Bài phát biểu khai mạc của đồng chí Tô Huy Rứa (ảnh) - Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tư tưởng - Văn hoá Trung ương tại Hội nghị báo chí toàn quốc sơ kết 2 năm thực hiện Thông báo kết luận số 162 TB/TW của Bộ Chính trị về một số biện pháp tăng cường quản lý báo chí trong tình hình hiện nay
- Thưa các đồng chí chủ trì Hội nghị và thưa tất cả các đồng chí!
Trong những ngày đầu năm mới 2007 và chuẩn bị đón Xuân Đinh Hợi, trên vùng đất Quảng Ninh giàu truyền thống văn hoá, cách mạng và đang đổi mới mạnh mẽ, chúng ta cùng nhau thực hiện một công việc quan trọng và mang nhiều ý nghĩa: Sơ kết, đánh giá 2 năm thực hiện Thông báo kết luận 162-TB/TW của Bộ Chính trị Về tăng cường lãnh đạo, quản lý báo chí. Lời đầu tiên, cho phép tôi thay mặt Ban Bí thư, Ban Tư tưởng - Văn hoá TW và các cơ quan chủ trì tổ chức hội nghị, xin gửi tới tất cả các đồng chí lời chúc mừng tốt đẹp nhất: Năm mới - sức khoẻ, hạnh phúc và thành công!
Như chúng ta đều biết và khẳng định: Trong quá trình lãnh đạo nhân dân ta thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN, Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng vị trí, vai trò, tác dụng to lớn của báo chí đối với xã hội; đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách, pháp luật về lãnh đạo và quản lý báo chí. Cách đây 2 năm, ngày 1 tháng 12 năm 2004, Bộ Chính trị (khoá IX), ra Thông báo kết luận số 162 - TB/TW Về một số biện pháp tăng cường quản lý báo chí trong tình hình hiện nay. Gần đây, ngày 11 tháng 10 năm 2006, Bộ Chính trị (khoá X), tiếp tục ban hành Thông báo kết luận số 41- TB/TW Về một số biện pháp tăng cường lãnh đạo, quản lý báo chí.
Hội nghị chúng ta được tổ chức hôm nay và để triển khai thực hiện Nhiệm vụ thứ nhất trong 5 nhiệm vụ lớn mà Thông báo kết luận 41- TB/TW của Bộ Chính trị nêu ra.
Thực hiện sự chỉ đạo của Bộ Chính trị và Ban Bí thư, trong thời gian qua, Ban Tư tưởng - Văn hoá TW, Bộ Văn hoá - Thông tin, Hội Nhà báo VN và một số cơ quan của Đảng và Chính phủ đã tổ chức Hội nghị quán triệt nội dung Thông báo kết luận số 41-TB/TW và hướng dẫn sơ kết 2 năm thực hiện Thông báo kết luận số 162-TB/TW. Ngay sau hội nghị đó, đồng chí Thường trực Ban Bí thư cùng lãnh đạo Ban Tư tưởng - Văn hoá TW, Bộ Văn hoá - thông tin, Hội Nhà báo VN cũng đã có buổi làm việc với lãnh đạo một số bộ, ngành, đoàn thể, địa phương là chủ quản của một số cơ quan báo chí - Ban Tư tưởng - Văn hoá TW và Bộ Văn hoá Thông tin cũng đã tham dự sơ kết, đánh giá 2 năm thực hiện Thông báo kết luận 162 tại một số bộ, ban, ngành, đoàn thể, địa phương và cơ quan báo chí.
Qua nắm bắt tình hình và báo cáo gửi về, xin ghi nhận và biểu dương các địa phương, ngành, đơn vị sau đây: Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Hà Nội, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Bưu chính - Viễn thông, Bộ Xây dựng, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, các tỉnh uỷ Yên Bái, Thừa Thiên - Huế, Bắc Ninh, Lạng Sơn, Thanh Hoá, Nghệ An, Cần Thơ Đà Nẵng...; các cơ quan báo chí: Báo Nhân Dân, Đài TNVN, Đài THVN, Tạp chí Cộng Sản, Báo điện tử Đảng CSVN, các báo Quân đội Nhân dân, Tuổi Trẻ TPHCM, Lao Động, Người Lao Động... và một số đơn vị khác đã tiến hành đợt sơ kết nghiêm túc, đề cao tự phê bình, xây dựng được chương trình hành động thiết thực, có tính khả thi. Theo đây cho phép tôi được thẳng thắn nói rằng, vẫn còn không ít cơ quan chủ quản và cơ quan báo chí, có thể suy nghĩ đơn giản, cho rằng, những vấn đề cần chỉ đạo, định hướng, nhắc nhở đã được tiến hành hàng tuần, hàng tháng nên việc sơ kết này không đến mức quá quan trọng. Lại có ý kiến cho rằng, hình như báo chí nước ta đang có “vấn đề”, do đó các cơ quan chỉ đạo, quản lý đang “lên dây cót”, đang “siết chặt” lại. Những suy nghĩ, quan niệm đó đều không đúng.
