Tranh cãi về tỉ lệ "ăn chia" tiền bản quyền truyền hình và và tiền tài trợ, các thành viên Ủy ban Olympic quốc tế và Mỹ đang dành cho nhau những từ ngữ thậm tệ. Trong khi đó, thành phố Chicago của Mỹ đang xin đăng cai Olympic 2016. Liệu Mỹ có phải từ bỏ một đặc quyền đã hưởng suốt 20 năm qua trong hệ thống tài chính của Olympic?
Bắt đầu từ thỏa thuận cách đây 20 năm!
Theo thỏa thuận không có thời hạn được ký với Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) cách đây 20 năm và được đưa ra thảo luận lại từ năm 1996, Ủy ban Olympic Mỹ (USOC) được nhận 12,75% tiền thu phí bản quyền truyền hình của các công ty Mỹ và 20% nguồn tài trợ toàn cầu, với tổng số tiền lên đến hàng trăm triệu USD mỗi năm.
Đây là một đặc quyền cho riêng nước Mỹ mà không một thành viên nào khác của Phong trào Olympic được hưởng.
Thỏa thuận nói trên được ký kết khi đồng đô la còn thống trị thế giới và gần như tất cả doanh thu của Olympic được bắt nguồn từ nước Mỹ. Nhưng gần đây, tỷ lệ tiền bản quyền truyền hình của các công ty của Mỹ và các nhà tài trợ từ Mỹ giảm dần do có sự xuất hiện của các doanh nghiệp Trung Quốc, Canada, Nhật Bản, Hàn Quốc…
Theo ước tính của các chuyên gia kế toán, đến nay nguồn tiền từ Mỹ chỉ còn chiếm khoảng 62% tổng nguồn thu của IOC. Một số thành viên của IOC cho là đã đến lúc phải xét lại tỉ lệ ăn chia.
Một thành viên IOC cho biết, USOC được chia khoảng 300 triệu USD trong giai đoạn 2005-2008 và khoảng 450 triệu USD trong giai đoạn 2009-2012. Theo IOC, con số mà USOC nhận được cũng vào khoảng 100 triệu USD/năm.
| Chicago - ứng cử viên nặng ký cho Olympic 2016 Ngày 4/6 vừa qua, IOC đã đưa 4 thành phố Chicago, Tokyo, Madrid (Tây Ban Nha), và Rio de Janeiro (Brazil) vào danh sách chung kết để xem xét quyền đăng cai Olympic 2016. Kết quả sẽ được quyết định vào đầu tháng 10/2009. Theo đánh giá của IOC, tất cả các thành phố này đều đủ tiêu chuẩn để tổ chức Olympic. Về kỹ thuật, Tokyo có số điểm cao nhất, theo sau là Madrid và thứ 3 mới tới Chicago. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, thứ tự về mặt này không phải là yếu tố mấu chốt để cho một thành phố giành thắng lợi. Về các mặt tiền bạc và sự ủng hộ, thì Chicago là thành phố có lợi thế nhất. Hiện tại quỹ vận động đăng cai Olympic của Chicago được ước lượng khoảng 3 tỷ USD, cao gấp 2 lần Tokyo và Madrid, và cao gấp 4 lần Rio. (Nguồn: Sportsbusinessdaily) |
Quá trình thảo luận lại tỉ lệ "ăn chia" đã kéo dài 12 năm qua, nhưng đặc biệt nóng lên từ đầu tháng 6 vừa qua, nhân dịp thành phố Chicago của Mỹ xin đăng cai Olympic mùa hè 2016 và đã lọt vào danh sách 4 ứng viên cuối cùng để được làm chủ nhà của đại hội thể thao lớn nhất hành tinh lần này.
Nếu thành phố Chicago được chọn, đây sẽ là lần thứ 5 nước Mỹ được đăng cai Olympic mùa hè. Các lần trước đó là Olympic năm 1904 tại thành phố St. Louis, năm 1932 và 1984 tại Los Angeles và năm 1996 tại thành phố Atlanta.
Theo một thăm dò dư luận không chính thức trên Internet của báo Diễn đàn Chicago, cơ hội được chọn của 4 thành phố Chicago, Rio, Tokyo và Madrid lần lượt là 43,8%, 24%, 18,6%, 13,7%.
Những cuộc đấu khẩu gay gắt
Các quan chức cao cấp của IOC và Hiệp hội Thể thao Olympic mùa hè (ASOIF) đồng loạt cáo buộc USOC đã từ chối nối lại cuộc đàm phán chia tiền Olympic toàn cầu.
Trước thời điểm Chicago lọt vào danh sách tốp 4, một thành viên của Hà Lan trong IOC, ông Hein Verbruggen, cũng là Phó Chủ tịch ASOIF đã gọi phần được chia của USOC là “khoản tiền phi đạo đức so với những gì mà người khác kiếm được”.
