Ông Phạm Ngọc Gia (SN 1936), trú tại phường Cao Xanh, TP Hạ Long, có đơn khởi kiện (ngày 25-11-2008), gửi TAND TP Hạ Long, với nội dung:
Năm 2004 ông được vợ chồng con gái là chị Phạm Thị Bình và anh Vũ Hồng Phú, ở Anh quốc về cho 1 tỷ đồng để mua đất, làm nhà ở. Ông Gia đã giao số tiền trên cho con trai là Phạm Ngọc Cường để mua đất xây nhà cho ông, có sự chứng kiến của 4 người.
Biết ông Gia cần mua đất làm nhà, ông Phạm Văn Cư là họ hàng đã dẫn ông Gia đến gặp ông Phạm Văn Ngọ để mua ô đất 55,9m2, tại khu 2A, phường Cao Xanh. Ông Ngọ đã đồng ý bán ô đất trên với giá 300 triệu đồng, có viết “Giấy thoả thuận bán ô đất cho ông Gia”, có xác nhận làm chứng của ông Cư. Sau đó, ông Gia đã cho con trai mình là anh Phạm Ngọc Cường mang tiền đến trả đủ cho ông Ngọ. Ông Ngọ và con trai mình là anh Phạm Văn Dũng cùng anh Phạm Ngọc Cường đến UBND phường Cao Xanh làm thủ tục chuyển nhượng ô đất đã mua. Khi làm thủ tục chuyển, anh Cường đã tự ghi tên mình và tên vợ là Phạm Thị Liên vào giấy chuyển nhượng. Trên cơ sở giấy tờ chuyển nhượng ô đất, UBND TP Hạ Long đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (QSDĐ) số X685741 ngày 15-6-2004 và giấy phép xây dựng mang tên Phạm Ngọc Cường và Phạm Thị Liên.
Trong quá trình làm nhà, ông Gia trông coi việc thi công, anh Cường phụ trách mua vật liệu, trả tiền công thợ. Trong thời gian này, ông Gia đã nhiều lần hỏi giấy chứng nhận QSDĐ, anh Cường trả lời “giấy tờ đang làm chưa xong”. Cuối năm 2005, nhà xây xong, ông Gia cho vợ chồng anh Cường về ở chung. Đến năm 2007, hai cha con xảy ra mâu thuẫn. Ông Gia tiếp tục hỏi về giấy tờ nhà đất, thì anh Cường cho rằng “giấy tờ mang tên vợ chồng tôi, ông thích thì ở, không thì ra khỏi nhà”. Quá bức xúc, ông Gia đã làm đơn gửi lên UBND phường Cao Xanh, sau đó đến TAND TP Hạ Long. Tại các buổi hoà giải, anh Cường trình bày: Anh được anh họ là Phạm Văn Cư giới thiệu đi mua đất của ông Ngọ, là người trực tiếp trả tiền, làm thủ tục chuyển quyền sử dụng với ông Ngọ. Giấy chứng nhận QSDĐ ô đất, giấy phép xây dựng nhà, đều mang tên vợ chồng anh. Số tiền mua đất, làm nhà do vợ chồng anh dành dụm trong suốt 20 năm. Việc bố anh nói đưa cho anh 1 tỷ đồng có sự chứng kiến của các con là vu khống.
Ngày 20-1-2009, TAND TP Hạ Long đã mở phiên toà để xét xử sơ thẩm vụ kiện “tranh chấp nhà, đất”. Tại phiên toà, nguyên đơn và bị đơn vẫn giữ nguyên quan điểm. Căn cứ vào tài liệu có trong hồ sơ, Hội đồng xét xử nhận thấy, trình bày của anh Cường mâu thuẫn với lời ông Phạm Văn Ngọ (người bán đất) và lời của chị Bình, anh Phú (con gái, con rể ông Gia); cũng như lời của các ông tổ trưởng, khu trưởng khu 2A là “Vợ, chồng anh Cường kinh tế khó khăn, còn phải đi vay tiền của người khác”. Trong biên bản họp gia đình dòng họ Phạm cũng ghi rõ “Tiền mua đất, làm nhà là của chị Bình, anh Phú cho bố. Vợ chồng anh Cường lấy đâu ra tiền để mua đất, làm nhà”. Vì vậy, TAND TP Hạ Long đã chấp nhận đơn khởi kiện của ông Gia, đồng thời “buộc anh Phạm Ngọc Cường phải trả nhà, đất diện tích 55,9m2, tại khu 2A, phường Cao Xanh cho ông Gia”.
