Iraq đang chơi vơi bên bờ vực của một cuộc nội chiến đẫm máu. Chính quyền Thủ tướng Nouri al Maliki tỏ ra hoàn toàn bất lực.
Trữ lượng dầu tại Iraq tương đương 10% tổng trữ lượng dầu thế giới.
Cuối tuần qua, một quan chức cao cấp tại Nhà Trắng tiết lộ chính sách mới với Iraq của Tổng thống George Bush sẽ đặt ra hàng loạt mục tiêu chính quyền Baghdad buộc phải thực hiện để trấn áp bạo loạn và ổn định kinh tế - xã hội. “Đây hoàn toàn không phải những cam kết không ràng buộc. Chúng tôi đưa ra những yêu cầu rõ ràng đối với chính quyền Iraq” - quan chức trên tuyên bố thẳng thừng.
Khá nhiều “yêu cầu” mới nằm trong danh sách những mục tiêu Mỹ và Iraq từng công bố, nhưng chưa bao giờ hoàn thành. Một trong số đó là đặt thời gian biểu thực hiện bầu cử tại các địa phương. Đây là động thái nhằm lôi kéo người Sunni trở lại với hoạt động chính trị và tạo cơ hội cho họ tham gia điều hành những khu vực cộng đồng Sunni sinh sống. Quan trọng hơn, chính quyền Iraq cần thực hiện nhiều dự án và chương trình tại khu vực của người Sunni. Cho tới nay, hầu hết các ngân quĩ phân bổ cho tỉnh Anbar tại miền tây Iraq, nơi người Sunni chiếm đa số, vẫn chưa được giải ngân.
Một điểm quan trọng khác là việc hoàn thành đạo luật dầu khí quốc gia cho phép chính quyền trung ương phân bổ nguồn thu dầu khí hiện tại và tương lai đến các vùng, dựa trên dân số địa phương. Ngoài ra, Mỹ còn muốn điều chỉnh lại chính sách quá khắt khe của chính quyền Baghdad đối với các cựu thành viên đảng Baath.
Không chỉ ra tay chỉ đạo cho chính quyền Iraq, Mỹ và Anh cũng đã lên kế hoạch tỉ mỉ phân chia nguồn tài nguyên dầu mỏ 115 tỉ thùng, lớn thứ ba thế giới. Theo tiết lộ gây chấn động của tờ The Independent (Anh), chính quyền Iraq đang xem xét một dự luật, được soạn thảo với sự tham gia của một công ty tư vấn Mỹ, giúp “dâng” nguồn lợi khổng lồ trên cho các công ty Anh, Mỹ. Theo hệ thống được gọi là “Thỏa thuận phân chia sản xuất” (PSA), các hãng dầu khí lớn như BP, Shell (Anh) và Exxon, Chevron (Mỹ) sẽ có quyền khai thác dầu tại Iraq trong vòng 30 năm tới.
Đây sẽ là PSA đầu tiên tại vùng Vịnh, khu vực hầu hết các nhà nước độc quyền khai thác dầu. Với hệ thống này, các công ty nước ngoài sẽ “vơ vét” đến 60-70% lợi nhuận cho tới khi thu hồi đủ vốn đầu tư. Sau thời điểm đó, khoản lợi nhuận các công ty này được hưởng vẫn rất lớn: 20%.
Tiết lộ của The Independent cho thấy Mỹ và Anh đang hành động trái ngược lại với tuyên bố rằng cuộc chiến Iraq không phải vì dầu. Thủ tướng Tony Blair từng phát biểu: “Doanh thu dầu khí... cần được đưa vào quĩ ủy thác dành cho người Iraq”. Thế nhưng, diễn biến trên cũng chẳng có gì đáng ngạc nhiên nếu người ta nhớ lại tuyên bố của Phó tổng thống Mỹ Dick Cheney vào năm 1999: “Vào năm 2010, chúng ta cần thêm 50 triệu thùng dầu/ngày. Chiến lợi phẩm nằm ở Trung Đông, khu vực sở hữu 2/3 lượng dầu...”.
