Ai cũng biết, việc sử dụng phao xốp đã gây ô nhiễm môi trường Vịnh Hạ Long, Vịnh Bái Tử Long trong nhiều năm qua. Chính vì thế, ngày 13-11-2006, UBND tỉnh đã có công văn yêu cầu các tổ chức, cá nhân không được sử dụng loại phao này để làm bệ nổi cho các công trình sinh hoạt cũng như SXKD trên Vịnh.
Giải pháp ban đầu được đưa ra là có thể thay thế bằng phao nhựa, phao composit v.v... Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, mà quan trọng nhất vẫn là do giá thành các loại phao thay thế quá lớn so với thu nhập của người dân, nên việc chấm dứt tình trạng dùng phao xốp vẫn không thể thực hiện được một cách triệt để...
Những nhà bè nổi có móng bằng phao xốp trên Vịnh Hạ Long sẽ phải được thay thế bằng móng nổi xi măng lưới thép trong năm 2008-2009.
Và vì thế, vấn đề tìm loại vật liệu nào phù hợp với điều kiện thực tế được đặt ra với Ban Quản lý Vịnh Hạ Long (BQL VHL), đơn vị trực tiếp chủ trì kiểm tra, đôn đốc, giám sát việc thực hiện sự chỉ đạo của UBND tỉnh nói trên. Sau một thời gian tham khảo, BQL VHL đã tham mưu với UBND tỉnh và được UBND tỉnh đồng ý xây thí điểm 1 nhà nổi trên Vịnh (diện tích 76,86m2), do Trung tâm kết cấu mới và xi măng lưới thép (Trung tâm CSF) thuộc Liên hiệp Hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam thiết kế. Sau gần 1 năm, đến ngày 28-3-2007, công trình nhà nổi có móng bằng xi măng lưới thép đã hoàn thành, được Chi cục Đăng kiểm số 10 - Thái Bình đồng ý nghiệm thu cấp giấy phép đưa vào sử dụng cho đến nay...
Qua theo dõi, thử nghiệm, BQL VHL đánh giá giải pháp nhà nổi có móng bằng xi măng lưới thép có nhiều đặc tính ưu điểm hơn so với các loại nhà nổi làm bằng các chất liệu khác hiện đang sử dụng trên khu vực Vịnh Hạ Long; như giá thành đầu tư thấp hơn so với một số loại nhà bè nổi khác; không phải bảo dưỡng thường xuyên; kết cấu nổi và kiến trúc bên trên có tính bền vững cao; công trình sử dụng chủ yếu là các vật liệu truyền thống, trong nước sản xuất được và đặc biệt là những vật liệu này không gây ô nhiễm môi trường, không ảnh hưởng đến các giá trị đa dạng sinh học của Vịnh Hạ Long v.v... Chính nhờ những ưu điểm nổi bật trên mà BQL VHL đã tham mưu với UBND tỉnh và được UBND tỉnh “đồng ý về mặt cho chủ trương cho nhân rộng móng các nhà nổi trên Vịnh Hạ Long bằng kết cấu xi măng lưới thép do Trung tâm CSF sản xuất để thay thế móng các nhà nổi trên Vịnh bằng phao xốp hiện nay...”. (Công văn số 651/UBND-XD ngày 26-2-2008). Và gần đây, ngày 19-6-2008, UBND tỉnh tiếp tục có công văn số 2609/UBND - XD, yêu cầu chủ các nhà bè kinh doanh dịch vụ, nhà bè ở, nuôi trồng thuỷ sản trên Vịnh thực hiện thay đổi hệ móng các nhà nổi bằng kết cấu xi măng lưới thép, và phải thực hiện trong năm 2008-2009...
Như vậy, móng nhà bè nổi bằng phao xốp gây ô nhiễm trên Vịnh Hạ Long hiện nay đã có giải pháp thay thế. Và ngày 25-7-2008, BQL VHL và Trung tâm CSF đã tổ chức hội nghị “Giới thiệu sản phẩm và hướng dẫn các tổ chức, cá nhân thay thế hệ nổi phao xốp hiện nay bằng kết cấu và vỏ mỏng xi măng lưới thép” tại Trung tâm văn hoá nổi Cửa Vạn...
Ông Trần Mạnh Tuấn, Phó Ban Quản lý Vịnh Hạ Long thông báo chủ trương của tỉnh đến đại diện các tổ dân.
Tại hội nghị, sau khi được lãnh đạo BQL VHL thông báo chủ trương thay thế hệ nổi phao xốp hiện nay bằng hệ nổi xi măng lưới thép, tất cả các hộ dân có mặt đều đồng ý với chủ trương của UBND tỉnh. Tuy nhiên, khi nghe Trung tâm CSF giới thiệu và nhất là khi trực tiếp tham quan căn nhà nổi thí điểm được xây dựng, trong lòng những người dân ở các làng chài trên Vịnh không khỏi băn khoăn. Có ý kiến cho rằng cần điều chỉnh thiết kế sao cho người dân có thể nuôi cá lồng được ở phía dưới móng. ý kiến này đã được Trung tâm CSF ghi nhận và khẳng định là có thể đáp ứng theo nhu cầu của người sử dụng. Tuy nhiên, vấn đề khiến nhiều người lo ngại nhất vẫn là chuyện kinh phí xây dựng... Bởi lẽ, nếu tính trên 1.000 hộ dân đang sống ở các làng chài Cửa Vạn, Ba Hang, Vung Viêng, Cống Đầm thì đa phần đều là những hộ còn khó khăn, thậm chí có nhiều hộ nghèo. Do đó, loại móng nhà kết cấu xi măng lưới thép (với giá dự trù khoảng 2,5 triệu đồng/m2 móng theo thời điểm hiện nay) là quá lớn so với ''túi tiền” của họ. Nhiều người khi được hỏi đã nói thật rằng họ rất ủng hộ chủ trương của tỉnh, rất thích móng nhà do Trung tâm CSF thiết kế, nhưng nếu không có sự hỗ trợ của nhà nước, có lẽ đến hết năm 2009 (thời điểm cuối cùng phải chấm dứt việc dùng phao xốp), thì “may ra cũng chỉ có 1/3 số hộ gia đình có điều kiện kinh tế là có thể thay thế móng nhà theo chủ trương này mà thôi?''...
Tuy lãnh đạo BQL VHL, lãnh đạo Phòng Kinh tế TP Hạ Long đều khẳng định chắc chắn là sẽ thống kê từng hộ dân, xem xét hoàn cảnh từng gia đình v.v... để đề xuất với UBND tỉnh, thành phố có những chính sách hỗ trợ, như cho vay vốn, giảm giá vật liệu v.v... với các hộ dân nhưng có vẻ như mọi người vẫn “nửa mừng, nửa lo”. Mừng vì nếu giải pháp này được thực hiện thì không những Vịnh Hạ Long sẽ không bị ô nhiễm môi trường như việc dùng phao xốp hiện nay mà bà con cũng có một “móng nhà” bền vững hơn (có thể trên 30 năm), nhưng lo là lo không biết có đủ tiền đầu tư hay không nếu nhà nước không hỗ trợ...
