Ngay sau những ngày sum họp cùng gia đình, bạn bè, bên mâm cỗ đầy đủ và những lời chúc tốt đẹp trong không khí ngày Tết cổ truyền trọng đại và thiêng liêng nhất trong năm của người Việt, người người, nhà nhà lại nô nức đi hội chùa.
Vào dịp này hầu hết các đình chùa lớn nhỏ đều tổ chức các hoạt động vui chơi đón xuân, tạo điều kiện cho bà con đi lễ cầu may đầu năm, song có lẽ vào chính hội sớm nhất, đông vui nhất phải kể đến các hội chùa Hang Son, hội miếu Tiên Công, chùa Giữa Đồng, hội chùa Ba Vàng, sau đó vào ngày mồng 10 tháng Giêng âm lịch là hội chùa lớn nhất của tỉnh, chùa Yên Tử.
Quang cảnh lễ khai hội chùa Hang Son xuân Canh Dần.
Di tích cấp tỉnh chùa Hang Son (xã Phương Nam, Uông Bí) khai hội vào ngày mồng 6 tháng Giêng âm lịch. Do khai hội sớm, lại vẫn trong dịp nghỉ Tết nên không khí hội chùa năm nay rộn rã hơn hẳn. Từ sớm từng đoàn du khách từ Hải Phòng, Hải Dương và các huyện, thị lân cận Uông Bí đã đến chùa. Ngoài đường bộ, năm nay du khách còn đến bằng đường thuỷ, tạo cho lễ hội một khung cảnh trên bến dưới thuyền sôi động nhiều màu sắc. Chùa Hang Son thờ vị thần Bát Hải Đại Vương, tương truyền là chàng trai họ Phạm đã chấp nhận phạm luật trời, phải chịu chết để cứu dân làng qua khỏi nạn hạn hán khốc liệt. Thời kỳ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn đánh quân Nguyên Mông đã được ông báo mộng, góp phần làm nên chiến thắng vang dội của quân dân nhà Trần. Sau này, nhớ công ơn của Bát Hải Đại Vương, Trần Quốc Tuấn đã làm lễ khao quân rồi kết tình huynh đệ, cùng uống rượu, ăn thề tại chùa.
Chùa Hang Son nổi tiếng linh thiêng. Bởi vậy từ xa xưa, khi chùa còn nhỏ hẹp, chỉ bó gọn trong vách hang ẩm ướt và thiếu ánh sáng, hệ thống tượng, đồ thờ cũng đơn giản và bài trí tạm bợ thì nơi đây đã là điểm đến đầu năm không thể bỏ qua của người dân trong vùng. Năm nay, phật tử chùa Hang Son còn phấn khởi hơn, bởi trong năm thị xã Uông Bí cùng với nhiều cá nhân hảo tâm đã góp công, góp của trị giá gần 800 triệu đồng, trùng tu, tôn tạo lại chùa. Hiện nay chùa đã hoàn thiện hệ thống bảng biển chỉ dẫn, khuôn viên, sân khấu, nhà làm việc của tổ quản lý di tích, đường đi, mặt bằng sân, nền nhà, các bệ thờ... Nhờ vậy quang cảnh di tích Hang Son đã khang trang, sạch đẹp, đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng và tham quan thắng cảnh của nhân dân...
Đối với người dân vùng đảo Hà Nam (Yên Hưng) có lẽ hội miếu Tiên Công được tổ chức vào ngày mồng 7 tháng Giêng là dịp lễ quan trọng bậc nhất. Đây không chỉ đơn thuần là ngày tưởng nhớ công lao lập ấp lập làng của 19 vị tiên công, những người Thăng Long đi mở đất mà còn là dịp để con cháu, dòng tộc thể hiện lòng hiếu kính người già, tôn vinh tuổi thọ. Ngày này những cụ thượng thọ tròn 80, 90, 100 tuổi đều được con cháu làm lễ yết kiến trên miếu, nhà nào có điều kiện thì tổ chức đám rước linh đình. Hội Tiên Công năm nay có phần náo nức hơn năm trước, không chỉ bởi phần hội rộn ràng với nhiều hoạt động văn hoá, thể thao truyền thống, trò chơi dân gian, màn biểu diễn hát quan họ Bắc Ninh mới lạ, mượt mà, mà còn bởi số cụ thượng đông hơn. Chỉ tính các cụ thượng đã làm lễ yết kiến trên miếu của vùng tứ xã đã trên 200 cụ, riêng xã Cẩm La năm nay có trên 30 cụ thượng, đông nhất kể từ 10 năm trở lại đây. Trong đó có nhiều cụ tổ chức song thọ, tức cả hai vợ chồng đều thượng thọ, nhiều bên thông gia đều đạt tuổi vàng, tuổi ngọc cùng nhau, có cụ bà Vũ Thị Gái (Yên Hải) thọ 100 tuổi. Hội miếu Tiên Công năm nay chỉ diễn ra 5 đám rước, tổ chức cho 28 cụ, trong đó thôn Yên Đông (Yên Hải) vẫn duy trì tổ chức rước tập thể cho 24 cụ. Đây là năm thứ 6 liên tiếp thôn duy trì mô hình rước này, tạo nên nét trang nghiêm, hoành tráng cho lễ hội...
Chùa Ba Vàng (Uông Bí) và chùa Giữa Đồng (Yên Hưng) đều khai hội vào ngày mồng 9 tháng Giêng. Năm nay ở mỗi ngôi chùa này đều có những nét mới đáng mừng. Chùa Giữa Đồng đang được đầu tư xây dựng mở rộng 2 toà nhà khách, tượng đức Phật bằng đá cẩm thạch lớn...
Giống như chùa Giữa Đồng, trong những năm gần đây di tích cấp tỉnh chùa Ba Vàng cũng được chính quyền địa phương, nhà chùa và nhân dân đầu tư tôn tạo. Từ một ngôi chùa phế tích, chỉ còn lại một số ít hiện vật không nguyên vẹn, đến nay chùa Ba Vàng đã bước đầu trang bị được những đồ nội thất, đồ thờ quý, có quy mô lớn. Hệ thống đường giao thông đã được bê tông hoá, mặt đường rộng, nối dài đến đường nội thị. Cuối năm 2009 vừa qua, nhờ công đức của nhân dân, nhà chùa đã cho đúc chuông lớn có trọng lượng trên 3 tấn. Quy hoạch chùa Ba Vàng cũng vừa được các cơ quan chức năng phê duyệt, theo đó chùa sẽ có đầy đủ hệ thống chính điện, hậu cung, tam bảo, nhà mẫu, nhà ni, nhà tăng, khu thiền, khu học phật... Ngày chính hội chùa Ba Vàng, lượng phật tử đông hơn dự tính. Để giảm tải, ngoài chiếc xe đón phật tử của nhà chùa, sư trụ trì Thích Trúc Thái Minh còn vận động thêm các phương tiện khác vận chuyển du khách lên chùa. Hội chùa Ba Vàng năm nay được đánh giá vui tươi, an toàn, trật tự...
Từ sau lễ khai hội Yên Tử vào ngày 10 tháng Giêng âm lịch đến hết tháng 3 âm lịch, trên địa bàn tỉnh còn diễn ra một loạt các hội đình đền chùa lớn khác như đền Cửa Ông, chùa Long Tiên, Lễ hội Bạch Đằng...
