“Mùa xuân ao ước ấy đang đến đầu tiên...”. Câu hát giản dị nọ đã đến với tôi ngay thời khắc đầu của xuân Mậu Tí. Nhạc sĩ Văn Cao từ lâu lắm, bằng tri giác nhạy cảm của mình đã tiên đoán trong bài hát “Mùa xuân đầu tiên” bằng những câu “Từ đây người biết thương người, từ đây người biết yêu người...” Sao thế nhỉ? Sao lại biết thương yêu phải từ đây, từ lúc mùa đông qua, mùa xuân đang tới?
Hãy chú ý đến thời điểm sáng tác bài hát. Đó là những năm khốc liệt của chiến tranh chống Pháp, kẻ thù đang dồn tất cả bom đạn còn lại cho trận đánh cuối cùng Điện Biên phủ sắp tới. Nhạc sĩ đã hình dung tất cả những dữ dội của cuộc chiến, người mất, người còn, ngườisẽ suốt đời mang thương tật trên mình. Điều gì phải nói với những người còn lại? Những ánh mắt vô cảm. Những cái đầu lạnh giá. Những trái tim đóng băng. Tất cả hầu như sẵn sàng trở lại. Người nhạc sĩ thấy mình có bổn phận nhắc nhở đồng loại bằng những lời hát say đắm trước mùa xuân chiến thắng. Chúng ta đã chiến thắng. Chúng ta không hề quay mặt trước cuộc sống. Chúng ta biết thế nào là cái giá đời mình đã trả. Chúng ta đã bước tới mùa xuân đầu tiên của đất nước, của con người. Lời ca giòn giã niềm tin. Lời ca đánh át những bị luỵ sẽ tới. Bài hát vui tươi, trong trẻo kêu gọi mỗi con người hãy quên đi tất cả những thù hận, từ đây hãy sống với chính mình, biết thương người và biết yêu người. Bài hát sống mãi theo thời gian.
Nhà tơ Tố Hữu cũng viết; “Có gì đẹp trên đời hơn thế. Người yêu người sống để yêu nhau...” cái thời “người yêu người thật đẹp. Nó không hề phi giai cấp, không hề duy lý. Chúng ta hy sinh tất cả vì cái gì? Thưa, vì cái đẹp giữa lương tâm từng người. Mỗi người đều biết rõ mình vì cái gì để sống. Người yêu người và sống để yêu nhau. Trái tim ấy thật giàu, không dễ có. Ôi cuộc sống mới đáng yêu làm sao, cuộc sống là nhân quần, là đoàn tụ, là tiếng cười, giọng hát và là tất cả.
Bởi vậy, tôi hiểu vì sao Văn Cao lại đặt đề cho bài hát là “Mùa xuân đầu tiên”. Bài hát rộn rã vang lên giữa lúc mùa đông vẫn còn rét mướt, nụ đào xuân bắt đầu chớm nở. Xuân đấy, xuân của lòng người đã tới và ta hiểu vì sao tác giả bộc bạch “từ đây người biết thương người”. Không thể khác và không thể chậm, bởi con người đã để chậm sự thương yêu nhau cũng quá lâu rồi.
