Nguyễn Đăng San, Chi hội trưởng Chi hội CCB khu 6 (phường Giếng Đáy, TP Hạ Long), nguyên là lính của Trung đoàn Ba Gia (E1, Sư đoàn 2, Quân khu 5), đơn vị 3 lần Anh hùng LLVT. Sau chiến thắng 30-4-1975, là thương binh hạng 3/4, Nguyễn Đăng San về công tác tại XN Tuyển than Hòn Gai. Năm 2002, sau khi nghỉ hưu, ông thành lập Công ty Hòa Bình, chuyên khai thác đá ở huyện Hoành Bồ. Là CCB, thương binh, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc Công ty, Nguyễn Đăng San đặc biệt ưu tiên tuyển lao động là các CCB hoặc con em họ. Hiện số CBCNV trong Công ty chiếm hơn 40% là CCB, con em CCB...
Trong một lần gặp gỡ, tôi được Nguyễn Đăng San cho nghe lại hai bài thơ Bức thư tình đồng đội và Anh và tôi do anh sáng tác, do nghệ sĩ Hồng Liên thể hiện, được ghi đĩa CD và tặng Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn; một đoạn trích trong hai bài thơ này đã được khắc trên đôi lọ độc bình cao 1,7m tặng Nghĩa trang Trường Sơn và Bảo tàng Trường Sơn... Anh bảo chính từ “tình đồng đội là tình yêu chân chính” (lời trong bài thơ) mà 35 năm sau, anh đã bằng mọi cách tìm được đến nhà liệt sĩ Tô Ngọc Lâm (ở thôn Ô Mễ, xã Tân Phong, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình) để thực hiện lời trăn trối của người tiểu đội trưởng đã hy sinh khi trấn giữ cao điểm Păk Cụt (cao nguyên Bô-lô-ven của nước bạn Lào): “-Cố giữ lấy cao điểm đến cùng... Sau này... em nào còn sống.. nhớ đến nhà anh... quê anh ở Thái Bình...”. “-Câu nhắn gửi lại cho tôi và 3 đồng đội nữa trên cao điểm Păk Cụt của anh Lâm trước khi trút hơi thở cuối cùng luôn day dứt tôi bao năm. Và tôi quyết phải thực hiện cho được di nguyện của anh” - Nguyễn Đăng San tâm sự.
Hơn 30 năm qua, theo lời trăn trối của liệt sĩ Tô Ngọc Lâm, Nguyễn Đăng San đã đi tìm và hỏi nhiều người, nhiều cơ quan quân sự, chính quyền địa phương ở tỉnh Thái Bình, nhưng không thể xác định được địa chỉ cụ thể. Mãi tới năm 2006, qua báo chí, Nguyễn Đăng San được biết ông Lê Văn Cam (trú tại xóm 10, thôn Đông Hạ, xã Vũ Phúc, TP Thái Bình) suốt hơn 10 năm, với chiếc xe đạp cà tàng, đã đi khắp các chiến trường, sang cả nước bạn, lần tới từng nghĩa trang, trận địa xưa, và đã tìm ra hơn 2 vạn phần mộ liệt sĩ để báo cho các gia đình liệt sĩ biết... Câu chuyện làm Nguyễn Đăng San hết sức xúc động, ông đã viết thư nhờ ông Cam tìm địa chỉ gia đình liệt sĩ Tô Ngọc Lâm... “-Tôi đã khóc như một đứa trẻ khi được ông Cam cung cấp cho địa chỉ của người tiểu đội trưởng năm xưa.” - Ông kể - “Tôi đến thăm nhà anh, bố mẹ anh đã qua đời, chỉ còn người cháu họ hương khói cho họ...”.
Chuyện về 4 chiến sĩ tình nguyện quân đội Việt Nam, gồm Tô Ngọc Lâm, Vũ Văn Khuyến (quê Nam Định), Vũ Minh Quỳnh (quê Hà Nội) và Nguyễn Đăng San, trên cao điểm Păk Cụt được ông kể lại thật xúc động. Sau khi tiểu đội trưởng Tô Ngọc Lâm hy sinh, ngày 25-5-1972, trong một trận đánh giải phóng Kon Tum, cả hai đồng đội Vũ Minh Quỳnh và Vũ Văn Khuyến cũng đều nằm lại chiến trường. Mãi năm 2005 và 2006, Nguyễn Đăng San mới tìm được địa chỉ của hai anh. Những thông tin của ông đã giúp cho gia đình hai liệt sĩ biết được những giây phút anh hùng của người thân... Cảm động vì những nghĩa cử của ông Lê Văn Cam, Nguyễn Đăng San đã tặng ông Cam một dàn máy vi tính để giúp ông Cam lưu giữ những tư liệu về các liệt sĩ mà ông đã dày công tìm kiếm. Không chỉ với những người cùng tiểu đội năm xưa, Nguyễn Đăng San còn cất công tìm hiểu địa chỉ và về thăm nhiều gia đình liệt sĩ, những người cùng chiến hào chiến đấu với ông thời chống Mỹ. Ông tâm sự: “-Mỗi lần tìm được một địa chỉ của đồng đội là một lần tôi không cầm được nước mắt. Tôi cố gắng đi tìm bằng hết những liệt sĩ đã từng là đồng đội của tôi. Đồng chí Trần Văn Thành, trung đội trưởng, người dìu dắt tôi vào Đảng, đã hy sinh ngay trước mắt tôi khi anh đứng lên hô “Toàn đơn vị xung phong”. Tôi chỉ biết tên anh, còn quê hương thì tôi vẫn chưa xác định được”. Hồi ấy theo qui định, các chiến sĩ không được để lại trong người những tờ giấy ghi tên tuổi, quê quán đề phòng lỡ có hy sinh, kẻ địch cũng không có thông tin mà phản tuyên truyền. Chưa kịp biết rõ về nhau thì có người đã ra đi vĩnh viễn, không một dòng địa chỉ. Cho nên sau này mới khó tìm địa chỉ các liệt sĩ là thế. Tôi may mắn còn sống đã là hạnh phúc lắm rồi. Vì thế, dù sức khoẻ có suy giảm vì 8 mảnh đạn trong người chưa lấy ra được, dù nỗi đau bị nhiễm chất độc da cam còn đó, nhưng kỷ niệm chiến tranh sẽ không thể nào phai mờ trong tôi. Tôi sẽ dốc sức để làm yên lòng những đồng đội tôi đang nằm dưới mộ...
