ 77,3% giảm còn 38,8% số chị em bị viêm nhiễm; xã Đầm Hà từ 80% giảm còn 64%; xã Dực Yên từ 84,6% giảm còn 69%; Đồn Đạc từ 77,5% giảm còn 43,5%...
Dự án “Đưa dịch vụ chăm sóc SKSS có chất lượng đến vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn” do Hội KHHGĐ triển khai đã kết thúc nhưng nó đã mang lại những đổi thay đáng kể trong việc CSSKSS - KHHGĐ cho chị em phụ nữ một số xã khó khăn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy tỉ lệ viêm nhiễm đường sinh sản ở chị em phụ nữ tỉnh ta, nhất là ở vùng miền núi, vùng khó khăn rất cao. Do đó, việc CSSKSS cho chị em cần được làm thường xuyên và có sự tham gia của nhiều ban, ngành, tổ chức. Đây là điều cần thiết bởi nếu được chăm sóc tốt, các chị em sẽ tránh được những nguy cơ như: vô sinh, sảy thai, đẻ non, ung thư... góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống.
