Nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong các doanh nghiệp

Đầu tư nguồn vốn để phát triển công nghệ không còn là vấn đề mới trong các doanh nghiệp hiện nay. Không chỉ nâng cao về chất lượng, đầu tư công nghệ còn giúp doanh nghiệp giảm được giá thành sản phẩm từ đó nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường. Tuy nhiên, đầu tư thiết bị công nghệ nào để vừa có hiệu quả lâu dài mà nguồn vốn lại sớm được quay vòng thì vẫn là điều khiến không ít các doanh nghiệp đau đầu tìm lời giải, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Theo các chuyên gia, một trong những ngành nghề sản xuất hiện nay cần phải đầu tư đổi mới thiết bị công nghệ nhất phải kể đến là sản xuất gốm, sứ, gạch thủ công… Vì ở địa phương rất nhiều các doanh nghiệp, các HTX, các hộ sản xuất cá thể đều đang sử dụng thiết bị cũ, lạc hậu, tiêu tốn nhiều nguyên liệu trong sản xuất song lại gây ô nhiễm ra môi trường ngày một lớn. Điển hình như huyện Đông Triều - trung tâm sản xuất gốm sứ của tỉnh. Mặc dù trong những năm gần đây, đã có một số doanh nghiệp lớn như Công ty TNHH Quang Vinh, Công ty CP Gốm Quang đã đầu tư xây dựng nhà xưởng và hệ thống lò nung sử dụng nhiên liệu gas cho ra đời sản phẩm công nghệ cao, đáp ứng nhu cầu xuất khẩu. Đây là các doanh nghiệp được đánh giá có mức tăng trưởng rất tốt, do sản phẩm đảm bảo chất lượng, giá trị hàm lượng công nghệ trong doanh thu sản phẩm đạt 52,3% nên đã giảm được giá thành của sản phẩm, nâng cao uy tín trên thị trường. Tuy nhiên, đó chỉ là số ít những doanh nghiệp tích cực đầu tư công nghệ mới để tiết kiệm chi phí. Nhìn về tổng thể thì đa phần các doanh nghiệp sản xuất đều sử dụng các thiết bị cơ khí trình độ thấp, lò nung chủ yếu sử dụng nguyên liệu than củi (dạng lò bầu) suất tiêu hao nhiên liệu lớn, gây ô nhiễm môi trường mà chất lượng sản phẩm thấp, không đáp ứng được với yêu cầu của thị trường. Theo kết quả đánh giá trình độ công nghệ của ngành gốm sứ tại các doanh nghiệp Đông Triều trong những năm trở lại đây cho thấy giá trị thiết bị máy móc còn lại khá khiêm tốn do đã sử dụng qua nhiều năm. Đơn cử như tại HTX sứ Đông Thành, một trong hai HTX sản xuất gốm sứ từng rất nổi tiếng tại địa phương. Qua nhiều năm sản xuất, đến nay, tổng giá trị máy móc thiết bị chỉ còn khoảng 40%. Trong đó có hệ thống lò nung đã rất cũ (được xây dựng cách đây 20 năm), vẫn sử dụng nguyên liệu chính là than củi để đốt. Không chỉ có HTX sứ Đông Thành mà rất nhiều doanh nghiệp khác cũng lâm vào tình cảnh tương tự. Do sử dụng công nghệ lạc hậu, tiêu tốn năng lượng nên lợi nhuận thấp, giá trị hàm lượng công nghệ đóng góp trong doanh thu sản phẩm chỉ đạt 27-34%. Không riêng ngành nghề sản xuất gốm sứ mà trong nhiều lĩnh vực sản xuất khác, rất nhiều doanh nghiệp vẫn đang trong tình trạng phải sử dụng những thiết bị công nghệ quá cũ kỹ, lỗi thời.

