Các mô hình dịch vụ thư viện phục vụ công chúng, đặc biệt là công nhân lao động, còn quá nghèo nàn, các hoạt động dịch vụ mũi nhọn còn thụ động, chưa phù hợp với đặc điểm, điều kiện làm việc và sinh sống của công nhân...
Đó là tình trạng chung của hệ thống thư viện tại các địa phương hiện nay. Cả nước có khoảng 60% thư viện công cộng dành cho bạn đọc là công nhân, nhưng tỷ lệ bạn đọc thuộc đối tượng này ở các thư viện lại chỉ chiếm 10%. Đây là con số mà hội thảo thư viện phục vụ công nhân do Bộ Văn hoá, thể thao và du lịch tổ chức tại thành phố Hạ Long vừa qua đã công bố. Tuy nhiên, cũng theo lời của Vụ trưởng Vụ Thư viện Nguyễn Thị Ngọc Thuấn khi tới thăm thư viện Công ty Than Quang Hanh thì “- Đây là một thư viện công nhân thật sự tuyệt vời!''...
Đoàn đại biểu Vụ Thư viện đến thăm thư viện Công ty Than Quang Hanh.
Tiết trời vào đông, mới hơn 5 giờ chiều đã sâm sẩm tối. Thế nhưng phòng đọc của thư viện Công ty Than Quang Hanh vẫn sáng trưng. 3 chiếc đèn chùm toả ánh sáng hắt vào 4 bức tường sơn màu hồng nhạt lẫn với sắc vàng cánh kiến của những dãy bàn, ghế gỗ khiến cho căn phòng càng rực rỡ về đêm. Số lượng ghế trong phòng có thể phục vụ cùng một lúc cho khoảng 50 độc giả tới thư viện.
Cứ vào tầm này mỗi ngày, hàng ngàn cuốn sách, tạp chí v.v... sau một ngày phục vụ các độc giả, chủ yếu là công nhân trong Công ty, lại được các nhân viên thư viện tập hợp và sắp xếp ngay ngắn. Tâm sự với chúng tôi, chị Trần Thị Lê, nhân viên quản lý phòng thư viện, vui vẻ nói: ''- Ngày nào thư viện cũng đông như hội vì phòng đọc mở liên tục 2 ca, từ 7h đến 15h và từ 15h đến 21h30. Thư viện phục vụ cho cán bộ, công nhân trong Công ty đã đành, thậm chí một số bà con nhân dân quanh khu vực khi có nhu cầu đọc sách, báo, nghiên cứu... cũng tìm đến thư viện''. Trò chuyện với chị Lê, được biết các độc giả là cán bộ, công nhân trong Công ty khi có nhu cầu đến đây đọc sách, báo, nghiên cứu tài liệu v.v... đều được cấp thẻ đọc miễn phí. Công ty cũng thường xuyên mua tài liệu, sách báo mới để bổ sung cho kho sách nên lượng công nhân đến thư viện mỗi ngày một đông. Nếu ai rỗi rãi thì ngồi lại thư viện đọc, nếu không, có thể mượn về nhà, tuỳ nguyện vọng...
Quả thật, với một thư viện nhỏ của một doanh nghiệp thôi mà số lượng đầu sách, tạp chí v.v... cũng như cách sắp xếp, bố trí phòng đọc, nơi tra cứu danh mục v.v... khá chuyên nghiệp như ở đây thì đúng là đáng khen ngợi. Tôi làm quen với một công nhân trẻ vừa mượn một cuốn sách tại phòng đọc. Anh là Nguyễn Văn Thắng, mới vào Công ty được hơn một năm. Anh Thắng bảo anh và bạn bè rất hay đến mượn sách của thư viện. Nhất là những dịp Công ty tổ chức thi tay nghề cho công nhân, ngoài những người có điều kiện sử dụng internet, còn lại đa số đều đến thư viện đọc sách, xem tài liệu để nâng cao trình độ... ''- Có thể nói, những gì tôi học được trong việc tích luỹ kiến thức để nâng cao tay nghề có phần đóng góp quan trọng từ đây đấy!''- Anh Thắng quả quyết.
So với các đơn vị sản xuất than trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, Công ty than Quang Hanh chưa phải là một đơn vị mạnh. Nhưng việc chăm lo đến văn hoá đọc cho anh em công nhân thì lãnh đạo Công ty tỏ ra rất nhanh nhạy. xuất phát từ quan điểm: đời sống tinh thần của người thợ có tốt thì hoạt động sản xuất mới tốt, ngay từ khi mới thành lập, Công ty đã tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất trong công tác thư viện, nhằm phục vụ có hiệu quả, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ, tìm hiểu văn hoá xã hội, khoa học kỹ thuật v.v... của cán bộ, công nhân viên. Ông Mai Anh, Trưởng phòng Thi đua - Văn thể của Công ty, cho biết: ''- Từ tháng 7-2004 đến 9-2007, số lượng người đến thư viện đọc và mượn sách đã đạt tới con số hơn 18.000 lượt, trong đó 70% là công nhân. Từ 1.811 đầu sách ban đầu, đến nay chúng tôi đã có trên 3.000 đầu sách. Hiện tại, Công ty có 3 thư viện, một thư viện trung tâm được đặt tại văn phòng Công ty, 2 thư viện nhánh ở phân xưởng khai thác 3 cách trung tâm 10 km và phân xưởng khai thác 5 cách trung tâm 20 km. Kinh phí mà Công ty đầu tư cho công tác thư viện là trên 150 triệu đồng. Vẫn biết rằng thời gian rảnh rỗi của công nhân khá eo hẹp, do đặc thù công việc làm theo định mức, khoán sản phẩm, làm theo ca kíp v.v... Nhưng chính vì thế, chúng tôi càng phải cố gắng sắp xếp hoạt động ở thư viện cho phù hợp hơn nhằm tạo điều kiện tốt nhất để nâng cao văn hoá đọc cho người thợ, đáp ứng những nhu cầu, đòi hỏi ngày càng cao của nền kinh tế tri thức thời hội nhập...''