Như các đồng chí đều rõ, bất cứ một nghị quyết, chủ trương, chính sách nào của Đảng và Nhà nước sau khi ban hành cũng cần được nhìn nhận đánh giá tác động, hiệu quả của nó với cuộc sống. Việc sơ kết 2 năm thực hiện Thông báo kết luận 162-CT/TW của Bộ Chính trị mà chúng ta đang tiến hành không phải là một ngoại lệ. Tuy nhiên, do tầm quan trọng của Thông báo 162-TB/TW, do đất nước ta đang đứng trước thời cơ, vận hội mới và cả những khó khăn, thách thức khi chúng ta gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) cho nên đợt sinh hoạt chính trị này là dịp tốt để chúng ta nghiêm khắc nhìn lại chính mình, cân đo tầm vóc, sức lực, xốc lại hành trang để vững bước tiến về phía trước.
Để hội nghị đạt được mục đích, kết quả như mong muốn, sau khi nghe báo cáo về công tác chỉ đạo, quản lý báo chí của Ban TT-VHTW, Bộ VH-TT, Hội NBVN, tôi đề nghị các đồng chí cùng thống nhất và tập trung thảo luận dân chủ, thẳng thắn các vấn đề chủ yếu sau đây:
Thứ nhất, với tinh thần thẳng thắn, khách quan; cầu thị, chúng ta cần phân tích, khẳng định những thành tích, ưu điểm mà báo chí chúng ta đã đạt được; đây là yêu cầu quan trọng, vì thành tích, ưu điểm của báo chí nước ta rất lớn, rất cơ bản; từ đó xác lập niềm tự hào chính đáng, quyết tâm phấn đấu cao hơn trong thời gian tới. Mặt khác, và quan trọng hơn, là phải đề cao tinh thần tự phê bình và phê bình, chỉ rõ những non kém, khuyết điểm, tìm, ra nguyên nhân, nhất là các nguyên nhân chủ quan; từ đó, đề xuất hệ thống các giải pháp để khắc phục. Đây không chỉ là công việc của riêng các cơ quan chủ quản, cơ quan báo chí, mà còn là công việc của cơ quan chỉ đạo và quản lý báo chí; nói rõ hơn, Ban, Bộ, Hội cũng cần nghiêm khắc nhìn nhận, đánh giá hoạt động của mình.
Thứ hai, từ thực tiễn báo chí đất nước, chúng ta cần nêu cao trách nhiệm, dân chủ thảo luận, làm rõ một số vấn đề chủ yếu: tại sao nhiều năm qua, nhất là những năm gần đây, từ khi có Thông báo kết luận 162-TB/TW của Bộ Chính trị và nhiều văn bản của Đảng và Nhà nước về lãnh đạo, quản lý báo chí, bên cạnh những ưu điểm, thành tích mà Thông báo 162-TB/TW đã khẳng định; những yếu kém, khuyết điểm được chính Thông báo này chỉ ra chưa được một số cơ quan, đơn vị tập trung khắc phục, chưa tạo được bước chuyển căn bản, tích cực, thực sự bền vững? Thông báo 162 – TB/TW phân tích nguyên nhân của những yếu kém khuyết điểm, cả nguyên nhân chủ quan và nguyên nhân khách quan. Đặc biệt, ở Tiểu mục 3, Thông báo xác định phương hướng, chủ trương, biện pháp tăng cường lãnh đạo, quản lý báo chí, trong đó nhấn mạnh vai trò cấp uỷ, tổ chức đảng; vì sao chúng ta thực hiện chưa tốt? Ngoài việc chưa tập trung, chưa sáng tạo trong thực hiện, còn có nguyên nhân nào nữa không? Tại hội nghị này, tôi đề nghị các ý kiến tham luận cần tập trung làm rõ những thiếu sót, khuyết điểm, xác định rõ hơn nguyên nhân của những yếu kém này trong công tác lãnh đạo, quản lý báo chí của cơ quan chủ quản và các cơ quan báo chí thông qua từng nội dung cụ thể mà Thông báo kết luận 162 - TB/TW nêu ra.