"Tôi đơn giản là không thể hiểu sẽ biện minh như thế nào về việc các nước còn lại trên thế giới phải chi trả cho việc đào tạo, huấn luyện các vận động viên của Mỹ? Chúng tôi có bị mất trí không?”, ông Verbruggen tỏ ra rất phẫn nộ.
Trong tháng 3 vừa qua, đại diện của Thụy Sĩ trong IOC cũng đã gửi thư cho tất cả các thành viên của IOC và các nhà lãnh đạo thể thao để nói là phần chi cho Mỹ "không còn chấp nhận được về mặt đạo lý".
Về phía mình, Chủ tịch USOC, ông Peter Ueberro cáo buộc hai đại diện của Hà Lan và Thụy Sĩ trong IOC đã cố ràng buộc cuộc đàm phán tỉ lệ ăn chia vào quá trình đăng cai của thành phố Chicago và đe dọa đưa vụ việc này ra Ủy ban Đạo đức của IOC. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có văn bản chính thức nào được gửi đến Ủy ban Đạo đức.
Tờ báo Diễn đàn Chicago cũng đưa ra nhận định là rõ ràng hai thành viên trên đang dùng vấn đề đăng cai của Chicago để gây sức ép với USOC.
Ông Verbruggen cực lực phản bác cáo buộc này của phía Mỹ và tức giận nói: "Họ nghĩ họ là ai vậy?"
Một đại diện cao cấp của Mỹ trong IOC, bà Anita DeFrantz là thành viên ban điều hành USOC của Mỹ, cũng nói về vấn đề này với một thái độ gay gắt: "Rất khó để đàm phán khi các ngài cứ gọi chúng tôi là vô đạo đức", bà nói.
Mặc dù mô tả vấn đề như là “con voi trong phòng” trong 4 năm qua, bà DeFrantz vẫn hi vọng rằng điều đó sẽ không ảnh hưởng đến việc đăng cai của Chicago.
Giám đốc ASOIF, ông Andrew Ryan, cho rằng hiệp hội của ông đã tìm cách để giải quyết vấn đề trước khi bắt đầu quá trình đăng cai cho Olympic 2016. Ông nói: "Thật là buồn nếu Chicago có vẻ là ứng viên tốt nhất lại bị ảnh hưởng bởi vấn đề này".
Tuy nhiên, đến tận tháng 6 vừa qua, hai vị đại diện của Hà Lan và Thụy Sĩ trong IOC tố cáo phía Mỹ vẫn chưa chịu đưa ra một bản đề xuất cho thỏa thuận mới. Nguồn tin từ phía USCO phản bác lại, cho là phía Mỹ đã hơn một lần đưa ra đề xuất.
Vẫn chưa phân thắng bại
Chủ tịch của IOC đã phải cử ra một nhóm 3 người, gồm thành viên của Thụy Sĩ, Na Uy, và Mexico để đặc trách việc đàm phán với USOC.
Người phát ngôn của USOC cho rằng: "Chúng tôi vẫn sẵn sàng gặp lại và thảo luận về các vấn đề quan trọng này với một thái độ công bằng và minh bạch. Đây là lúc xây dựng và thực hiện các giải pháp, chứ không phải đấu khẩu nữa. Cần cùng nhau làm việc, chứ không phải chia rẽ".
Còn hai đại diện của Thụy Sĩ và Hà Lan cho rằng, điều kiện tiên quyết là USOC phải tỏ rõ thiện chí, bằng cách chi ngay 16-20 triệu USD để chia sẻ các chi phí liên quan đến thế vận hội, trong đó có chi phí cho Cơ quan chống doping và Toà án hoà giải thể thao. Theo thỏa thuận đã ký từ 20 năm qua, phía Mỹ vẫn được miễn không phải đóng góp những khoản này.
Còn về tỉ lệ ăn chia, những thảo luận hiện nay chỉ có hiệu lực trong tương lai. "Hãy ngồi lại và bàn bạc", ông Verbruggen nói. "Chẳng ai muốn lấy hết tiền khỏi tay người Mỹ ngay ngày mai. Tuy nhiên họ phải tìm ra nguồn thu mới". Ông đòi tỉ lệ ăn chia mới phải có hiệu lực trước năm 2020.
Chủ tịch USOC nói rằng cơ quan ông đang làm việc với IOC để tìm kiếm một thoả thuận, nhưng điều trước tiên là hai bên phải cùng cố gắng tăng doanh thu.
"Cần đồng thuận để làm cho chiếc bánh to lên, thay vì cứ giữ chiếc bánh như thế và thu nhỏ nó. Nếu các ngài cứ muốn đấu tranh vì vài phần trăm ở đâu đó, sẽ chẳng tốt đẹp gì cho ai cả. Chúng ta cần nói chuyện với nhau. Đó là cơ hội để tăng gấp đôi chiếc bánh", Ueberroth nói.
Như vậy là cuộc tranh cãi vẫn chưa đến hồi kết. Tuy nhiên, nhiều nhận định cho thấy thời gian không đứng về phía Mỹ và rất có thể USOC đang tìm một giải pháp nhượng bộ trong danh dự.
