Đã thành thông lệ, Ngày hội văn hoá các dân tộc tỉnh Quảng Ninh vẫn diễn ra cùng dịp cả nước tổ chức kỷ niệm Ngày di sản văn hoá Việt Nam (23-11). Nhưng Ngày hội văn hoá các dân tộc tỉnh Quảng Ninh lần thứ III năm nay đặc biệt hơn; bởi nó diễn ra song hành với cuộc vận động tuyên truyền, quảng bá, bầu chọn Vịnh Hạ Long là kỳ quan thiên nhiên của thế giới...
Theo kế hoạch của Sở Văn hoá - Thông tin, Ngày hội văn hoá các dân tộc tỉnh Quảng Ninh lần thứ III sẽ diễn ra trong 3 ngày, từ 28 đến 30-11-2007, tại TP Hạ Long. Tham gia ngày hội sẽ là các nghệ nhân, diễn viên không chuyên của 14 địa phương và một số đơn vị trong tỉnh. Dự kiến, Ban tổ chức sẽ mời 3 đoàn nghệ thuật của các tỉnh bạn cùng giao lưu, biểu diễn. Theo quy định của Ban tổ chức, mỗi đoàn tham gia ngày hội phải dàn dựng một màn biểu diễn với sự tham gia của tập thể diễn viên trong trang phục truyền thống đặc trưng của địa phương, thực hiện nội dung biểu diễn trên sân khấu (trên nền nhạc dân tộåc và lời giới thiệu về tiềm năng phát triển kinh tế - văn hoá xã hội của địa phương); mỗi đoàn sẽ tham gia một chương trình nghệ thuật quần chúng, bao gồm ca, múa, nhạc có chủ đề văn hoá truyền thống đặc sắc của các địa phương gắn với công cuộc đổi mới và xây dựng quê hương Quảng Ninh. Phần giới thiệu trang phục truyền thống, mỗi đoàn sẽ có 2 thí sinh dự thi, trình diễn trang phục truyền thống hoặc trang phục truyền thống đã cách tân. Một trong những nội dung quan trọng nhất của Ngày hội là phần giới thiệu văn hoá ẩm thực; từng đoàn sẽ giới thiệu những món ăn, đồ uống là đặc sản tiêu biểu của địa phương mình, gồm cách chế biến, cách thưởng thức gắn với phong tục tập quán của mỗi dân tộc, kết hợp với trưng bày, giới thiệu và bán các mặt hàng là sản vật của địa phương.
Đồng bào Tày ở Bình Liêu giới thiệu văn hoá ẩm thực của mình tại Ngày hội văn hoá các dân tộc tỉnh Quảng Ninh lần thứ II - 2005.
Theo lãnh đạo Sở Văn hoá - Thông tin thì mục đích của việc tổ chức ngày hội văn hoá các dân tộc trong tỉnh là nhằm để đồng bào các dân tộc có dịp trao đổi, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau trong công tác bảo tồn, giữ gìn và phát huy giá trị văn hoá truyền thống ở địa phương; tăng tình đoàn kết gắn bó giữa các dân tộc; cùng nhau xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp văn minh. Thông qua hoạt động của ngày hội nhằm tôn vinh bản sắc văn hoá dân tộc, động viên, khích lệ các nghệ nhân, đồng bào các dân tộc, nâng cao ý thức gìn giữ nét đẹp văn hoá truyền thống, không ngừng sáng tạo làm giàu thêm nền văn hoá dân tộc Việt Nam. Đồng thời, đây cũng là dịp để Ban tổ chức tuyển chọn những giá trị văn hoá tiêu biểu của Quảng Ninh tham gia ngày hội văn hoá các dân tộc vùng Đông Bắc lần thứ VI, tổ chức tại Bắc Giang vào năm 2008.