Ba là, chúng ta nói nhiều về những yếu kém của báo chí như xa rời tôn chỉ mục đích, sa và giật gân, câu khách, chạy theo lợi ích kinh tế thuần tuý, sao nhãng biểu dương người tốt việc tốt, nặng thông tin mặt tiêu cực mặt trái xã hội, làm “nóng” một số vấn đề kinh tế - xã hội đất nước một cách không đáng có... Điều này ai cũng thấy, cơ quan chỉ đạo, quản lý báo chí thấy; cơ quan chủ quản thấy; cơ quan báo chí và mỗi cán bộ, phóng viên đều thấy; dư luận bạn đọc cũng thấy rõ và phản ánh nhiều lần. Vậy vì sao chúng ta không giải quyết, không khắc phục được một cách cơ bản? Tại sao chúng ta biết có những thông tin nếu công khai trên báo chí sẽ làm tổn hại đến lợi ích đất nước, lợi ích của Đảng, của nhân dân, sẽ bị kẻ địch bên ngoài lợi dụng bôi nhọ, đả kích, chống phá ta, vậy mà vẫn đăng lên báo, phát trên đài? Cùng với tuân thủ pháp luật theo tiêu chí đúng/sai, cơ quan báo chí do Đảng và Nhà nước ta lãnh đạo, quản lý còn có một tiêu chí khác không kém phần quan trọng là: nên hay không nên. Để thực hiện tiêu chí này, rất cần nhãn quan chính trị đứng đắn, sự nhạy cảm và tinh thần trách nhiệm cao của người làm báo, nhất là cán bộ lãnh đạo cơ quan báo chí.
Bốn là, có một thực tế, những yếu kém, khuyết điểm thường bộc lộ ở một số cơ quan báo chí (xem Báo cáo công tác báo chí hàng tuần của Vụ Báo chí, Ban TT-VHTW và Cục Báo chí, Bộ VH-TT thì thấy rõ), cơ quan chỉ đạo, quản lý báo chí của Đảng và Nhà nước đã đề cập nhiều lần, nhất là trong các cuộc giao ban báo chí hàng tuần, nhưng chậm khắc phục. Nguyên nhân là từ đâu? Tới đây, có cách làm nào tốt hơn không, nhằm giảm đến mức thấp nhất các yếu kém, sai phạm?
Tình trạng một số cán bộ, phóng viên các cơ quan báo chí, văn phòng đại diện cơ quan báo chí ở các địa phương thiếu rèn luyện đạo đức, phẩm chất, vi phạm đạo đức nghề nghiệp, thậm chí vi phạm pháp luật đang cớ chiều hướng gia tăng. Vai trò của cấp uỷ, tổ chức đảng, chuyên môn, công đoàn, đoàn thanh niên, hội nhà báo (hệ thống chính trị) của cơ quan báo chí trước thực trạng đó như thế nào?
Việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, luân chuyển cán bộ lãnh đạo trong cơ quan báo chí chưa được thực hiện tốt, thậm chí còn bộc lộ những sơ hở, non kém. Tình trạng một số cán bộ Lãnh đạo cơ quan báo chí, nhất là tổng biên tập, phó tổng biên tập, giám đốc, phó giám đốc sau khi được bổ nhiệm vẫn tỏ ra non yếu về bản lĩnh chính trị, năng lực chuyên môn, năng lực quản lý không hoàn thành nhiệm vụ được giao; công tác quản lý cán bộ, phóng viên trong cơ quan báo chí cũng còn nhiều yếu kém. Vấn đề này cần giải quyết ra sao trong thời gian tới?
Năm là, việc một số cơ quan báo chí ra thêm ấn phẩm phụ, chuyên san, phụ san, chuyên đề... có nội dung không bổ ích, không thiết thực, thậm chí vô bổ, lệch lạc, gây tốn kém, lãng phí, tại sao vẫn được cấp giấy phép hoạt động? Lại có trường hợp cấp phép rồi, qua hoạt động thấy không có lợi, thậm chí vi phạm, sai phạm nhiều lần mà vẫn không bị xử lý? Điều này gây phân tâm, bức xúc trong dư luận và ngay cả trong giới báo chí. Ở đây có vai trò, trách nhiệm của Ban, Bộ và cơ quan chủ quản.