Không đồng ý, anh Cường đã làm đơn kháng cáo. Tại bản án phúc thẩm ngày 30-3-2009 của Toà Dân sự, TAND tỉnh ghi: Không có tài liệu nào chứng tỏ ông Gia giao 1 tỷ đồng cho anh Cường. Các nhân chứng là con của ông Gia là không khách quan, bởi quyền lợi gắn với tài sản đang tranh chấp. Các nhân chứng chỉ nghe ông Gia kể lại, không chứng kiến ông Gia đưa tiền cho anh Cường. Giấy chứng nhận QSDĐ, giấy phép làm nhà mang tên anh Cường là hợp pháp. Số tiền làm nhà là do vợ chồng anh Cường dành dụm được, pháp luật không bắt buộc anh Cường phải chứng minh số tiền này. Vì vậy chấp nhận đơn kháng cáo của anh Phạm Ngọc Cường, sửa bản án sơ thẩm. Căn nhà xây trên ô đất 55,9m2 tại khu 2A, phường Cao Xanh thuộc quyền sở hữu của anh Cường.
Không đồng ý với bản án phúc thẩm nói trên, ông Gia tiếp tục có đơn gửi Chánh án TAND Tối cao và Viện trưởng Viện KSND Tối cao. Tại Quyết định kháng nghị số 628, ngày 2-10-2010 của Chánh án TAND Tối cao ghi: Ông Phạm Ngọc Gia được con gái, con rể cho 1 tỷ đồng để mua đất làm nhà, ông đã giao cho anh Cường (con trai) đứng tên mua đất, làm nhà. Đất đang tranh chấp đứng tên anh Cường, chị Liên (vợ anh Cường) là thuộc quyền sở hữu và quyền sử dụng của ông Gia. Việc ông Gia giao tiền cho con trai có con đẻ, con rể chứng kiến, vì anh Cường là con nên không lập giấy giao nhận tiền. Ông Phạm Văn Cư, ông Phạm Văn Ngọ có lời khai: Chỉ giới thiệu cho ông Gia mua đất của ông Ngọ và ông Ngọ chỉ bán đất cho ông Gia. Phiếu hạch toán và giấy chứng nhận nộp tiền cùng đề ngày 3-3-2005 do ông Gia xuất trình, thể hiện chị Vũ Thị Lạc (chị ruột của anh Vũ Hồng Phú) có chuyển 600 triệu đồng theo yêu cầu của anh Phú vào tài khoản của anh Cường để ông Gia có tiền xây nhà. Anh Cường không chứng minh được nguồn gốc số tiền anh khai. Vì vậy có đủ căn cứ để xác định “Ông Gia là người bỏ tiền nhờ anh Cường đứng tên mua đất, xây nhà. Do đó toà án cấp sơ thẩm xác định ông Gia là người có quyền sở hữu nhà, đất là có căn cứ. Tuy nhiên, anh Cường có nhiều công sức trong việc mua đất, xây dựng nhà, nhưng toà cấp sơ thẩm chưa xem xét. Còn toà án cấp phúc thẩm chỉ căn cứ lời khai của anh Cường và việc anh Cường đứng tên trong giấy chứng nhận QSDĐ để chấp nhận đơn kháng cáo của anh Cường là không đúng”. Hội đồng Giám đốc thẩm Toà Dân sự TAND Tối cao quyết định: Huỷ bản án dân sự phúc thẩm của TAND tỉnh Quảng Ninh và bản án dân sự sơ thẩm của TAND TP Hạ Long. Giao hồ sơ vụ án cho TAND TP Hạ Long xét xử sơ thẩm lại vụ án theo quy định của pháp luật.
Đến tháng 5-2011, TAND TP Hạ Long đã đưa vụ án ra xét xử sơ thẩm lại, quyết định: “Giá trị ngôi nhà xây dựng trên ô đất diện tích 55,9m2 tại khu 2A, phường Cao Xanh, TP Hạ Long thuộc về ông Phạm Ngọc Gia”.
Mặc dù vậy, ông Gia vẫn nửa mừng, nửa băn khoăn. Mừng vì quyền, lợi ích hợp pháp của ông được pháp luật bảo vệ. Nhưng không khỏi băn khoăn vì không được nhận nhà, đất, lại chỉ được nhận giá trị ngôi nhà và thửa đất? Còn anh Phạm Ngọc Cường vẫn tiếp tục làm đơn kháng cáo. Không biết rồi vụ kiện giữa hai cha con sẽ đi đến đâu, nhưng không ít người tham dự các phiên toà cảm thấy buồn khi chứng kiến cảnh một ông già tuổi “xưa nay hiếm” phải “lặn lội” ra toà đi đòi lại nhà, đất từ chính con ruột của mình.