Trong những năm qua hoạt động khoáng sản trên địa bàn Quảng Ninh (đặc biệt là hoạt động khai thác tài nguyên than) đã góp phần không nhỏ vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Luật khoáng sản được ban hành từ năm 1996 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật khoáng sản năm 2005 đã đáp ứng cơ bản các yêu cầu trong hoạt động khoáng sản của các tổ chức cá nhân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong thời gian qua Luật khoáng sản cũng còn bộc lộ nhiều vấn đề cần phải xem xét giải quyết đặc biệt đối với các địa phương như công tác cấp quyền khai thác; một số địa phương có khoáng sản bị nhiều áp lực về hạ tầng kinh tế, hạ tầng xã hội; áp lực về môi trường; nhiều nơi việc khai thác khoáng sản còn lãng phí.
Hệ thống băng tải vận chuyển than đã góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường.
Nhằm hoàn thiện và khắc phục những tồn tại của Luật khoáng sản trước đây, Quốc hội khoá XII đã thông qua Luật khoáng sản mới tại kỳ họp thứ 8 (17-11-2010). Luật khoáng sản năm 2010 sẽ có hiệu lực từ 1-7-2011 gồm 11 chương, 86 điều. Trong đó có 48 điều mới hoàn toàn và sửa đổi, bổ sung 36 điều của Luật khoáng sản 1996. Có nhiều nội dung đã được sửa đổi, bổ sung mới mang tính cơ bản, toàn diện, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước về tài nguyên khoáng sản. Điểm mới của Luật khoáng sản lần này mang tính đột phá là thay đổi phương thức, cơ chế quản lý khoáng sản thông qua các quy định về nghĩa vụ tài chính đối với các tổ chức và cá nhân tham gia hoạt động khoáng sản. Theo tinh thần đó hoạt động khoáng sản tới đây phải thực hiện thông qua hình thức đấu giá (trừ khu vực được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền khoanh định là khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản). Việc đấu giá quyền khai thác khoáng sản sẽ giúp Nhà nước lựa chọn được nhà đầu tư đủ năng lực tài chính, kinh nghiệm, khoa học kỹ thuật để khai thác an toàn, hiệu quả và bảo vệ môi trường. Luật quy định hình thức đấu giá bao gồm cả ở khu vực đã thăm dò (xác định được trữ lượng, chất lượng khoáng sản và có thể dự tính được giá trị của mỏ khoáng sản đưa ra đấu giá) và đấu giá cả ở khu vực chưa thăm dò khoáng sản. Ngoài ra, Luật có những quy định chặt chẽ để đảm bảo hài hoà lợi ích Nhà nước - doanh nghiệp và địa phương (nơi có tài nguyên khoáng sản); quy định rõ hơn trách nhiệm của tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản đối với địa phương nơi có khoáng sản được khai thác phải hỗ trợ chi phí đầu tư nâng cấp, duy tu, xây dựng hạ tầng kỹ thuật sử dụng trong khai thác khoáng sản và xây dựng công trình phúc lợi; ưu tiên sử dụng lao động tại địa phương; kết hợp khai thác với xây dựng hạ tầng, bảo vệ, phục hồi môi trường...
Về khu vực hoạt động khoáng sản, Luật đã bổ sung khái niệm khu vực có khoáng sản phân tán, nhỏ lẻ, khu vực dự trữ khoáng sản quốc gia và cụ thể hoá các tiêu chí về khu vực hạn chế hoạt động khoáng sản. Giấy phép khai thác khoáng sản được cấp dựa trên nguyên tắc không chia cắt khu vực khoáng sản có thể đầu tư khai thác hiệu quả ở quy mô lớn để cấp cho nhiều tổ chức, cá nhân khai thác ở quy mô nhỏ. Tổ chức, cá nhân được cấp giấy phép khai thác phải có vốn chủ sở hữu ít nhất bằng 30% tổng số vốn đầu tư của dự án khai thác; chỉ được chuyển nhượng quyền khai thác khoáng sản khi đã hoàn thành công tác xây cơ bản mỏ, đưa mỏ vào khai thác. Đối với tổ chức, cá nhân đang thực hiện theo giấy phép khai thác được cấp trước ngày Luật khoáng sản 2010 có hiệu lực thì phải nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản với phần trữ lượng khoáng sản chưa khai thác. Luật cũng quy định chi tiết việc Nhà nước đầu tư thăm dò, khai thác một số loại khoáng sản quan trọng để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và làm rõ thế nào là khoáng sản độc hại; quy định cụ thể việc bảo vệ tài nguyên khoáng sản chưa khai thác cùng những nội dung liên quan khi tổ chức, cá nhân tham gia đầu tư điều tra cơ bản về địa chất khoáng sản cũng như việc thăm dò, nâng cấp trữ lượng trong phạm vi diện tích, độ sâu được phép khai thác.
Trong quý III này, Sở Tài nguyên và Môi trường sẽ phối hợp với Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam tổ chức tập huấn, tuyên truyền Luật Khoáng sản 2010 cho các cán bộ quản lý Nhà nước, các tổ chức, doanh nghiệp trên địa bàn toàn tỉnh hoạt động trong lĩnh vực khai thác khoáng sản.
