Những ngày giáp tết Đinh Hợi, tôi có dịp cùng đoàn công tác của Chi cục HTX và Phát triển nông thôn đi thăm, tặng quà đồng bào các điểm định canh định cư dọc tuyến biên giới của tỉnh.
Đường ra biên ải mùa này trắng ngút ngàn màu hoa sở, hoa mai, hoa mui rừng và thoang thoảng hương quế, hương hồi. Không còn con đường rải đá cấp phối xóc như phi ngựa của những năm trước, chiếc xe Zây chở chúng tôi chạy bon bon trên con đường thảm nhựa phẳng lỳ, thấp thoáng 2 bên đường là những cụm điểm dân cư của đồng bào dân tộc Dao, Sán Chỉ. Nếu như 10 năm trước hầu hết các điểm vùng biên đều là những điểm trắng dân cư thì hôm nay nhiều người sẽ không khỏi ngỡ ngàng khi đến bản Trình Tường, Ní Nố, Cống Mằn Thìn, Phật Chỉ, Phai Lầu, Pò Hèn... bởi đồng bào đã tạo dựng lên một cuộc sống mới ấm no, giàu mạnh nơi vùng đất phên giậu của Tổ quốc.
Đường trung tâm xã Hải Sơn (Móng Cái).
Xuân về trên những bản dao
Hơn 2 năm trước tôi có mặt trong đoàn đưa 20 hộ dân xã Đại Dực (Tiên Yên) ra định canh định cư tại Thán Phún Thôn (xã Hải Sơn, Móng Cái), thời điểm đó cán bộ, chiến sĩ Lâm trường 42 (Đoàn kinh tế - quốc phòng 327) mới chỉ tiến hành xong công việc san gạt mặt bằng, rà phá bom mìn, xây dựng nhà ở cho đồng bào. Các khu vực xung quanh thôn toàn là sim bụi và lau lách, vậy mà vừa qua chúng tôi quay trở lại nơi đây thấy những ruộng lúa, rau, ngô đã phủ kín vùng đất hoang sơ trước kia. Một màu xanh của cuộc sống, của niềm hy vọng đang được thắp lên trên vùng đất này. Do chúng tôi lên thôn vào giữa buổi nên nhà nào cũng đóng cửa, chỉ còn vài em nhỏ đang chơi đùa trước sân. Loanh quanh gần tiếng đồng hồ chúng tôi mới gặp được chị Dương Thị Hoàng vừa từ trên rừng về. Chị Hoàng cho biết: Những ngày này mọi người trong thôn đều lên núi phát dọn cây cỏ để chuẩn bị trồng rừng phải đến tối mới về. Vụ trước do mới đến còn bỡ ngỡ nên chỉ có vài nhà lên đồi phát dọn cây bụi còn vụ này tất cả đều đã quen với nếp sống nơi quê mới, nhà nào cũng tranh thủ những ngày nông nhàn lên đồi phát dọn cây bụi để sang vụ xuân trồng rừng. Tết năm ngoái cả thôn vẫn phải sử dụng vào tiền trợ cấp của Nhà nước, còn năm nay nhà nào cũng cấy được nhiều thóc, nuôi được gà, lợn, trâu, bò nên không đợi Nhà nước cho tiền nữa. Còn nhớ hơn 2 năm trước, khi đưa đồng bào ra định canh định cư tại đây tôi thấy nhà chị Hoàng chỉ có vẻn vẹn gần tạ thóc và vài con gà. Nhưng hôm nay vào nhà chị tôi đếm được 6 bao thóc (hơn 3 tạ) xếp trong góc nhà, ngoài chuồng có 2 con lợn và rất nhiều gà. Chị Hoàng khoe còn 2 con trâu, con trai chị đang đi chăn trên đồi. Ra ở làng kinh tế mới có đường to đẹp để đi, con cái có trường cao tầng học, ốm đau đã có bác sĩ ở trạm y tế xã khám bệnh, phát thuốc. Không riêng gia đình chị Hoàng mà nhà nào trong thôn cũng vậy, thóc, gạođủ ăn đến mùa gặt sang năm, nhà ít có 2 con trâu nhà nhiều tới 9 - 10 con. Còn gà, lợn thì nhà nào cũng nuôi đủ cung cấp thực phẩm cho cả năm. Đối với đồng bào Dao ở Thán Phún Thôn, Tết Đinh Hợi này có lẽ là tết no ấm nhất từ trước đến nay.
Rời Thán Phún Thôn chúng tôi lên Pò Hèn, làng kinh tế mới mà tôi đã có dịp đến thăm năm 2004, không ngờ mọi thứ đổi thay nhiều đến vậy. Con đường trung tâm xã Hải Sơn được đổ bê tông phẳng lỳ, mặt đường rộng chừng 6m, 2 bên vỉa hè lát gạch đỏ rất đẹp. Nếu như năm 2004 khi tôi đến đây chủ yếu là nhà định canh định cư xây theo một khuôn mẫu thì hôm nay thấy có thêm nhiều nhà mới đổ mái bằng được sơn, quét vôi ve, trang trí khá đẹp. Cửa hàng bán đồ lưu niệm, văn phòng phẩm đã bày bán đầy đủ hàng Tết. Vào thăm nhà một số đồng bào dân tộc Dao đã ra định canh định cư thì thấy nhà nào cũng đã mua sắm được nhiều vật dụng sinh hoạt đắt tiền, nhà cửa trang trí gọn gàng. Qua trò chuyện không thấy hộ nào đề nghị Nhà nước trợ cấp tiền, gạo thóc như hơn 3 năm về trước.
