Lượng ngoại tệ "thừa" trên thị trường khoảng 500-600 triệu USD. VND sẽ lên giá.Hơn một tuần trở lại đây, tình trạng thừa USD trên thị trường đã bắt đầu lộ diện.
Bắt đầu ngày làm việc đầu tiên của năm mới 2007, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã phải xuất tiền ra mua ngoại tệ của các ngân hàng thương mại (NHTM) nhằm giảm bớt tình trạng thừa USD trên thị trường và giữ ổn định tỉ giá, không để VND lên giá so với USD. Có lẽ nhiều năm trở lại đây, tình trạng thừa USD ở hầu hết các NH là điều hiếm gặp. Đối với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn VN (NHNo), tình trạng thừa USD đã diễn ra từ giữa năm 2006. NHNN mua vào ít làm cho các NHTM luôn ở tình trạng vượt trạng thái ngoại tệ, trong khi NHTM không thể không mua vào cho khách hàng. Nếu NHTM không mua cho DN thì ảnh hưởng trực tiếp đến các DN xuất khẩu. Trong suốt thời gian vừa qua, NHNo luôn hạ giá USD xuống mức sàn. Dù NHNN có nởi lỏng biên độ, thì mức giá của các NH đã chạm sàn từ lâu. NHNo đã phải có lúc cảnh báo các chi nhánh dừng mua USD vào.
Muốn mà chưa bán được!
Chỉ trong 2 ngày 2-3.1, NHNN đã mua vào khoảng 140 triệu USD từ các NHTM. Tuy nhiên, con số này chẳng thấm vào đâu so với sức "cung" của thị trường. Nhiều NHTM cho biết, họ vẫn còn dư rất nhiều USD để bán, nhưng chưa bán được do lượng USD mà NHNN mua vào còn khá khiêm tốn.
Ông Trương Văn Phước - Vụ trưởng Vụ Quản lý ngoại hối (NHNN) lý giải tình trạng thừa USD là hệ quả của các rào cản kinh tế vĩ mô vừa được dỡ bỏ: VN gia nhập WTO, Hoa Kỳ thông qua PNTR cho VN, đầu tư nước ngoài tăng bên cạnh đó kiều hối về nhiều... khiến chu chuyển vốn vào VN tăng nhanh.
Ông Phước cho hay, với tư cách là NHTƯ, NHNN sẽ điều tiết chu chuyển vốn vì thế, sẽ phải tham gia vào quá trình mua bán ngoại tệ với tư cách là người mua bán cuối cùng trên thị trường. Trong khi các NHTM có xu hướng dựa vào NHNN khi xuất hiện các nhu cầu về ngoại tệ, thì NHNN lại phải thực hiện chức năng điều hành lượng tiền lưu thông, làm sao vừa đảm bảo tính thanh khoản của đồng tiền và tính trung thực của cung - cầu thị trường.
Trả lời phỏng vấn của phóng viên Báo Lao Động: Vì sao NHNN chỉ mua vào một lượng ngoại tệ rất khiêm tốn? Ông Phước cho biết: NHNN vẫn tiếp tục mua ngoại tệ để đảm bảo cân đối ngoại tệ trên thị trường và hỗ trợ các NHTM trong lúc thừa vốn. Vấn đề là mức giá mà NHNN đưa ra, các NHTM có đồng ý bán hay không?
Còn ông Lê Xuân Nghĩa - Vụ trưởng Vụ Chiến lược phát triển NH (NHNN) "bật mí": "Thừa ngoại tệ là một dấu hiệu tốt. Còn việc NHNN chỉ mua một lượng ngoại tệ hạn chế có nguyên nhân do chỉ tiêu phát hành tiền đã hết". Một số ý kiến khác thì cho rằng, USD đang giảm giá trên thị trường thế giới nên NHNN cũng hạn chế mua vào. Mặt khác, nếu phải phát hành thêm nhiều tiền để mua ngoại tệ sẽ tất yếu dẫn đến áp lực lạm phát do lượng tiền đưa vào lưu thông lớn.
Tỉ giá: Bao nhiêu là hợp lý?
Theo ước đoán của các chuyên gia ngân hàng, tài chính, lượng ngoại tệ đang "thừa" trên thị trường hiện khoảng 500-600 triệu USD. Chuyên gia này cũng "than": Cái khổ năm nay là VND cũng thừa. Huy động vốn trong các NHTM năm 2006 tăng 30%, trong khi cho vay chỉ tăng 20%. Về nguyên tắc, 10% vốn thừa, NHNN phải "hút" về bằng cách bán trái phiếu chính phủ ra. Nhưng nay thừa cả VND, cả USD nên cũng khó!
Với những chính sách mà NHNN đang thực hiện, có thể nhận thấy mục tiêu mà NHNN đặt ra là giữ ổn định tỉ giá VND/USD xoay quanh mức 16.000/1. Bình luận về mức tỉ giá này, ông Lê Xuân Nghĩa cho rằng: Đây chính là mức mà tỉ giá danh nghĩa và tỉ giá thực ngang nhau theo đánh giá của Pháp. Ở mức tỉ giá này sẽ không có khuyến khích xuất khẩu và cũng không hạn chế nhập khẩu. Nhưng với mức tỉ giá đó, yếu tố phát triển tiềm năng của VN bị hạn chế.
Còn với quan điểm cá nhân, ông Nghĩa nhận định: Tỉ giá thực bằng tỉ giá danh nghĩa là được trong điều kiện nền kinh tế tăng trưởng nóng như VN hiện nay.
Làm gì với tình trạng thừa USD?
Ông Lê Đắc Sơn - TGĐ VP Bank cho biết: Các NHTM thường trông chờ NHNN sẽ mua dần. Tuy nhiên, trong lúc chưa bán được, các NH thường phải gửi các nơi (có những NH khác đột xuất cần vốn), gửi không hết thì đành để đấy! Một số NHTM cũng phải "linh hoạt" bằng cách có ngay các giải pháp đầu tư ngắn hạn ...Ông Sơn cũng khẳng định: Nếu NHNN mua thì sẽ tốt hơn cho các NHTM .
Dù chưa có những biểu hiện rõ ràng trong ngắn hạn, nhưng các chuyên gia cũng cho rằng, tình trạng thừa USD sẽ làm cho VND lên giá, ảnh hưởng đến xuất khẩu của DN. Đối với các NHTM, tức thời chưa có ảnh hưởng lớn bởi hầu hết các NH đều phải tìm kiếm các kênh đầu tư khác.
Biến động của giá USD trên thị trường thế giới rất khó lường. Mặc dầu vậy, NHNN cam kết sẽ vẫn giữ ổn định tỉ giá. Có thể hiểu rằng, dù thừa, hay thiếu USD trên thị trường, dù USD có tăng hay giảm giá trên thị trường thế giới thì tỉ giá VND/USD trước mắt vẫn sẽ xoay quanh con số 16.000/1.
Trong tổng số hơn 140 triệu USD NHNN mua vào trong hai ngày qua, NHNo chỉ được mua vào có 3 triệu USD. Như vậy, tính trung bình mỗi NH chỉ được bán có khoảng từ 3-4 triệu USD, như muối bỏ bể. Nếu NHNN không mua vào khi thị trường dư thừa như thế này thì các NHTM cũng phải tính đến việc không mua vào cho các khách hàng nữa và như vậy, vấn đề cơ bản nhất là các DN sẽ không biết đổ tiền vào đâu.
(Bà Lê Thanh Hằng - PTGĐ NHNo, phụ trách vấn đề ngoại tệ)
