Vào những ngày này, dòng người từ khắp mọi miền đất nước đổ về Yên Tử thật đông đúc. Theo ước tính của Công ty Phát triển Tùng Lâm, chỉ từ đầu năm âm lịch tới nay, Yên Tử đã đón hơn 44 vạn lượt khách. Như vậy trung bình mỗi ngày có trên dưới một vạn lượt khách hành hương về Yên Tử; ngày nghỉ cuối tuần có thể lên tới 2 - 3 vạn người. Điều đó cho thấy Yên Tử đang ngày một thu hút khách đến lễ hội đông hơn.
Và như một điều không thể khác, một khi khách đến Yên Tử càng nhiều, thì những hoạt động dịch vụ “ăn theo” ở đây càng phát triển. Đến Yên Tử thời điểm này, có thể thấy lực lượng “ăn theo lễ hội” này thật đông đảo! Không tính những người thực hiện công tác đảm bảo an toàn giao thông và trật tự xã hội do Ban tổ chức tuyển dụng, chỉ riêng số người lao động dịch vụ tự do, từ đội quân trông giữ xe, giữ đồ, xe ôm, cho thuê dép, mũ, bán hàng lưu niệm, gậy trúc, cây thuốc, phục vụ ăn uống đến lực lượng gánh thuê, thu gom bao bì vỏ lon, đốt vàng hương v.v.. Tất cả có tới hàng nghìn người.
Dịch vụ bán gậy cho khách hành hương lên Yên Tử.
Dịch vụ đầu tiên mời chào du khách có lẽ là những “quán bay” bán mặt hàng như gậy trúc, cây thuốc địa liền, trầu một lá và cả các đặc sản riêng có của núi rừng Yên Tử như măng trúc, rùa, ba ba đá, rượu mơ... Những dịch vụ này có mặt ở hầu khắp các điểm dừng chân của khu di tích Yên Tử. Gọi là “quán bay bởi những quán này rất hiếm khi bán hàng ở một chỗ cố định mà luôn trong tư thế sẵn sàng “chạy tháo” khi nhân viên bảo vệ khu di tích đến... Quả thật, hoạt động dịch vụ này không được công khai, phải trốn tránh cũng là dễ hiểu; bởi với lối chạy theo du khách để nài nỉ, mè nheo chào mời... nó gây ấn tượng chẳng đẹp gì! Thậm chí, nhiều du khách chỉ vì muốn thoát khỏi những người này mà đành miễn cưỡng mua một thứ hàng gì đó...
Nét đáng ghi nhận trong lễ hội Yên Tử năm nay là công tác đảm bảo an toàn giao thông được thực hiện khá chu đáo; từ khâu phân làn đường ô tô, xe máy riêng biệt đến việc mở rộng, bố trí thêm các bãi gửi xe, quản lý đội xe ôm và các dịch vụ phụ trợ như gửi đồ, thuê dép v.v... Nhờ vậy, du khách không còn phải thường xuyên chứng kiến cảnh tắc đường hoặc các vụ va chạm phương tiện giao do nhầm lẫn đồ gửi... dẫn đến to tiếng cãi cọ nhau như các năm trước. Để làm được điều này, ngoài các lực lượng chuyên môn, Ban tổ chức đã tuyển dụng khá đông lao động thời vụ. Riêng số người làm trong 2 bãi xe chính ở Thiền viện Trúc Lâm và chùa chính đã lên đến trên dưới 50 người, gấp 2 lần so với năm trước. Và mức thu nhập của những người này cũng tăng hơn, khoảng 2-2,5 triệu đồng/ người/tháng.
