Việc giải phóng mặt bằng để thi công tuyến đường Trới - Vũ Oai (đoạn qua xã Thống Nhất) đã xong từ giữa tháng 9-2008. Nhưng với 16 hộ dân thôn Xích Thổ, họ vẫn chưa hết trăn trở. Quanh làng, chuyện thời sự nóng bỏng nhất vẫn là đơn giá đền bù quá thấp, cuộc sống tạm bợ từ khi dỡ nhà đến nay chưa biết bao giờ mới ổn định vì dự án xây dựng khu tái định cư (TĐC) cho họ còn ngổn ngang...
Gia đình nhà anh Chương vẫn đang phải sống trong khu lều tạm như thế này.
Ngổn ngang nỗi lòng
Tuyến đường Trới - Vũ Oai có vai trò quan trọng trong phát triển KT-XH của huyện Hoành Bồ. Ý thức được điều này, lãnh đạo tỉnh, huyện Hoành Bồ, Ban Đền bù GPMB huyện và người dân thôn Xích Thổ đã có nhiều cố gắng đạt đúng tiến độ tháo dỡ nhà cửa, vật kiến trúc, cho dù đơn giá đền bù còn rất thấp. Có hộ đã tình nguyện dỡ nhà từ hồi tháng 4-2008, như hộ nhà anh Trần Văn Thuấn. Mặc dù sau khi dỡ nhà, cả gia đình anh phải đi ở nhờ, trong khi vợ đang có bầu và sinh con nhỏ. Bố anh Thuấn là ông Trần Văn Bòng, 72 tuổi, đã từng không đồng ý với đơn giá bồi thường, vì với 900m2 đất thổ cư và một khu đầm cùng nhà cửa, hoa màu... gia đình ông chỉ được đền bù 140 triệu đồng. Tuy nhiên, vì lợi ích chung, tất cả 16 hộ thuộc diện phải di dời toàn bộ nhà cửa và hơn 40 hộ dân khác có một phần đất đai thuộc dự án, đều tháo dỡ theo đúng tiến độ mà lãnh đạo tỉnh đã yêu cầu. Hôm chúng tôi đến thôn Xích Thổ, ai nấy đều muốn bày tỏ nỗi lòng. Dọc theo đường Trới - Vũ Oai trong số 16 hộ phải di dời chỉ có vài nhà mới được xây. Còn lại bà con ở tạm trong lán hoặc đi ở nhờ. Có nhà như hộ ông Trần Văn Lởi phải ở tạm trong chái nhà cũ chưa bị dỡ, không an, toàn. Vợ chồng ông Trần Văn Bòng, đã ngoài 70 tuổi phải ở lán tạm che bằng ni lon nhiều tháng, giờ mới làm xong nhà. Bí thư Chi bộ thôn Xích Thổ, ông Lê Văn Chương nói: “Nhà tôi thuộc diện tình nguyện tháo dỡ sớm, chúng tôi không ở nhờ nhà ai được mà phải dựng lều tạm che bạt để tránh nắng mưa. Ngày nắng thì bụi, nóng, ngày mưa phải thức cả đêm để chọc bạt và chạy mưa, khổ vô cùng. Giếng nước của nhà bị lấp, vợ chồng phải thay nhau ngày 2 lần đi xin nước trong làng, nên sinh hoạt hằng ngày đảo lộn hết cả... Tiền bồi thường không đủ xây nhà mới, nhưng không chịu nổi cuộc sống tạm bợ đã kéo dài nhiều tháng trời, nên vợ chồng tôi phải vay thêm tiền để cố xây một cái nhà cho con học hành ổn định...”.
Hiện nay nhiều hộ dân Xích Thổ mong ngóng khu đất TĐC mà huyện đang làm nhanh chóng hoàn thành để họ có đất làm nhà sớm ổn định cuộc sống vốn đã tạm bợ nhiều tháng nay...
Tái định cư: Bao giờ mới xong?
