Mỹ bắt đầu hỗ trợ VN tẩy độc dioxin

Tuyên bố chung giữa Mỹ và VN do Tổng thống Mỹ George Bush và Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết ký ngày 17-11-2006 đề cập “việc tiếp tục nỗ lực chung để giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường ở gần các địa điểm chứa dioxin trước kia”.

Cam kết đó đã bắt đầu có những bước đi cụ thể.

Hôm qua, trong cuộc họp báo tại Hà Nội, đại sứ Mỹ tại VN Michael Marine tuyên bố Mỹ sẽ hỗ trợ gần 400.000 USD để tẩy độc khu vực sân bay Đà Nẵng nhằm ngăn chặn sự lây lan của chất dioxin và hạn chế khả năng phơi nhiễm dioxin của người dân sinh sống ở khu vực trên.

Tìm tiếng nói chung

Theo tiến sĩ Lê Kế Sơn - chánh văn phòng Ban chỉ đạo 33 (ban chỉ đạo quốc gia khắc phục hậu quả chất độc hóa học do Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở VN), các nhà khoa học và cơ quan chức năng hai bên nên thảo luận cụ thể để sử dụng hiệu quả nhất số tiền trên. “Chúng ta còn một đoạn đường dài phía trước, bao gồm việc tẩy độc, phục hồi môi trường và giúp đỡ người khuyết tật, trong đó có nạn nhân chất độc da cam” - tiến sĩ Sơn cho biết. Theo tính toán của phía VN, việc tẩy độc cả ba điểm nóng là sân bay Đà Nẵng, sân bay Biên Hòa (Đồng Nai) và sân bay Phù Cát (Bình Định) cần ít nhất 700 tỉ đồng (gần 50 triệu USD). Về phía mình, đại sứ Marine nhấn mạnh cam kết dài hạn của Mỹ trong việc hỗ trợ những công dân VN sống chung với khuyết tật.

Đại diện bộ quốc phòng hai nước từng thống nhất về nhu cầu trao đổi thông tin, tài liệu. Phía Mỹ đồng ý cung cấp các tài liệu về việc sử dụng chất độc da cam tại các căn cứ quân sự cũ của Mỹ (cụ thể về khối lượng, thời gian sử dụng...) nhằm xác định qui mô, hậu quả của chất diệt cỏ với môi trường và con người, cũng như tìm ra những điểm nóng mới (nếu có). Tuy nhiên, thậm chí sau cuộc tiếp xúc giữa bộ trưởng quốc phòng hai nước tại Mỹ cuối năm 2003 cho tới nay vẫn chưa có hoạt động cụ thể nào được triển khai dựa trên cơ sở này.

Tiến sĩ Lê Kế Sơn cho rằng việc này không quá khó khăn hay nhạy cảm đối với phía Mỹ và bày tỏ hi vọng Bộ Quốc phòng Mỹ sớm cung cấp các thông tin cụ thể hơn. Đáp lại, đại sứ Marine yêu cầu đại diện của Bộ Quốc phòng VN viết thư cho ông, liệt kê danh sách các kiến nghị để ông chuyển cho Bộ Quốc phòng Mỹ xử lý trong thời gian sớm nhất. Ông cũng hé mở khả năng nối lại cuộc họp giữa hai bộ quốc phòng vào nửa đầu năm nay.

Chờ kết quả từ Đà Nẵng

Bên cạnh mục tiêu tẩy độc các vùng đất bị ô nhiễm, Mỹ và VN cũng đang xem xét hợp tác nghiên cứu tác động của dioxin với sức khỏe con người. Sau khi một dự án chung trong lĩnh vực này bị hủy bỏ cách đây vài năm, đại sứ Marine cho rằng đã đến lúc các nhà khoa học hai bên cùng làm việc lại với nhau. Tuy nhiên, vướng mắc chính, theo đại sứ, là chưa có nghiên cứu đáng tin cậy theo tiêu chuẩn quốc tế được cả hai bên nhất trí. “Thiếu nó, chúng ta không có thông tin rõ ràng về tác động của dioxin với sức khỏe con người và rất khó bàn các phương pháp khắc phục tác động” - đại sứ Marine nói.

Tiến sĩ Sơn và đại sứ Marine đều đồng ý rằng hợp tác khoa học trong vấn đề dioxin chưa được như mong muốn của hai bên. “Dioxin là một vấn đề phức tạp, có nhiều vấn đề rõ và nhiều vấn đề chưa rõ ràng không chỉ ở VN mà cả ở những nước có điều kiện nghiên cứu khoa học tiên tiến” - tiến sĩ Sơn phân tích. Đại sứ Marine cho rằng cách tốt nhất để tìm ra tiếng nói chung cho vấn đề hậu quả chất độc da cam là “thành công ở Đà Nẵng và tiếp tục với những gì làm được ở đó”.