Nên dựng tượng Nhà vua - Nhà thơ Lê Thánh Tông ở núi Bài Thơ

Bản dịch nghĩa, phiên âm bài thơ đã được giáo sư Nguyễn Huệ Chi (Viện Văn học Việt Nam) công bố tại Hội thảo khoa học về Cụm di tích lịch sử - văn hoá núi Bài Thơ, do Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ Quảng Ninh phối hợp với UBND thị xã Hồng Gai và Ban Văn học cổ, cận đại (Viện Văn học Việt Nam)  tổ chức  ngày 26-9-1992 (đã in trong sách kỷ yếu Núi Bài Thơ lịch sử và danh thắng xuất bản 1992). Nội dung như sau:

NGỰ CHẾ THIÊN NAM ĐỘNG CHỦ ĐỀ

Mùa xuân tháng hai, năm Quang Thuận thứ chín (1468) ta thân đem sáu quân duyệt võ trên sông Bạch Đằng. Hôm ấy gió hoà cảnh đẹp, biển không nổi sóng, bèn lướt thuyền trên biển Hoàng Hải đi tuần du An Bang, đến đóng quân dưới núi Truyền Đăng, mài đá đề một bài thơ:

Cự tẩm uông dương triều bách xuyên,
Loạn sơn kỳ bố bích liên thiên.
Tráng tâm sơ cảm Hàm tam cổ,
Tín thủ dao đề Tốn nhị quyền.
Thần Bắc khu cơ sâm hổ lữ,
Hải Đông phong toại tức lang yên.
Thiên Nam vạn cổ hà sơn tại,
Chính thị tu văn yển vũ niên

Giáo sư  Nguyễn Huệ Chi đã phát biểu, coi hai câu thơ

Thiên Nam vạn cổ hà sơn tại,
Chính thị tu văn yển vũ niên.

(Dịch nghĩa: Muôn thuở trời Nam, núi sông còn mãi
Chính là lúc sửa sang việc văn, tạm ngừng việc võ...) "là sự lặp lại những âm hưởng từ các lời tuyên ngôn của Lý Thường Kiệt (1075), Trần Quốc Tuấn (1235), Nguyễn Trãi (1428)… nhằm nhấn mạnh một lần nữa sự vững bền muôn thuở của giang sơn đất Việt" (sách đã dẫn).

Năm 1994, Cụm Di tích lịch sử - văn hoá núi Bài Thơ được Nhà nước công nhận là Di tích lịch sử - văn hoá cấp Quốc gia.

Còn bây giờ, sau 543 năm kể từ ngày bài thơ ra đời (1468-2011) và sau 25 năm (1986) ngày tìm thấy lại di tích bài thơ tại sân sau của một hộ dân, tác phẩm bất hủ của Nhà vua - Nhà thơ Lê Thánh Tông thực tế được "bảo tồn" như thế nào?

Xin thưa, bài thơ khắc trên vách núi đã bị nước mưa cùng thời gian bào mòn, mờ lắm rồi, chỉ còn non nửa số chữ còn nhận dạng được. Riêng mảng bê tông người ta đắp lên phía trên bài thơ để ngăn nước mưa dội trực tiếp vào bài thơ cũng đã bị bong tróc đi một phần... Thiết nghĩ đã đến lúc cần có biện pháp phục chế lại bài thơ, nếu không, với sự tàn phá của thời gian, di tích này khó mà giữ được...

Được biết tỉnh và TP Hạ Long có ý định dựng tượng Nhà vua - Nhà thơ Lê Thánh Tông tại núi Truyền Đăng (nay là núi Bài Thơ). Lại được biết từ tháng 7-2008, Ban Quản lý đầu tư và xây dựng công trình trọng điểm tỉnh, Sở Xây dựng và UBND TP Hạ Long đã trình UBND tỉnh phê duyệt Quy hoạch chi tiết Khu Văn hoá núi Bài Thơ tại cuối phố Nguyễn Du, phường Hồng Gai. Nhưng tại Bản đồ quy hoạch sử dụng đất cũng chưa xác định vị trí đặt tượng, kích thước của tượng và tượng của danh nhân nào, chỉ nghe nói là tượng Lê Thánh Tông(?). Theo thiển nghĩ của chúng tôi, quy hoạch Khu văn hoá núi Bài Thơ ở khu vực này e không hợp lý! Bởi đó là khu nhà ở của các ông chủ mỏ Tây, "dấu ấn thực dân" gần 80 năm thực dân Pháp xâm lược và bòn rút tài nguyên than của vùng Hongay - Cẩm Phả... Như vậy, ba yếu tố "lịch sử - văn hóa - tâm linh" đều không thoả mãn là nơi dựng tượng Nhà vua - Nhà thơ Lê Thánh Tông được! Ấy là chưa kể khoảng không gian xung quanh thì vướng núi và nhiều ngôi nhà cao tầng, là trụ sở của một vài cơ quan ở phố Bến Đoan che khuất...