Sáu là, một số báo, đài, tạp chí của các cơ quan trung ương, các bộ, ngành, đoàn thể, địa phương thiếu năng động, chậm đổi mới nội dung và hình thức; chất lượng, chính trị và văn hoá chưa cao, lượng phát hành không lớn, sự tác động đến công chúng do đó bị hạn chế. Những thiếu sót này đã được Thông báo 162- TB/TW chỉ ra, nhưng nhìn chung, chúng ta chưa tạo được bước chuyển biến đáng kể, rõ nhất là khối báo, đài địa phương và một số báo, tạp chí ở trung ương. Vậy thì tới đây, các cơ quan này phải làm gì? Cơ quan chủ quản phải tác động và giúp đỡ ra sao?
Bảy là, vấn đề xử lý các sai phạm trong hoạt động báo chí. Gần đây với những sai phạm xung quanh việc thông tin về đồng tiền polymer, chỉ một số cơ quan chủ quản và cơ quan báo chí nhìn nhận và xử lý nghiêm minh (như Hội Nhà báo VN; Thành uỷ, Thành đoàn thành phố Hồ Chí Minh, Liên đoàn Lao động thành phố Hồ Chí Minh, Báo Nhà báo & Công luận Báo TT.TPHCM, Báo NLĐ TP.HCM) còn một số cơ quan chủ quản và cơ quan báo chí khác làm hời hợt, hình thức, chỉ dừng lại ở mức nhắc nhở, phê bình. Việc một số tờ báo sai phạm kéo dài nhưng không có biện pháp xử lý thích đáng, đã tạo dư luận không đồng thuận ngay trong giới báo chí. Có ý kiến cho rằng, cơ quan Đảng, Nhà nước và các cơ quan chủ quản xử lý chưa công bằng, không kiên quyết và triệt để. Tại sao lại có tình trạng như thế? Làm cách nào để công tác khen thưởng, kỷ luật đạt kết quả tốt hơn? Theo đó, một số vấn đề thuộc về nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng, quản lý nhà nước về báo chí cần đặt ra vấn đề gì? Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về hoạt động báo chí, kể cả Luật Báo chí, cần bổ sung, hoàn thiện ra sao để thời gian tới giúp cho công tác quản lý có nề nếp, khoa học hơn, khắc phục tình trạng chạy theo xử lý vụ việc như trước đây đã làm. Để tăng cường công tác chỉ đạo, quản lý báo chí, rất mong nhận được các đề xuất, kiến nghị, góp ý của các đồng chí tại Hội, nghị này.
- Thưa các đồng chí!
Chúng ta gặp nhau ở hội nghị này là để các bộ, ban, ngành, đoàn thể địa phương, cơ quan chủ quản và cơ quan báo chí trao đổi, học hỏi kinh nghiệm, tiếp thu ý kiến của nhau; bày tỏ suy nghĩ về lĩnh vực hoạt động quan trọng của đất nước - hoạt động báo chí. Hội nghị khuyến khích các đại biểu phát biểu, tham luận trực tiếp ngắn gọn, rõ ràng, nội dung thiết thực, đề cao ý thức tự phê bình và phê bình, với tinh thần thẳng thắn, cởi mở, dân chủ, trách nhiệm.
Năm 2007, vào giữa năm, Hội nghị TW5 (khoá X) sẽ được tổ chức; trong đó có nội dung quan trọng - thảo luận và ra nghị quyết về công tác tư tưởng, lý luận và báo chí. Đây là lần đầu tiên Ban Chấp hành TW Đảng sẽ bàn sâu, bàn kỹ về lĩnh vực này. Điều đó càng chứng tỏ sự quan tâm của Đảng và Nhà nước trong lãnh đạo, chỉ đạo báo chí với mục đích là để báo chí nước nhà phát triển đúng hướng, mạnh mẽ, vững chắc. Việc tổ chức tốt Hội nghị này là một bước chuẩn bị cần thiết, rất bổ ích cho Hội nghị TW5 (khoá X) sắp tới. Tôi tin tưởng rằng, với tinh thần trách nhiệm cao, sự chuẩn bị chu đáo của từng tổ chức, cá nhân, Hội nghị của chúng ta sẽ diễn ra sôi nổi, phong phú, nghiêm túc và thành công tốt đẹp.
Chỉ còn hơn 1 tháng nữa đất nước ta bước sang Xuân Đinh Hợi 2007, thay mặt Ban Bí thư TW Đảng, Ban Tư tưởng - Văn hoá TW và các cơ quan tổ chức Hội nghị, tôi xin gửi lời cảm ơn, lời chúc mừng năm mới tốt đẹp nhất tới đồng chí Trương Tấn Sang - Uỷ viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư, lãnh đạo các bộ, ban, ngành, đoàn thể, địa phương và lãnh đạo các cơ quan báo chí cùng tất cả các đồng chí tham dự hội nghị hôm nay.
Xin trân trọng cám ơn!
