Nhằm tăng cường hiệu quả trong quản lý vốn đầu tư phát triển ngày 6-9-2007 UBND tỉnh đã ra Quyết định số 3216 ban hành một số tiêu chí và định mức phân bổ nguồn vốn đầu tư phát triển bằng ngân sách Nhà nước.
Từ khi thực hiện (2008) đến nay quyết định 3216 đã góp phần xóa bỏ cơ chế “xin cho” và nâng cao tính minh bạch trong phân bổ vốn thuộc nguồn ngân sách Nhà nước.
Một góc khu đô thị lấn biển Kênh Liêm - Cột 8 (TP Hạ Long) đang được triển khai xây dựng.
Ảnh: Khánh Giang
Trước khi có Quyết định 3216 thì nguồn vốn do tỉnh phân bổ, các địa phương không biết mình được phân bổ bao nhiêu nguồn để thực hiện trong năm. Vì vậy, khi phân bổ kế hoạch năm xong thường có sự thắc mắc, so bì giữa các địa phương và chưa tạo được sự công khai minh bạch trong lĩnh vực này. Quyết định 3216 đã giúp cho việc phân bổ vốn đầu tư phát triển cho các huyện, thị xã, thành phố được thực hiện dựa trên 5 nhóm tiêu chí: dân số, trình độ phát triển, diện tích, đơn vị hành chính cấp xã, phát triển thành phố, thị xã và đô thị. Đồng chí Trần Đức Lâm, Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư cho biết: Việc áp dụng các tiêu chí và định mức phân bổ vốn đầu tư trong 3 năm qua cho thấy nhiều ưu điểm như: tạo được tính công khai, minh bạch và công bằng trong việc phân bổ vốn đầu tư phát triển, hạn chế những thắc mắc, so bì giữa các huyện, thị xã, thành phố. Đối với tỉnh, biết được khả năng và nguồn lực để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Tạo điều kiện thuận lợi cho cơ quan phân bổ vốn khi tham mưu phân bổ nguồn lực cho các địa phương, tránh được sự so sánh, thắc mắc. Đối với cấp huyện, xác định được nguồn lực trong giai đoạn 2008-2010 để chủ động xây dựng kế hoạch đầu tư phát triển của địa phương, tạo điều kiện để địa phương chủ động thực hiện nhiệm vụ chi theo phân cấp, hạn chế được tình trạng “xin - cho” suốt cả năm kế hoạch, gây bức xúc trong đầu tư và chủ động trong việc huy động vốn từ các nguồn khác, tránh được sự chờ đợi quá nhiều đối với ngân sách cấp trên. Phân định rõ hơn trách nhiệm đầu tư giữa ngân sách tỉnh và ngân sách huyện. Với việc phân bổ ổn định như hiện nay, các huyện, thị xã, thành phố có thể chủ động được nguồn vốn hàng năm và chủ động trong việc lập kế hoạch đầu tư phát triển theo ngành, lĩnh vực trên địa bàn. Có thể khẳng định phân bổ nguồn vốn đầu tư theo Quyết định 3216 đã góp phần quan trọng vào việc điều chỉnh cơ cấu đầu tư, cơ cấu kinh tế, hoàn thành các mục tiêu kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2006-2010.
Nhiều toà nhà cao tầng được xây dựng tại khu đô thị mới Hùng Thắng (Hạ Long).
Bên cạnh những hiệu quả mang lại thì việc thực hiện phân bổ nguồn vốn đầu tư trong những năm qua đã bộc lộ một số bất hợp lý như: Nguồn vốn ngân sách tập trung của tỉnh hàng năm không nhiều, ngoài nhu cầu chi rất lớn của tỉnh nay lại tiếp tục chia nhỏ cho các địa phương dẫn đến khả năng điều hành tập trung, trọng điểm ở các địa phương không thực hiện được. Các địa phương tự quyết định nhiệm vụ đầu tư phần kinh phí được phân bổ dẫn đến dàn trải, điển hình như năm 2008 bình quân số vốn bố trí cho một công trình của huyện Yên Hưng là 312 triệu; huyện Đầm Hà năm 2009 bố trí 271,3 triệu đồng/công trình; huyện Bình Liêu năm 2010 bố trí 187 triệu đồng/công trình... Theo các tiêu chí chấm điểm để phân bổ vốn thì Hạ Long, Cẩm Phả, Móng Cái là những địa phương có số điểm cao được ngân sách tỉnh phân bổ nhiều hơn trong khi đây lại là những địa phương có điều kiện phát triển tốt, khả năng huy động vốn tốt. Còn những địa phương miền núi khó khăn, kinh tế phát triển chậm, khả năng huy động vốn yếu như Cô Tô, Ba Chẽ, Đầm Hà ngân sách tỉnh cần ưu tiên đầu tư để có điều kiện giảm nhanh khó khăn thì số vốn lại được phân bổ ít hơn.
Để khắc phục những hạn chế này trong thực hiện phân bổ nguồn vốn ngân sách giai đoạn 2011-2015, UBND tỉnh có Quyết định 3939/QĐ-UBND ngày 22-12-2010 về việc ban hành các nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ vốn đầu tư phát triển từ nguồn ngân sách tỉnh. Theo đó số điểm của các địa phương được chấm cao hơn, đồng nghĩa với đó là đầu tư từ ngân sách tỉnh cho các địa phương cũng sẽ nhiều hơn. Đặc biệt theo tiêu chí mới này thì mỗi địa phương có ưu tiên riêng để tính điểm khi phân bổ ngân sách như Hạ Long, Móng Cái, Cẩm Phả do có đóng góp lớn cho ngân sách tỉnh, còn các địa phương như Cô Tô, Vân Đồn được ưu tiên tính điểm địa phương khu vực biển đảo. Mặc dù tỉnh đã cố gắng trong việc phân bổ nguồn ngân sách tập trung nhưng để thu hẹp dần khoảng cách phát triển giữa miền núi và đồng bằng, giữa các đô thị và huyện miền núi, trong quá trình thực hiện đầu tư phát triển từ nguồn ngân sách Nhà nước cần tiếp tục có sự linh hoạt tạo điều kiện hỗ trợ cho các địa phương còn nhiều khó khăn, khả năng huy động vốn thấp.