Sử dụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng là một trong những biện pháp quan trọng nhằm góp phần bảo vệ môi trường, nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Tỉnh ta mặc dù chưa có quy định cụ thể liên quan đến tiết kiệm năng lượng, nhưng hiện các cấp, các ngành và doanh nghiệp đã thực hiện một số giải pháp như: áp dụng chính sách giá điện bậc thang trong sinh hoạt dân dụng, chính sách 3 giá điện cho các cơ sở sản xuất công nghiệp. Theo đó, hiện nay nhiều cơ sở công nghiệp đã lắp đặt các công tơ điện 3 giá để tiết kiệm điện năng; tích cực nghiên cứu, ứng dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng. Bên cạnh đó các doanh nghiệp có đề tài, dự án nghiên cứu ứng dụng tiết kiệm năng lượng có thể đăng kí và nhận được hỗ trợ kinh phí từ nguồn ngân sách nghiên cứu KHCN của địa phương…

Theo đánh giá của Ban quản lý dự án nâng cao hiệu quả sử dụng trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (PECSME), về tiềm năng, lợi thế phát triển các ứng dụng từ việc sử dụng nguồn năng lượng thiên nhiên như: mặt trời, gió tại Quảng Ninh là rất lớn. Nếu doanh nghiệp biết áp dụng công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả thì không những giảm chi phí sản xuất, tăng tính cạnh tranh sản phẩm trên thị trường mà còn giải quyết được vấn đề ô nhiễm tại địa phương. Hiện nay, trên thị trường đã cung cấp một số loại thiết bị sử dụng nguồn năng lượng tự nhiên làm nguyên liệu để vận hành thiết bị. Tuy giá thành mua thiết bị ban đầu khá đắt song về lâu dài đây chính là những lời giải cho bài toán tiết kiệm năng lượng không chỉ cho các doanh nghiệp mà còn cho dân cư nhiều khu vực trên địa bàn. Được biết hiện nay, một số ngành nghề sản xuất đang được PECSME ưu tiên triển khai chương trình tiết kiệm năng lượng, đó là: chế biến hải sản; sản xuất bia, nước giải khát; sản xuất giấy; may mặc, dệt nhuộm; sản xuất gốm sứ. Doanh nghiệp nằm trong danh mục được ưu tiên nếu có nhu cầu đầu tư công nghệ sử dụng nguồn năng lượng tiết kiệm sẽ được hỗ trợ về thông tin cũng như về nguồn vốn để đầu tư có hiệu quả công nghệ mới phục vụ sản xuất.

Để giúp các doanh nghiệp tham gia vào hoạt động tiết kiệm năng lượng, các cơ quan quản lý Nhà nước cần định hướng sử dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng trong ngành công nghiệp; xây dựng cơ chế, chính sách quản lý của địa phương về tiết kiệm năng lượng. Hoạch định lộ trình phù hợp cho việc khuyến khích đổi mới công nghệ đối với các doanh nghiệp có thiết bị công nghệ lạc hậu, tiêu tốn năng lượng, gây ô nhiễm môi trường. Hỗ trợ cung cấp thông tin về tiết kiệm năng lượng cho doanh nghiệp thông qua việc giới thiệu giải pháp, công nghệ tiết kiệm năng lượng và các dự án trình diễn tiết kiệm năng lượng cho một số doanh nghiệp đại diện của tỉnh; áp dụng cơ chế hỗ trợ về tài chính và tạo cơ hội thuận lợi cho các doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận các nguồn vốn đầu tư đổi mới công nghệ, tiết kiệm năng lượng…

Vẫn biết đổi mới công nghệ là rất cần thiết, tuy nhiên khi nhắc đến vấn đề này thì các doanh nghiệp sản xuất đều mắc phải những khó khăn chung đó là vốn đầu tư. Vì không phải doanh nghiệp nào cũng có đủ tiềm lực để đầu tư được thiết bị máy móc phục vụ sản xuất. Chính vì vậy, việc nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng chính là một trong những giải pháp hữu hiệu và bền vững mà các doanh nghiệp nên hướng tới.