Đã từ nhiều năm nay, mùa lễ hội Yên Tửluôn là thời điểm thu lợi của các dịch vụ phục vụ nhu cầu ăn uống. Năm nay tuy có sự tăng giá của tất cả các loại hàng hoá nhưng không vì thế mà số lượng các dịch vụ bán hàng và sức mua ở lễ hội giảm. Khu vực có nhiều hàng quán nhất là sân ga cáp treo, chùa Giải Oan, chùa Hoa Yên (nhẩm sơ cũng đến vài trăm điểm bán). Tại các nơi này, người ta bày biện đủ thứ mặt hàng, từ bình dân như bánh mì, mì tôm, dép, mũ v.v... đến những mặt hàng được coi là “sành điệu'' như xúc xích Đức, kính thời trang, nữ trang cao cấp, thậm chí có cả những đồ kim khí, đá quý tinh xảo... Ngoài ra còn các loại đặc sản của mọi vùng miền, như bánh cáy Thái Bình, kẹo cu đơ Nghệ An, nem chua Thanh Hoá, đậu xanh Hải Dương, bánh phồng Hưng Yên... Năm nay với việc Công ty Phát triển Tùng Lâm phục vụ cáp treo đến tận đỉnh An Kỳ Sinh đã góp phần tăng nhanh số khách lên chùa Đồng. Đón trước điều đó, nhiều người xây dựng hẳn những nhà, quán vững chắc, bề thế, đồng thời luôn chuẩn bị thường trực lực lượng gánh vác cơ động phòng khi đắt hàng thì có thể nhanh chóng lên tận nơi phục vụ. Để được bán hàng tại Yên Tử, các chủ hàng đều phải đặt chỗ từ vài tháng trước. Giá đặt chỗ tuỳ từng vị trí, diện tích mà đắt rẻ khác nhau, song trung bình từ 5 - 30 triệu đồng trong 3 tháng hội. Có lẽ do chi phí đặt chỗ khá lớn, cộng thêm khó khăn trong khâu vận chuyển hàng hoá nên giá cả các mặt hàng ở đây cao hơn nhiều so với giá bán trên thị trường. Tại khu vực ga cáp treo, nhìn chung giá các mặt hàng cao gấp 1,5 lần bình thường, còn khu vực chùa Giải Oan thì cao gấp 2 - 3 lần; riêng khu vực chùa Hoa Yên trở lên, các mặt hàng đều nâng giá gấp 4 - 6 lần; chẳng hạn, một bát phở ở đây lên tới 40.000 - 50.000 đồng, một chai bia Hà Nội giá 30.000 đồng, một lon côca 15.000 đồng... Chị Lại Thị Viên, cán bộ Hội Phụ nữ xã Thượng Yên Công, đơn vị bảo lãnh đăng ký cho một số hội viên Hội Phụ nữ bán hàng tại khu vực ga cáp treo Yên Tử, cho biết: Sau 3 tháng, những chị em bán hàng nhỏ, lẻ, trừ chi phí cũng lãi được khoảng 5 - 7 triệu đồng, các chị em có hàng quán quy mô hơn thì thu lãi đến vài chục triệu...
Ngoài ra, hoà vào dòng người đi lễ hội còn có một lực lượng làm dịch vụ khá đặc biệt; đó là những người chuyên đi lượm nhặt các bao bì vỏ hộp. Họ chủ yếu là trẻ em và phụ nữ. Những người này khi cần cũng nhận thêm việc dìu đỡ du khách; vào những ngày trời nổi gió và giá rét thì kiêm luôn việc châm hương, đốt tiền vàng, đồ mã hộ du khách - Công việc không ổn định nhưng dẫu sao cũng có một khoản thu nhập tàm tạm, 30 - 50.000 nghìn đồng/ngày, ngày nào may mắn thì được nhiều hơn...
Có thể nói lễ hội Yên Tử đang tạo việc làm và thu nhập cho rất nhiều người. Tuy nhiên, Ban tổ chức cũng cần phải quản lý chặt chẽ hơn nữa việc khai thác quá mức các sản vật của Yên Tử như gậy, măng trúc, địa liền, trầu một lá, các loại rùa, ba ba... cũng như cách bán hàng làm phiền khách của nhiều người như kể trên.