Từ việc chuẩn bị cho Ngày hội văn hoá dân tộc tỉnh Quảng Ninh lần thứ III, nhìn lại những năm qua, có thể công tác bảo tồn, giữ gìn và phát huy giá trị văn hoá truyền thống cáctộc trên địa bàn tỉnh đã có những chuyển biến tích cực rất đáng ghi nhận. Sở Văn hoá - Thông tin, với vai trò, chức năng của mình, đều đặn từ năm 1999 tới nay đã phối hợp với các cơ quan chức năng của trung ương và địa phương triển khai thực hiện được 9 đề án sưu tầm, bảo tồn các giá trị văn hoá phi vật thể như: Tục hát Soóng Cọ của đồng bào Sán Chỉ ở Húc Động (Bình Liêu), lễ cấp sắc của người Dao Thanh Y ở xã Bằng Cả (Hoành Bồ), hát dân ca ở làng chài xã Thắng Lợi, lễ hội đình Quan Lạn, (Vân Đồn)... Một số lễ hội của đồng bào các dân tộc đã bị mai một hàng chục năm, thời gian qua đã được khôi phục lại như: Lễ hội đình Lục Nà, (xã Lục Hồn, Bình Liêu), Ngày hội văn hoá - thể thao dân tộc Sán Chỉ, (xã Đại Dực mới đây nữa là xã Đại Thành, Tiên Yên) lễ hội Xuống đồng ở Hà Nam (Yên Hưng) v.v...
Một tin vui với những người quan tâm đến công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá truyền thống các dân tộc; đó là ngày 1-11-2007, UBND tỉnh đã ban hành quyết định số 4071/QĐ-UBND “Về việc phê duyệt Quy hoạch bảo tồn và phát triển văn hoá các dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Ninh đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020''. Một trong các nội dung của quy hoạch được đề cập là sẽ chọn huyện Bình Liêu làm huyện điểm xây dựng mô hình bảo tồn, phát huy giá trị văn hoá dân tộc truyền thống; mục tiêu đến năm 2015 sẽ đầu tư xây dựng và đưa vào hoạt động Trung tâm văn hoá - thể thao các dân tộc Quảng Ninh tại huyện Tiên Yên; xây dựng 4 trung tâm văn hoá các dân tộc là: Dân tộc Dao tại xã Bằng Cả (Hoành Bồ), dân tộc Sán Dìu tại xã Bình Dân (Vân Đồn), dân tộc Tày tại xã Lục Hồn và dân tộc Sán Chỉ tại xã Húc Động (Bình Liêu). Các nội dung chủ yếu của bảo tồn bao gồm: Bảo tồn nghề và làng nghề truyền thống, bảo tồn các lễ hội dân gian, trò chơi dân gian, các môn thể thao dân tộc, trang phục truyền thống, tiếng nói, chữ viết, dân ca, dân vũ... Đối tượng bảo tồn là các địa bàn có nguy cơ thất thoát các di sản văn hoá dân tộc truyền thống, các dân tộc có số lượng người ít, trình độ dân trí thấp, ưu tiên cho những vùng đồng bào vùng cao, biên giới, vùng đặc biệt khó khăn. Đi đôi với đó sẽ là công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ văn hoá là người dân tộc thiểu số, phấn đấu đến năm 2010 sẽ có 100% cán bộ làm công tác văn hoá thể thao vùng dân tộc thiểu số qua đào tạo và có trình độ từ trung cấp trở lên...
Đất nước ta đã hội nhập kinh tế với thế giới. Trong bối cảnh đó, các giá trị văn hoá truyền thống mang bản sắc văn hoá của đất nước, của một vùng đất trở thành cầu nối quan trọng để đưa chúng ta hội nhập với thế giới, nhất là với Quảng Ninh được coi là một trong các tỉnh trọng điểm về kinh tế, du lịch của Bắc Bộ. Bởi vậy công tác bảo tồn, giữ gìn và phát huy giá trị di sản văn hoá các dân tộc là một việc làm mang ý nghĩa chiến lược, bền vững, lâu dài, rất cần được các cấp, ngành, địa phương và cộng đồng quan tâm, coi đây là trách nhiệm chung không của riêng ai.
