Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 23/3 cho biết, Mỹ sẽ tạm hoãn kế hoạch tấn công các nhà máy điện của Iran trong 5 ngày, đồng thời gia hạn thời hạn yêu cầu Tehran mở lại eo biển Hormuz.
Theo ông Trump, quyết định này nhằm tạo điều kiện cho các cuộc tiếp xúc và thảo luận đang diễn ra, qua đó mở ra khả năng chấm dứt cuộc xung đột hiện đã bước sang tuần thứ tư.
Phát biểu với báo giới, ông Trump cho biết, Iran “muốn đạt được một thỏa thuận”, đồng thời tiết lộ đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và con rể Jared Kushner đã có cuộc tiếp xúc với một lãnh đạo Iran vào ngày 22/3. Tuy nhiên, ông không nêu danh tính người này và khẳng định Mỹ chưa đối thoại với lãnh tụ Tối cao Ayatollah Mojtaba Khamenei.
Phía Iran phủ nhận thông tin trên. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Qalibaf tuyên bố “không có bất kỳ cuộc đàm phán nào với Mỹ”, cho rằng đây là “tin giả nhằm thao túng thị trường tài chính và dầu mỏ”.
Giá dầu hạ nhiệt, thị trường phản ứng tích cực
Việc Mỹ gia hạn thời hạn đã góp phần làm giảm căng thẳng sau các cảnh báo qua lại cuối tuần qua, khi hai bên từng đe dọa tấn công hạ tầng năng lượng – động thái có thể khiến hàng triệu người mất điện và làm gián đoạn nguồn nước tại các quốc gia vùng Vịnh.
Thông tin này ngay lập tức kéo giá dầu đi xuống và hỗ trợ thị trường chứng khoán, sau giai đoạn biến động mạnh vì lo ngại gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Trước đó, ông Trump từng cảnh báo sẽ “xóa sổ” các nhà máy điện của Iran nếu nước này không chấm dứt kiểm soát eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ – tuyến vận tải chiếm khoảng 1/5 lượng dầu giao dịch toàn cầu trước khi xung đột nổ ra.
Nỗ lực trung gian
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, một số quốc gia trong khu vực đã tăng cường vai trò trung gian. Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập cho biết đã liên hệ với các bên liên quan nhằm thúc đẩy hạ nhiệt xung đột.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã điện đàm với người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan. Trước đó, Ankara cho biết, đã trao đổi với nhiều bên, bao gồm Qatar, A-rập Xê-út, Pakistan, Ai Cập, Liên minh châu Âu và Mỹ.
Tổng thống Ai Cập Abdel-Fattah el-Sissi cũng cho biết, Cairo đã gửi “thông điệp rõ ràng” tới Iran nhằm giảm leo thang. Theo một nguồn tin khu vực, Mỹ và Iran đã trao đổi thông điệp gián tiếp thông qua Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan để tránh các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng.
Xung đột tiếp diễn trên thực địa
Bất chấp tín hiệu ngoại giao, giao tranh vẫn diễn ra. Israel tiếp tục không kích Tehran trong ngày 23/3, với nhiều vụ nổ được ghi nhận tại thủ đô Iran.
Tại Li-băng, Israel cũng tấn công các mục tiêu liên quan đến lực lượng Hezbollah, bao gồm các tòa nhà dân cư ở Beirut và các cây cầu bắc qua sông Litani ở miền Nam. Tổng thống Li-băng Joseph Aoun cảnh báo các cuộc tấn công nhằm vào cầu có thể là “dấu hiệu cho một chiến dịch trên bộ”.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định, chiến dịch quân sự sẽ tiếp tục, ngay cả khi Mỹ đang cân nhắc khả năng ngừng bắn.
Thương vong gia tăng
Các số liệu cho thấy các cuộc không kích của Israel đã khiến hơn 1.000 người thiệt mạng tại Li-băng và buộc hơn 1 triệu người phải rời bỏ nhà cửa. Bộ Y tế Iran cho hay số người thiệt mạng tại nước này đã vượt 1.500.
Tại Israel, 15 người đã thiệt mạng do các đòn tấn công từ Iran. Ít nhất 13 binh sĩ Mỹ cùng hơn một chục dân thường tại Bờ Tây và các quốc gia Arab vùng Vịnh cũng đã thiệt mạng.
Trong bối cảnh thời hạn mới 5 ngày đang được tính toán, giới quan sát cho rằng diễn biến tiếp theo sẽ phụ thuộc vào kết quả các nỗ lực ngoại giao đang diễn ra.