Ngược với mong chờ của bà con, việc đầu tư san nền và hoàn thiện các hạng mục thiết yếu cho khu TĐC này của huyện Hoành Bồ lại rất chậm chạp. Thông thường, trước khi người dân tháo dỡ nhà cửa bàn giao đất cho nhà thầu, thì chính quyền địa phương có trách nhiệm chuẩn bị xong khu TĐC để người dân có nơi ở rồi mới dỡ nhà. Tuy nhiên, với dự án đường Trới - Vũ Oai, đoạn qua địa bàn thôn Xích Thổ lại... ngược quy trình. Cho đến nay sau hơn 3 tháng tháo dỡ nhà cửa, thậm chí có nhà dỡ đã tới gần một năm, nhưng khu TĐC cho các hộ vẫn còn ngổn ngang. Khi chúng tôi tới khu đất này chỉ thấy một xe gạt nhỏ lừ đừ gạt đất. Phía trước mặt khu TĐC vẫn là mặt nước. Nơi để làm đường gom vẫn là mương nước. Đất mới san từ đồi xuống đổ chưa lu lèn kỹ nên nhiều hộ chắc chắn sẽ rất khó xử lý móng trong điều kiện tiền bồi thường GPMB cho họ vốn đã rất eo hẹp. Anh Trần Văn Thuấn cho biết: có nhà chỉ được vỏn vẹn 100 triệu đồng tiền đền bù thì có lẽ chỉ đủ làm một cái móng là đã gần hết tiền, chúng tôi lo lắm, không biết có xây được nhà mà ở trên đất ấy không? Tuy nhiên, điều đang gây bức xúc cho bà con chưa phải ở việc khu TĐC lâu hoàn thiện mà ở việc: trong khi đất TĐC chưa san nền xong, điện chưa nối, nước ngọt sinh hoạt hằng ngày chưa có thì huyện đã có thông báo các hộ dân đến nộp tiền, nếu quá thời hạn ấn định mà chưa nộp, người dân sẽ phải chịu lãi!. Từ ngày nhận được thông báo này, ông Trần Văn Lởi đứng ngồi không yên. Ông nói: giá đền bù cho chúng tôi đã quá thấp (cao nhất chỉ được 80.000đ một mét vuông đất ở, 5.400đ một mét vuông vườn tạp) là quá thiệt thòi, nay chưa xong hạ tầng TĐC lại đã yêu cầu bà con đóng tiền đất ở TĐC. Chúng tôi muốn rằng, nhà đầu tư thực hiện dự án hạ tầng cho, khu TĐC phải hoàn thành điện, nước, đường - đủ những điều kiện thiết yếu thì dân mới xuống ở được. Lúc đấy chúng tôi mới nộp tiền chứ.
Trở về huyện, chúng tôi được một đồng chí lãnh đạo huyện cho biết: UBND huyện đã ký quyết định giao đất TĐC cho bà con rồi. Tuy nhiên, khi hỏi ta mới biết quyết định tuy đã được ký song chưa đến tay người dân. Điều đáng quan tâm theo như đồng chí lãnh đạo cho biết: huyện chỉ san nền, làm đường gom tạo mặt bằng và kéo điện, còn nước thì dân phải... tự lo. Như vậy là trong khi dân chờ huyện làm xong hệ thống nước, mới ra ở được thì huyện lại bảo nước do dân tự lo! Quả là ngay từ những điều cần thiết như vậy nhưng giữa huyện và người dân cũng chưa có sự thống nhất để thực hiện thì việc chờ xong hạ tầng TĐC để ra làm nhà của dân có lẽ còn khá dài.
Chúng tôi cho rằng những điều bức xúc khiến lòng dân của nhiều hộ thôn Xích Thổ chưa yên tâm là có cơ sở. Bởi lẽ với đơn giá bồi thường thấp, việc thực hiện hạ tầng khu TĐC lại chậm như vậy thì làm sao bà con chấp nhận được! Thêm nữa, dường như các ban, ngành, đoàn thể chỉ chú trọng tới việc vận động dân giải phóng xong mặt bằng, còn đằng sau đó là cuộc sống của họ chưa hề yên ổn thì lại không mấy ai quan tâm để kịp thời có biện pháp, có sự động viên, giải thích, giúp đỡ họ vượt qua khó khăn...
