Ngày xuân đi chợ phiên Hà Lâu

Lên Hà Lâu từ hôm trước nhưng cả đêm chúng tôi cứ háo hức để sáng sớm mai theo chân đồng bào đi chợ sắm Tết. Buổi sáng thức dậy, khi cả núi rừng vẫn còn chìm trong bóng đêm với những cơn gió lạnh, mọi người đã gọi nhau đi chợ sắm Tết, không khí của ngày xuân thật náo nức. Ai đó nói rằng: “Tết ở chợ phiên Hà Lâu đến sớm lắm”! Điều ấy có lẽ là thật bởi tiết trời đã bước sang xuân với những cành đào phai phơi hồng khoe sắc; là men nồng của rượu lẩu là, của bánh chưng từ các thôn, bản theo làn gió bay tới...

Trước đây, Hà Lâu là một trong những xã đặc biệt khó khăn của huyện Tiên Yên. Cái đói, cái nghèo cứ đeo đẳng, rình rập vào những nếp nhà của bà con dân tộc nơi đây. Trước những khó khăn đó, Đảng bộ, chính quyền huyện Tiên Yên đã có những giải pháp sát với điều kiện thực tế của Hà Lâu. Năm 2008, bằng nguồn kinh phí hỗ trợ của huyện, tỉnh, nhiều công trình phục vụ dân sinh được xây dựng trong đó phải nói đến đường bê tông nối từ Quốc lộ 4B vào trung tâm xã; tuyến đường từ trung tâm xã đi đến các bản Buông, Khe Tao, Nậm Mìn và các tuyến kênh mương dẫn nước từ hồ đập về ruộng cũng được đầu tư. Nhiều diện tích rừng bỏ hoang giờ đây đã được người dân nhận lại để trồng keo, sa mộc, quế... Đến với xã Hà Lâu chúng tôi cảm nhận được sự thay da đổi thịt đang diễn ra từng ngày, từng giờ và lắng đọng trên từng khuôn mặt rạng rỡ của trẻ thơ khi được bố mẹ đưa đến chợ phiên để mua quần áo mới mặc trong Tết cổ truyền dân tộc. Chị Chíu Nhì Múi, ở bản Danh tâm sự: Năm nào cũng vậy, cứ vào những ngày giáp Tết, gia đình mình lại lên rừng cắt lá dong mang ra chợ bán, được tiền mua sắm quần áo cho con; còn gà, thịt lợn, rượu thì gia đình không phải mua...

Chợ phiên Hà Lâu được họp vào chủ nhật hàng tuần, đây là nơi để bà con dân tộc ở các thôn bản xa xôi, hẻo lánh có dịp gặp nhau trao đổi mua bán hàng hoá và giao lưu văn hoá. Hàng hoá ở đây có các sản vật từ rừng như rễ cây được dùng làm thuốc và ngâm rượu hay như mật o­ng rừng được chắt lọc, kết tụ từ các loại hoa rừng cho mật o­ng có vị ngọt và hương thơm rất đặc trưng của vùng cao nơi đây. Còn bà con ở thị trấn Tiên Yên và các huyện lân cận mang lên đây những mặt hàng gia dụng như quần áo, vải, thuốc men. Thường phiên chợ Hà Lâu chỉ đông nhất vào khoảng 9 giờ sáng đến 14 giờ cùng ngày nhưng vào những ngày giáp Tết, chợ Hà Lâu họp cả ngày và vui nhất là buổi trưa. Lúc đó những người đàn ông trong thôn bản ngồi cùng nhau nhâm nhi chén rượu, mừng sức khoẻ của nhau sau một năm lao động vất vả; các bà mẹ cùng con nhỏ lại say sưa nhìn ngắm, chọn hàng. Có lẽ bận rộn nhất và háo hức nhất là lũ trẻ bên những sạp bán giày, dép, quần áo. Giá cả ở đây cũng giống như ở dưới xuôi thậm chí còn rẻ hơn, anh Bế Văn Ngò, bản Buông cho biết: Chợ phiên Hà Lâu đã phản ánh khá đậm nét phong tục tập quán của các dân tộc đó là tính thật thà ngay thẳng. Chẳng hạn những mớ rau, buồng chuối thậm chí cả con gà, con lợn to nhỏ khác nhau, nhưng giá bán ban đầu thế nào sau vẫn giữ nguyên như thế, đến lúc tan chợ không bán được thì gánh về chứ không chịu hạ giá...

Cái nắng đã lên đến đỉnh đầu, chợ phiên Hà Lâu không vì thế mà bớt đi vẻ nhộn nhịp mà ngược lại ở chỗ nào cũng thấy diễn ra cảnh người mua, kẻ bán làm huyên náo, nhộn nhịp cả một vùng sơn cước. Theo đồng chí Hoàng Vĩnh Hải - Chủ tịch UBND xã thì từ khi chợ Hà Lâu được đưa vào sử dụng đã giúp cho bà con có điều kiện giao lưu hàng hoá, tiêu thụ sản phẩm do chính người dân làm ra, đồng thời tạo nên một nét văn hoá rất riêng của bà con dân tộc Tày, Dao, Sán Chỉ nơi đây... Tuy nhiên, cái khó lớn nhất của xã hiện nay đó là sau trận lũ lịch sử vừa qua đã làm cho cầu treo bị hư hỏng nặng, người dân không ai dám qua cho nên khi mang hàng hoá sang chợ bán chỉ có con đường duy nhất là lội qua suối. Vì vậy, nhiều người sợ ướt hàng đã không dám mang sang chợ... Để lo cho người dân trong xã đón một cái Tết no ấm và hạnh phúc, Đảng uỷ, UBND xã đã xây dựng kế hoạch tổ chức vui tết cho bà con với mục tiêu an toàn, tiết kiệm, vui vẻ. Ngoài các hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể dục thể thao, xã còn tổ chức các trò chơi dân gian như đánh quay, đi cà kheo vừa góp phần giữ gìn bản sắc dân tộc, vừa thu hút đông đảo mọi tầng lớp nhân dân tham gia. Nắng đã bắt đầu đứng bóng, lúc này trong chợ vẫn rất đông người, ai cũng mong muốn mua được cho mình những món hàng như ý trong dịp Tết cổ truyền, có lẽ vui nhất vẫn là các em nhỏ, được xúng xính trong những bộ quần áo còn thơm mùi vải, những đôi dép, đôi giày còn tươi mùi nhựa, màu da làm cho các em như được trở về với giấc mơ của tuổi thần tiên.

Tạm biệt vùng cao Hà Lâu trong sự giao thoa của đất trời và của vạn vật vào xuân, chúng tôi như cảm nhận được một Hà Lâu đang chuyển mình đi lên mạnh mẽ, rồi đây cuộc sống của bà con dân tộc vùng cao không chỉ Hà Lâu và nhiều xã khác của huyện Tiên Yên sẽ được đổi thay nhanh chóng, để mỗi độ Tết đến xuân về, mỗi gia đình đều được đón năm mới an lành, hạnh phúc, no ấm.