Ngày 11-6, Cục Quản lý cạnh tranh Bộ Công thương đã tổ chức lấy ý kiến để xây dựng Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Theo các báo cáo và ý kiến phản ảnh tại hội thảo, người tiêu dùng VN đang bị chèn ép, thậm chí những quyền đã được luật qui định cũng chưa nơi nào thực thi.
Bà Vũ Thị Bạch Nga - trưởng ban bảo vệ người tiêu dùng Cục Quản lý cạnh tranh, Bộ Công thương - cho biết Bộ luật dân sự đã qui định rõ nhà sản xuất phải có trách nhiệm bảo hành và phải chịu chi phí cho người tiêu dùng khi họ mang hàng cần bảo hành đến cơ sở sửa chữa. Tuy nhiên, hiện hiếm có cơ sở nào chịu chi trả khoản này và người tiêu dùng cũng không ai biết để đòi.
| Ông Bạch Văn Mừng, cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh, cho rằng Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng sắp tới sẽ phải thay đổi cách tiếp cận theo hướng bảo vệ quyền người bị hại hơn là phạt người vi phạm, nếu không sẽ không có kết quả khác hiện nay. Việc bảo vệ người tiêu dùng sắp tới sẽ tăng cường vai trò của các hội bảo vệ người tiêu dùng. Cục Quản lý cạnh tranh sẽ nghiên cứu cơ chế cho Hội Bảo vệ người tiêu dùng có quyền đại diện đứng ra khiếu kiện tập thể đòi bồi thường để tránh người dân đơn lẻ không thể bảo vệ quyền lợi của mình. Các vấn đề về qui trình khởi kiện, quĩ bảo vệ người tiêu dùng cũng sẽ được xem xét để đảm bảo người tiêu dùng khỏi bị... "đá bóng" khi bị xâm phạm quyền lợi chính đáng. |
Từ năm 2004, công tác bảo vệ người tiêu dùng được chuyển từ Tổng cục Tiêu chuẩn đo lường, Bộ Khoa học - công nghệ sang Bộ Thương mại (nay là Bộ Công thương). Cục Quản lý cạnh tranh là cơ quan được giao nhiệm vụ giúp bộ trưởng trực tiếp thực hiện chức năng quản lý nhà nước về bảo vệ người tiêu dùng, nhưng trên thực tế vẫn rất ít người dân biết điều này.
Bà Vũ Thị Bạch Nga cũng công nhận mặc dù là cơ quan chức năng, nhưng nhiệm vụ chủ yếu của cơ quan bà vẫn là hòa giải vì không có quyền xử phạt: "Nếu là tổ chức, doanh nghiệp lớn, họ thấy sai thì họ đền bù để giữ uy tín, còn lại những người bán hàng đơn lẻ, cá thể cứ lì ra thì cũng chịu".
Ông Hồ Tất Thắng, phó chủ tịch Hiệp hội Bảo vệ người tiêu dùng VN, đề nghị phải mở rộng phạm vi điều chỉnh của luật sang cả dịch vụ hành chính công vì đó cũng là tiêu dùng dịch vụ.
Đề cập rất nhiều hợp đồng viết sẵn của các doanh nghiệp như điện, nước, thậm chí khi mua chung cư, mua xe máy, mua trả góp... mà các nhà cung cấp đã cài các điều khoản hoàn toàn bất lợi cho người tiêu dùng, ông Nguyễn Văn Cương, Viện Khoa học pháp lý, cho rằng sứ mệnh của Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng phải tính đến "thế yếu thường trực" này nếu muốn phát huy tác dụng.
Theo ông Cương, tại các nước khi người tiêu dùng khởi kiện hàng hóa kém chất lượng, họ không phải chứng minh mà trách nhiệm chứng minh sản phẩm phải thuộc nhà sản xuất. "Vì người dân không thể có kiến thức chuyên môn và không thể vào nhà máy kiểm tra". VN qui định người tiêu dùng phải chứng minh nên... không ai dám đi kiện vì không đủ khả năng theo hoặc "được vạ má đã sưng".
Chỉ rõ lý do người tiêu dùng VN ít mặn mà thực hiện quyền của mình, ông Nguyễn Văn Cương cho rằng vì các văn bản pháp luật còn mang tính khẩu hiệu nhiều. Theo ông Cương, các nước có tòa riêng chuyên xử miễn phí và nhanh chóng các khiếu kiện của người tiêu dùng. VN cũng nên rút gọn qui trình xử kiện về tiêu dùng, nếu giữ qui trình tố tụng thông thường người dân sợ là khó tránh khỏi!
