Đợt rét đậm, rét hại xảy ra đầu năm nay đã khiến cho 118 con trâu, bò, dê của xã Đồng Tâm bị chết rét, trong đó đa phần là số gia súc của người dân Ngàn Vàng Trên, vốn là thôn khó khăn của Đồng Tâm, người dân sống ở độ cao gần 1.000m so với mực nước biển.
Ngàn Vàng Trên có 46 hộ dân nhưng có tới 32 hộ nghèo, 7 hộ cận nghèo. Trưởng thôn Chíu Chăn Lằm cho biết: Bà con từ nhiều đời nay đã có thói quen thả trâu, dê tự do trong rừng đồi, chỉ khi cần thiết mới đi lùa về nhà. Nay phần lớn rừng đã được chia cho các hộ trồng keo, quế nên chẳng ai muốn trâu, dê nhà khác vào rừng nhà mình phá hại cây non. Do vậy, các đàn gia súc phải chăn thả ở nơi xa hơn trên ngọn đồi cao cả nghìn mét so với mực nước biển. Ngọn đồi đó người dân Đồng Tâm quen gọi là đồi “bốn xã”, vì đỉnh đồi là tâm điểm giáp ranh giới của các thôn Ngàn Vàng Trên (xã Đồng Tâm), Ngàn Pạc (xã Lục Hồn), Sú Cáu (xã Húc Động) và Cao Sơn (xã Hoành Mô). Người dân nuôi gia súc ở xã Đồng Tâm đều thả trên đó, vì có nhiều đồng cỏ hoang lẫn rừng tự nhiên, đỡ nhiều công trông coi lại không làm phiền đến rừng nhà ai. Ở Ngàn Vàng Trên, hầu như hộ nào cũng có gia súc, toàn thôn có hơn 100 con trâu, nghé, 80 con bò, bê và hơn 200 con dê.
Được biết từ nhiều năm nay, ai muốn thả gia súc trên ngọn đồi ấy đều rất mất công, vì không có đường lên đồi, chỉ men theo các lối mòn, ngày mưa đường trơn trượt, rất khó đi. Đầu năm nay, nhiều hộ có gia súc bị chết rét do không lùa được về nhà. Để khắc phục thiệt hại, Trưởng thôn Chíu Chăn Lằm tập hợp bà con lại và bảo: Thôn chúng ta đa phần là hộ nghèo và cận nghèo, người thoát nghèo đời sống cũng vẫn rất khó khăn nên không ai có tiền thuê máy móc làm đường được. Nguồn tiền xã được cấp xây dựng nông thôn mới còn không đủ đầu tư vào các con đường nơi có đông dân cư sinh sống ở các thôn. Đường lên đỉnh đồi “bốn xã” hiện tại không có nguồn nào trông vào, vì chỉ là nơi ta chăn thả gia súc. Bà con cần xác định, làm con đường này hoàn toàn bằng sức lực mình. Vậy bà con có quyết tâm không? Mọi người cùng giơ tay tán thành.
Vậy là từ tờ mờ sáng, người dân trong thôn đã í ới gọi nhau đi cuốc đường. Nhiều chị phụ nữ thức dậy từ 4 giờ sáng để nấu cháo, có chị em đang chăm con địu con trên lưng cùng đi làm. Thời gian này vào dịp hè nên cũng có nhiều đứa trẻ đi cùng bố mẹ. Bà con hì hục, người xúc kẻ cuốc từ sáng đến trưa mới dừng tay, ngồi dưới bóng cây húp tạm bát cháo, rồi lại làm đến tận chiều tối mới về. Cái hay ở đây là chẳng có ai tính thiệt hơn công lao nhiều hay ít, nhà có đông lao động thì đông người đi làm, nhà ít người thì đi ít cũng chẳng ai so bì. Đường kéo dài, mở rộng qua các rừng quế, rừng sở, đến phần đất nhà ai thì nhà đấy hiến luôn chẳng phải bàn cãi. Suốt hơn 1 tháng trời, con đường kéo dài gần 4km từ trung tâm thôn Ngàn Vàng Trên ngược lên đỉnh đồi đã được mở.
Nhìn con đường mới bây giờ ngày khô ráo đi được xe máy lên tận đỉnh đồi, anh Chíu Chăn Sày là hộ nuôi dê ở Ngàn Vàng Trên bảo: Vậy là chấm dứt những ngày đùm cơm nắm, muối vừng đi chăn dê. Trước đây, nhà neo người có trẻ em phải bỏ học để đi chăn trâu cho người lớn còn đi làm kiếm tiền. Ngày mưa, rét đường trơn trượt, biết là không lùa được gia súc về chuồng chúng chết rét nhưng cũng đành bất lực.
Trưởng thôn Chíu Chăn Lằm thì cho hay: Đây còn là con đường kinh tế của thôn. Trước đây vào vụ thu hoạch quế, hồi, bà con chỉ dựa vào đôi chân leo dốc, đôi vai gồng gánh. Bây giờ ta leo đồi bằng xe máy lại đèo sản phẩm hồi, quế về nhà cũng bằng xe nhanh hơn nhiều. Bà con trong thôn rất quyết tâm, nhưng thôn hầu hết là hộ nghèo. Giá có các nhà hảo tâm cùng vào cuộc, giúp bà con Ngàn Vàng Trên chút xi măng để bê tông hoá tuyến đường thì hay biết mấy. Có đường để phát triển kinh tế, người dân sẽ dần hết nghèo thôi!.
Công Thành
