Mỗi năm tỉnh ta đã huy động khoảng 2.000 tỷ đồng đầu tư cho lĩnh vực xây dựng cơ bản (XDCB). Riêng năm 2008, tổng kế hoạch vốn (XDCB) toàn tỉnh là 2.216,409 tỷ đồng, trong đó: Vốn ngân sách tỉnh phân bổ là 1.694,9 tỷ đồng (vốn ngân sách tập trung và đầu tư có mục tiêu của địa phương 1.242,417 tỷ đồng, vốn ngân sách trung ương bổ sung có mục tiêu cho ngân sách địa phương 252,843 tỷ đồng, vốn chương trình mục tiêu quốc gia 121,040 tỷ đồng, vốn trái phiếu Chính phủ 78,60 tỷ đồng); vốn ngân sách huyện, thị xã, thành phố phân bổ là 521,509 tỷ đồng.
Hàng trăm công trình, dự án trọng điểm về công nghiệp, nước, giao thông, thuỷ lợi, văn hoá - xã hội sử dụng nguồn vốn Nhà nước được triển khai. Mặc dù, cho đến thời điểm này hầu hết các công trình xây dựng chưa có sự cố đáng tiếc xảy ra song chất lượng xây dựng nói chung, công tác quản lý nói riêng đang còn nhiều bất cập.
ảnh: PV
Theo Nghị định số 209/2004/NĐ-CP ngày 16-12-2004 của Chính phủ về quản lý chất lượng công trình gồm toàn diện các khâu từ khảo sát, thiết kế, thi công đến bảo hành, bảo trì công trình. Muốn làm được điều đó đòi hỏi trách nhiệm và năng lực của chủ đầu tư, đơn vị tư vấn, thiết kế và thi công phải đồng bộ. Tuy nhiên, trên thực tế các hoạt động này vẫn còn nhiều bất cập. Theo đồng chí Trần Văn Hà, Phó Giám đốc Sở Xây dựng thì các chủ đầu tư, ban quản lý dự án chính là cơ quan chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng và hiệu quả công trình xây dựng và như vậy đòi hỏi lãnh đạo ban quản lý dự án phải có năng lực tương ứng với giám đốc tư vấn dự án hạng 1 hoặc 2 tức là phải đạt trình độ đại học xây dựng. Ngoài ra, bộ máy của Ban quản lý dự án phải đáp ứng yêu cầu quản lý kỹ thuật, quản lý kinh tế. Thế nhưng, ở tỉnh ta hiện nay vẫn có một số ban quản lý hoạt động hiệu quả chưa cao, đặc biệt là các ban quản lý dự án cấp xã, trường học, bệnh viện, đơn vị hành chính, sự nghiệp... mang tính nghiệp dư không đủ điều kiện, năng lực. Đến nay trên địa bàn tỉnh có khoảng 170 doanh nghiệp, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, trong đó có nhiều doanh nghiệp chưa lập hệ thống quản lý chất lượng phù hợp với yêu cầu, tính chất, quy mô công trình xây dựng. Một số chủ đầu tư, nhà thầu xây lắp chưa quan tâm đến công tác kiểm tra giấy chứng nhận chất lượng của nhà sản xuất, kết quả thí nghiệm của các phòng thí nghiệm hợp chuẩn và kết quả kiểm định chất lượng thiết bị của các tổ chức được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận đối với vật liệu, cấu kiện, sản phẩm xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình trước khi đưa vào xây dựng công trình. Đối với các nhà thầu tư vấn, thiết kế, giám sát thi công, được thành lập và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp, điều kiện và năng lực của doanh nghiệp được quy định tại Nghị định số 16/2005/NĐ-CP ngày 7-2-2005 của Chính phủ về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình. Hiện tại trên địa bàn có khá nhiều doanh nghiệp hành nghề tư vấn, thiết kế và giám sát song số doanh nghiệp thực sự đủ điều kiện và có năng lực không nhiều chủ yếu vẫn tập trung ở một số công ty cổ phần trước đây là doanh nghiệp Nhà nước thuộc ngành Xây dựng, giao thông, thuỷ lợi. Còn lại có nhiều doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác mới thành lập nguồn nhân lực, phương tiện, điều kiện vật chất rất khiêm tốn. Hệ quả là nhiều công trình phải thay đổi, điều chỉnh, bổ sung khối lượng, thậm chí thay đổi cả thiết kế xuất phát từ năng lực và trách nhiệm khâu tư vấn, thiết kế. Điều này không chỉ ảnh hưởng tới chất lượng công trình mà còn kéo dài tiến độ thi công các dự án.
Bên cạnh đó, cũng trên địa bàn tỉnh, có hàng trăm công ty, xí nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế làm chức năng xây lắp, song năng lực kỹ thuật và tài chính hạn chế, nhất là với công trình đòi hỏi kỹ thuật phức tạp, quy mô lớn. Thời gian qua, do xuất hiện nhiều nhà thầu xây lắp nên nảy sinh tình trạng cạnh tranh thiếu lành mạnh, bán thầu, thi công không đảm bảo chất lượng, chia cắt kéo dài.
Từ thực trạng lực lượng quản lý, thiết kế và thi công công trình như trên nên việc tuân thủ các quy định về quản lý chất lượng chưa nghiêm. Số đơn vị tuân thủ chưa đầy đủ các quy định về quản lý chất lượng còn nhiều khiếm khuyết từ thiết kế đến thi công, nhất là khâu xây lắp. Hầu hết chưa thực hiện đầy đủ các khâu quản lý chất lượng đầu vào cấu kiện, vật liệu; các bước nghiệm thu, ghi nhật ký thi công, sơ sài, định tính.
Để khắc phục tình trạng yếu kém trên đây góp phần nâng cao chất lượng và đẩy nhanh tiến độ xây dựng, tỉnh cần sớm thiết lập, có chế tài rõ ràng để nâng cao trách nhiệm chủ đầu tư, ban quản lý dự án; thực hiện đúng nguyên tắc ban quản lý dự án do chủ đầu tư thành lập để thực hiện một số nhiệm vụ và không kiêm chức năng chủ đầu tư. Chủ đầu tư, ban quản lý dự án khi chọn nhà thầu tư vấn, thiết kế, thi công cần kiểm tra năng lực nhà thầu đúng quy định để lựa chọn. Đối với các ngành cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát trên các lĩnh vực, kiên quyết loại bỏ các nhà thầu không đủ điều kiện tham gia thực hiện dự án đầu tư, xử lý kịp thời những vi phạm. Các công trình XDCB đưa vào sử dụng sau đầu tư phải thực hiện công tác bảo hành, bảo trì để đảm bảo chất lượng công trình lâu bền, hiệu quả.
