Về chất lượng của tiền polymer, một nguồn tin từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) cho biết: "Đây không phải là hiện tượng cá biệt mà là hiện tượng chung đối với tiền polymer".* Vì sao chất lượng tiền xu xuống cấp nhanh?
Theo một nguồn tin riêng của Báo Thanh Niên, năm 2005, chính một Vụ của NHNN đã gửi văn bản cảnh báo Thống đốc NHNN về những nhược điểm của bộ tiền polymer sau gần 2 năm lưu hành, thậm chí đã từng đề xuất việc không tiếp tục in tiền polymer các mệnh giá khác như 10.000 đồng và 20.000 đồng vì các nhược điểm đã được kiểm nghiệm và vì đồng tiền 10.000 đồng, 20.000 đồng bằng cotton ít bị làm giả. Theo nguồn tin này, giá thành trung bình để sản xuất một tờ tiền polymer đắt ít nhất gấp 2 lần giá thành sản xuất một tờ tiền cotton. Bên cạnh đó, yếu tố chống giả của tiền polymer cũng được cảnh báo là không như công bố ban đầu và không tốt bằng tiền cotton. Nguồn tin trên cho rằng lập luận "tiền polymer bền hơn tiền cotton từ 2 lần trở lên nên giá thành có cao hơn, nhưng nếu tính về thời gian và hiệu quả sử dụng thì tiền polymer vẫn rẻ hơn" là không đúng. Theo phân tích của nguồn tin này, tất cả các nước trên thế giới có đồng tiền bị làm giả nhiều đều tính tới việc phải thay một bộ tiền mới sau một số năm nhất định để tránh bị làm giả. Do vậy, không có nước nào đặt yếu tố "bền" làm mục tiêu ưu tiên. Thêm vào đó, thực tiễn cho thấy, nhiều tờ tiền polymer chỉ sau thời gian 1-2 năm sử dụng đã bị phai màu đến mức biến dạng các họa tiết quan trọng. Điều này không xảy ra đối với tiền cotton. Trước đó, Vụ Phát hành kho quỹ cũng có văn bản trình Thống đốc về những lý do Liên minh châu Âu không sử dụng tiền polymer sau khi khảo sát nghiệp vụ tại Ngân hàng Quốc gia Pháp. Tuy nhiên, các cảnh báo và đề nghị này sau đó đã không được chấp nhận và các tờ tiền polymer mệnh giá 10.000 đồng, 20.000 đồng tiếp tục được in.
Ngoài các vấn đề về chất lượng của bộ tiền polymer, nguồn tin này còn tiết lộ một vấn đề quan trọng liên quan đến chất lượng của bộ tiền xu. Do không được thử nghiệm đủ các quy trình nên việc in, đúc các đồng tiền xu loại 1.000 đồng, 2.000 đồng đã không tính tới yếu tố khí hậu nhiệt đới tại Việt Nam. Đây chính là lý do các đồng tiền xu loại 1.000 đồng, 2.000 đồng bị xuống cấp chất lượng nghiêm trọng sau một thời gian ngắn. Điều đáng tiếc là có tới 1 tỉ đơn vị tiền xu đã được đúc.
Tờ tiền polymer 500.000 đồng bị rạn nứt (ảnh: D.Đ.Minh)
Liên quan đến quy trình thực hiện đề án tiền polymer, nguồn tin của Thanh Niên tiết lộ một điều bất thường khác là "vấn đề phiên dịch". Trong một chuyến khảo sát quan trọng tại Phần Lan để tìm hiểu về đối tác thực hiện in, đúc tiền xu, đoàn khảo sát của các quan chức NHNN đều là những người không biết hoặc biết rất ít tiếng Anh. Phiên dịch cho đoàn không phải là người của NHNN (thông thường là cán bộ Vụ Quan hệ quốc tế) mà là Phó giám đốc của Công ty TNHH phát triển công nghệ (Công ty CFTD, hoạt động trong lĩnh vực cung cấp vật tư thiết bị ngành ngân hàng). Đây cũng là công ty mẹ của BankTech - công ty mà con trai Thống đốc Lê Đức Thúy làm Phó giám đốc.
Tờ tiền polymer 500.000 đồng in sát mép tiền
Phát hiện thêm những lỗi trên tờ tiền polymer 500.000 đồng
Ngày 10/10, một độc giả đã cung cấp cho Báo Thanh Niên một tờ tiền polymer 500.000 đồng, số sê-ri KL 04200188 có màu sắc khác lạ. Hình ảnh, chữ, số của mặt bên này tờ tiền hiện rõ sang mặt bên kia, cả hai mặt đều bị như vậy. Quan sát tờ tiền, những điểm trên không phải do tờ tiền bị lem mực hay bị nhúng vào hóa chất. Theo nhận xét của một nhân viên ngân hàng, đây là lỗi trong khâu in ấn. Cùng ngày, chị Ngọc Xuân (cư xá Tân Sơn Nhì, P.13, Q.Tân Bình, TP.HCM) đem đến Báo Thanh Niên 1 tờ tiền polymer 500.000 đồng có số sê-ri BL 03164712, giữa tờ tiền là một đường rạn nứt rất rõ. Theo chị Ngọc Xuân, khi nhận tiền của khách hàng thì chỉ xem thật hay giả chứ không để ý điểm này. Khi mang tờ tiền ra mua hàng thì người bán không nhận vì đặc điểm rạn nứt của tờ tiền. Còn ông Huỳnh Văn Nở (008 lô F, chung cư Ngô Gia Tự, Q.10, TP.HCM) đã cho chúng tôi xem những tờ tiền polymer với một số lỗi khác. Tờ polymer 500.000 đồng, số sê-ri BM 03393572 có hình chân dung Bác Hồ và chữ "Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam" chỉ cách mép tờ tiền có 2 mm, trong khi đó 2 tờ tiền polymer 500.000 đồng có số sê-ri KM 04084002 và AK 03460375 lại có khoảng cách tương ứng là 3 mm và 5,5 mm. Một tờ tiền polymer 500.000 đồng khác có kích thước cũng lớn hơn các tờ tiền kia, là 152 mm x 66 mm (kích thước tiêu chuẩn tờ tiền polymer 500.000 đồng mà NHNN Việt Nam cung cấp là 152 mm x 65 mm).
