Với số lượng người dùng điện thoại di động (ĐTDĐ) ngày càng nhiều như hiện nay, các dịch vụ “chăm sóc” ĐTDĐ cũng mọc lên như nấm, thế là một nghề mới bắt đầu xuất hiện trên thị trường lao động, nghề sửa chữa điện thoại di động. Hiện nay, một người chưa biết gì về điện tử có thể để sửa được ĐTDĐ sau khóa đào tạo từ 4 đến 7 tháng với mức phí khoảng từ 8 triệu đồng. Sau khi ra nghề, chỉ cần làm khoảng 5 tháng là có thể thu lại số tiền học phí đã bỏ ra.
Đối tượng học
So với mặt bằng kiến thức chung của những nghề lao động phổ thông khác, nghề sửa chữa ĐTDĐ đòi hỏi người học phải có kiến thức cao hơn, tối thiểu phải tốt nghiệp hệ trung học cơ sở, bởi lẽ các khái niệm về dòng điện và các hàm số, phương trình toán học… được bắt đầu từ lớp 8 và 9. Do vậy, nếu chưa đạt được mức kiến thức tối thiểu này, việc học nghề sửa chữa ĐTDĐ sẽ trở nên rất khó khăn, khó mà thành công khi ra nghề. Đồng thời, nếu không có bằng tốt nghiệp trung học cơ sở, người học sẽ không nhận được chứng chỉ nghề mà chỉ nhận được giấy chứng nhận đã học nghề sửa chữa ĐTDĐ của nơi dạy.
Tiếp đến, để thành công với nghề này, đòi hỏi người học phải đam mê về điện, thích tìm tòi và nếu có sự khéo léo thì càng hay.
Chương trình đào tạo
Hiện nay, chưa có một chuẩn mực nào cho chương trình đào tạo nghề sửa chữa ĐTDĐ, mỗi nơi dạy tự xây dựng một chương trình, tự thuê người đứng lớp (có thể là giảng viên hoặc kỹ sư đã được bổ sung kiến thức sư phạm, và có cả những người thợ) và tự đưa ra mức phí đào tạo. Còn về bằng cấp đào tạo cấp cho học viên cuối khóa học khá lộn xộn, nhiều nơi cấp chứng chỉ nghề của Tổng cục dạy nghề, một số nơi liên kết với một viện nào đó để cấp. Chính vì vậy, có thể nói chất lượng đào tạo nghề sửa chữa ĐTDĐ đang thả nổi cho sự cạnh tranh của các nơi dạy. Do vậy nếu học viên không lựa chọn kỹ nơi học, xác suất chọn được nơi học tốt là rất thấp, tiền mất mà kiến thức chẳng thấm vào đâu.
Đi một vòng các nơi dạy sửa chữa ĐTDĐ, chúng tôi thấy choáng với mức học phí, chí ít cũng là 6,9 triệu đồng để mong có cái nghề, còn cao nhất là 9,5 triệu đồng. Tuy nhiên, đi sâu vào chương trình học và trang thiết bị phục vụ cho học tập, chúng tôi mới vỡ lẽ ra rằng, số kiến thức đạt được cho nghề này chẳng khác nào đi mua món hàng ngoài chợ trời, chẳng những “tiền nào của nấy” mà còn gặp phải cảnh éo le hơn “học phí cao nhưng chương trình đào tạo thì chẳng có gì đặc biệt so với những nơi có học phí thấp hơn”. Ngoài ra, tiền học phí còn phụ thuộc vào thời gian đăng ký học là vào buổi nào (sáng, chiều, tối) trong ngày, đồng thời nó tỷ lệ nghịch với tổng thời gian học là 4 tháng hay 7 tháng, nghĩa là nếu học cấp tốc bạn sẽ phải tốn tiền nhiều hơn. Đa số các nơi dạy đều áp dụng thời khóa biểu là học từ thứ hai đến thứ bảy.
Trong chương trình học nghề sửa chữa ĐTDĐ, khoảng thời gian cân đối giữa lý thuyết và thực hành cũng khác nhau, có nơi chỉ tập trung vào dạy thực hành hoặc lý thuyết, ít có nơi cân bằng được khoảng thời gian này. Một nhân viên thiết kế chương trình giảng dạy của Công ty cổ phần chăm sóc thiết bị số DDC giải thích: “Chúng tôi đã cân nhắc khá kỹ trước khi thiết kế chương giảng dạy, “học đi đôi với hành” vẫn là tiêu chí hàng đầu mà chúng tôi hướng đến, chính vì vậy mà 50% thời gian khóa học dành cho lý thuyết và 50% dành cho thực hành là khá hợp lý. Nếu chỉ tập trung vào thực hành, người học sẽ khó tiếp cận được những cái mới về sau; ngược lại, nếu tập trung cho lý thuyết thì người học sẽ không thành thạo với việc khắc phục những hư hỏng...”.
Về dụng cụ phục vụ cho việc học, đa số các nơi dạy đều cho học viên mượn để thực hành tại lớp và cho mượn điện thoại di động để đem về nhà nghiên cứu. Như vậy, học viên phải tự trang bị cho mình một bộ đồ nghề sửa chữa ĐTDĐ (khoảng 500.000 đồng) và một máy khò (khoảng từ 300.000 - 580.000 đồng) để thực hành tại nhà. Tuy nhiên, có nơi dạy còn chơi “sộp”, phát tặng luôn cho mỗi học viên một bộ đồ nghề (không có máy khò) và 4 cái ĐTDĐ (2 Nokia, 1 Samsung, 1 Motorola) đời mới để học viên thực hành. Lý giải về cách chơi táo bạo này, một nhân viên của nơi dạy này cho biết: “Trong quá trình thực hành, học viên sẽ thường xuyên tháo các linh kiện trong máy ra để kiểm tra rồi lắp lại nên ắt hẳn là bo mạch của những chiếc điện thoại này sẽ bị “nát”, cho nên nếu thu ĐTDĐ lại thì cũng chẳng dùng được cho những lần sau”. Nếu làm một phép tính nhẩm tổng giá 4 loại điện thoại này đang bán trên thị trường thì đã xấp xỉ bằng tiền học phí!
Ngoài các chương trình đào tạo chính cho nghề, đa số các nơi dạy miễn phí các kiến thức về sử dụng máy tính, kinh doanh và mở cửa hàng ĐTDĐ.
Doanh thu từ nghề
Sau khi hoàn tất khóa học, một số nơi dạy sẽ hướng dẫn học viên tìm việc làm. Lương khởi điểm cho nghề này là từ 1,6 triệu đồng, ngoài ra còn có thêm khoản thu nhập 10% trên tổng số tiền sửa chữa của khách hàng. Hoặc nếu có điều kiện về kinh tế, học viên mở ngay cửa hàng bán và sửa chữa ĐTDĐ dựa trên những kiến thức về kỹ thuật và kinh nghiệm kinh doanh đã được truyền đạt lại trong khóa học.