Ngược đường từ Móng Cái trở về các bản: Trình Tường (Hoành Mô), Phật Chỉ, Phai Lầu (Đồng Văn, Bình Liêu) lại được thấy những ngôi nhà xinh xắn ngói đỏ thấp thoáng trong sương mù bảng lảng. Chị Chìu Tài Chắn, bản Trình Tường khoe: Mặc dù bản chỉ có 7 hộ gia đình nhưng cuối năm ngoái Lâm trường 155 đã đầu tư làm đường điện, nước sạch về cho bà con trong bản dùng; dựng trường, mời thầy giáo về dạy chữ cho các em học sinh trong bản. Về bản định cư được hơn 3 năm, gia đình chị Chắn đã mua được xe máy, ti vi, nuôi được một đàn trâu 8 con. Vừa qua chị còn nhận 1 ha rừng để chăm sóc và bảo vệ. Đặc biệt hộ gia đình ông Chìu Dì Nẩy trong bản nuôi được 16 con trâu, 28 con dê, một năm nuôi được cả tấn lợn thịt. Tiếp tục cuộc hành trình, chúng tôi lên bản Phật Chỉ, Phai Lầu, hoa sở nở trắng 2 bên đường. Đường lên Phật Chỉ đang được hoàn thiện, những đoạn khó đi đã được đổ bê tông. Đồng chí cán bộ Lâm trường 156 (Đoàn kinh tế quốc phòng 327) đi cùng chúng tôi hồ hởi khoe: Chỉ đến cuối năm 2007, bà con sẽ có đường đẹp đi, như vậy sẽ tạo đà thúc đẩy giao lưu buôn bán trên địa bàn.
Vững vàng cột mốc biên cương
Có được một vùng phên giậu quốc gia no ấm như ngày hôm nay là sự đầu tư rất lớn của Nhà nước, sự góp công không nhỏ của những chiến sĩ Đoàn kinh tế - quốc phòng 327, họ mở đường đi trước, kiến tạo những mùa xuân yên ấm cho đồng bào. Trong số các đơn vị bộ đội đóng quân trên địa bàn các xã vùng biên có lẽ các chiến sĩ thuộc Đoàn kinh tế - quốc phòng 327 gắn bó với nhân dân nhất, bà con trong các thôn bản đều nhớ tên từng chiến sĩ của
Đoàn. Thực hiện nhiệm vụ xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển kinh tế - xã hội gắn với củng cố quốc phòng an ninh vùng biên giới, Đoàn đã phối hợp chặt chẽ với các cấp, các ngành để đưa dân ra xây dựng kinh tế mới ở các khu vực giáp biên, giúp nhân dân ổn định và phát triển cuộc sống. Từ việc điều tra, quy hoạch mặt bằng bố trí dân cư, bố trí đất sản xuất, đến việc lồng ghép các nguồn vốn đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng. Việc đi lại, học hành của con em đồng bào dân tộc ngày càng được quan tâm, thông qua các trạm xá quân dân y kết hợp đã phát huy hiệu quả tốt. Hiện nay công tác giao đất giao rừng, tạo giống, vốn, tư vấn kỹ thuật cho đồng bào các thôn bản giáp biên chủ yếu dựa vào lực lượng các Đoàn kinh tế - quốc phòng. Thượng tá Vũ Đức Long, Giám đốc Lâm trường 156 cho biết: Cán bộ, chiến sĩ Lâm trường xác định mình phải là điểm tựa vững chắc cho bà con ở vùng biên vì vậy chúng tôi càng quyết tâm giúp bà con vượt nghèo, vượt khó, xây dựng điểm sáng vùng biên. Tính đến nay Lâm trường đã trồng được 600 ha rừng, đưa 50 hộ dân ra định canh định cư. Đã bàn giao được 20 con bò cho đồng bào nuôi, dự kiến trong thời gian tới sẽ bàn giao 100 ha rừng cho bà con chăm sóc, bảo vệ. Ngoài ra còn hướng dẫn bà con kỹ thuật canh tác lúa nước, ươm tạo giống cây trồng rừng, kỹ thuật trồng ngô giống mới, rau xanh, chăn nuôi lợn, gà, ăn ở hợp vệ sinh, cấp phát thuốc, khám chữa bệnh. Đặc biệt từ khi có Đội tri thức trẻ tình nguyện, chúng tôi đã mở được nhiều lớp dạy học cho con em đồng bào ngay tại thôn bản. Kinh tế - xã hội của các xã vùng biên phát triển đã tạo ra sức mạnh mới nhằm tăng cường công tác bảo vệ an ninh quốc phòng vùng biên.
Trời đã về chiều, sương mù giăng kín trên những đỉnh đồi, khói bếp quyện với hơi sương. Nhìn bữa cơm chiều tươm tất của gia đình ông Chìu Dì Nẩy, tất cả các thành viên trong đoàn đều cảm nhận rõ ở nơi đây đang bắt đầu một cuộc sống no ấm, giàu mạnh.
