55 năm, trong ký ức của những người già Mường Phăng (Điện Biên) thì đổi thay... “như có phép Giàng''. Quả đúng vậy, nếu chỉ lấy chặng thời gian 5 năm, 10 năm thì ai cũng thấy Mường Phăng đổi mới, đồng bào các dân tộc ấm no hơn.
Mường Phăng, Sở chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ năm xưa được Đảng và Nhà nước quan tâm, đầu tư đặc biệt. Nhưng điều đáng nói, Đảng bộ, chính quyền nhân dân các dân tộc Mường Phăng đã nỗ lực vươn lên để xứng đáng với câu nói “Mường Phăng là của cả nước”.
Dịp kỷ niệm 55 năm chiến thắng Điện Biên Phủ, du khách đến với Mường Phăng nhiều hơn, trung bình mỗi ngày, theo anh Lò Văn Hoàng, tổ trưởng Tổ bảo vệ di tích, có hơn mười đoàn khách thăm di tích Mường Phăng. Anh Trần Đình Huân, du khách trong đoàn văn phòng UNESCO Hà Nội, phấn chấn nói: “Năm 2004 tôi đến Mường Phăng đầu tiên và lần này... thấy Mường Phăng khác trước rất nhiều. Cố nhìn không thấy một nhà gianh! Toàn ngói đỏ, lô xô theo những triền đồi cao thấp bên đường”. Bí thư Đảng uỷ xã Lò Văn Biên cũng bảo: “Số nhà mái gianh thì bây giờ ít có quá. Mặc dù tỉ lệ hộ nghèo trong xã còn 25,6% (theo tiêu chí mới), nhưng Đảng, Nhà nước quan tâm... chương trình 134 vừa hỗ trợ tấm lợp cho 86 hộ nghèo rồi”...
Không chỉ khách xa tới mà ngay chính người dân ngoài lòng chảo Mường Thanh cũng nói: “Mường Phăng nay hơn nhiều bản ngoài đấy!''. Đó là sự thay đổi cách làm, nếp nghĩ. Vào bản Che Căn (bản văn hoá cấp tỉnh), gặp anh Lò Văn Pản (Phó ban điều hành các dự án trong xã) tôi thật sự bất ngờ trước tư duy làm ăn mới của bà con: “-Cả Che Căn có 87 hộ thì có tới 22 máy làm đất nhỏ, chuyện con trâu, cái cày chỉ còn trên những chân ruộng cao, diện tích nhỏ. Việc áp dụng khoa học, kỹ thuật, bà con học chậm nhưng chắc, tin làm theo cán bộ các chương trình, dự án. Cây lúa không còn trồng chay mà bón phân, làm cỏ đúng quy trình. Xưa, chỉ năm 1996 về trước, đa số ruộng Che Căn, Mường Phăng làm một vụ, cũng chỉ là giống nếp địa phương cây cao, năng suất trên dưới 2,5 tạ/ha. Hồi ấy, tất nhiên là đói... ''bài hát'' củ mài thường xuyên trên núi. Bây giờ... thật buồn cười, củ mài thành đặc sản, 15 nghìn đồng được ba đoạn bằng gang tay! Khách du lịch tranh nhau mua. Còn hiện nay người dân nắm vững khoa học kỹ thuật, lại có nhiều giống mới năng suất, giá trị cao như IR64, khang dân, tẻ thơm... nên cái đói thì không sợ nữa, chỉ sợ chưa giàu thôi”. Anh Lả nói thế. Người trong xã vẫn hay nhắc tới ông Lường Văn Pản (bản Che Căn) có ô tô tải riêng, điều hành hơn chục công nhân, làm ăn đâu ra đấy. Mô hình làm kinh tế của ông Pản cũng khá đơn giản. Làm ruộng, nương; chăn nuôi lợn, trâu; kế hoạch gia đình rõ ràng, tiết kiệm tích luỹ... Từ bé lên to, mở lò sản xuất gạch ngói. Vừa làm ruộng vừa làm vật liệu, đi bằng “hai chân” bền vững, từng bước tiến lên, bản thân giàu có lại giúp được nhiều người. Tại Che Căn còn nhiều nhà khá giả nữa nhờ tư duy làm ăn mới. Cảnh vườn chỉ có cây muỗm, dây nhót xưa rồi. Đào Pháp, hồng không hạt v.v... đang là nguồn thu đáng kể từ chính cái vườn hoang ngày xưa. Bên cạnh đó, trung bình mỗi hộ có 300m2 ao thả cá, Với giống tốt, chăm sóc đúng quy trình kỹ thuật, ăn tiêu hợp lý thì bên cạnh ruộng lúa, đây là cái nền kinh tế vững chắc cho mọi nhà.
Được biết trong năm 2008, mặc dù gặp những khó khăn do biến động của thời tiết nhưng Mường Phăng vẫn vươn lên. Các chỉ số về nông nghiệp, lâm nghiệp, xây dựng cơ bản, chính sách xã hội... đều giữ vững, phát triển trong thế đi lên. Đơn cử như trồng trọt, tổng sản lượng lương thực là 3.273 tấn (tăng 20,5 tấn so với năm 2007), năng suất lúa bình quân toàn xã trên dưới 5 tấn/ha. Bên cạnh cây lúa truyền thống, những năm gần đây một số cây trồng khác như đậu tương, dong riềng, đào Pháp, hồng không hạt... đã được đưa vào trồng cho năng suất rất khả quan.
Được sự quan tâm đầu tư của Nhà nước, cơ sở hạ tầng của Mường Phăng về cơ bản đã đáp ứng những nền tảng tối thiểu cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Hệ thống điện, đường, trường, trạm đầy đủ; đường trục chính trong xã được rải nhựa, đường đến bản 90% đã rải cấp phối; cây trồng, vật nuôi cùng công nghệ được các chuyên gia của các dự án (Viện Bảo vệ thực vật, Sở Khoa học Công nghệ Môi trường, Trung tâm phát triển cộng đồng tỉnh v.v...) chuyển giao chắc chắc đến bà con Mường Phăng. Mường Phăng được Đảng, Nhà nước quan tâm hơn là điều tất cả chúng ta đều mong muốn. Nhưng không vì sự ưu tiên ấy mà Mường Phăng thụ động... Đã có một Mường Phăng năng động, hội nhập, hiện đại trong tư duy kinh tế, xã hội. Buổi đến bản Che Căn, Đông Mệt, Bản Phăng, Bản Khá... gặp những người nông dân làm ruộng, ao, trồng cây, làm gạch ngói hay bán hàng, “hướng dẫn viên'' du lịch... đã khiến chúng tôi có suy nghĩ mới về một xã vùng ngoài của huyện Điện Biên. Truyền thống nhưng năng động, chịu học hỏi, biết suy nghĩ để làm theo những tiến bộ xã hội... Phải chăng đó là cái chất mới của người Mường Phăng.
“Mường Phăng là của cả nước'', đến Mường Phăng tháng 5 này, bản nào tôi cũng nghe câu nói ấy. Thực sự Mường Phăng đã là điểm đến hấp dẫn của du khách trong và ngoài nước. Sự hấp dẫn ấy không chỉ bởi ở đây có khu di tích lịch sử, nơi Bộ Tư lệnh mặt trận Điện Biên Phủ đóng quân, mà sâu bền hơn chính là sự vươn lên đẹp giàu của Mường Phăng hôm nay...
